Καλά, το ότι ο 64άρης είναι η δημοφιλέστερη πλατφόρμα για τη δημιουργία demos το γνωρίζαμε εδώ και χρόνια. Και δεν είναι μόνο το ότι έχουν κυκλοφορήσει κυριολεκτικά χιλιάδες παραγωγές στα 44 χρόνια ζωής του μηχανήματος, ούτε καν το ότι σημαντικός αριθμός εξ αυτών είναι εντυπωσιακότατες. Είναι το ότι κάθε demogroup νιώθει ότι οφείλει στον εαυτό του να δημιουργήσει τουλάχιστον ένα αξιομνημόνευτο demo στην πλατφόρμα αυτή που αυτό ακριβώς είναι και το πιο δύσκολο, λόγω της τεράστιας ποικιλίας των τίτλων. Κι όμως, ξανά και ξανά, όλο και περισσότεροι βάζουν το λιθαράκι τους και η demo library του Commodore 64 μεγαλώνει ασταμάτητα.
Αυτό φυσικά έγινε και φέτος, στα πλαίσια του demoparty X 2026 στο οποία παρουσιάστηκαν αρκετές νέες δημιουργίες. Και μία εξ αυτών είναι και το Kamishibai από τους Atlantis. Ένα demo που θα το παρακολουθήσετε με μία ανάσα (ΟΚ, τρόπος του λέγειν, μη βαράτε)!
Βλέπετε, στο Kamishibai οι Atlantis θέλουν να μας διηγηθούν μία ιστορία και το κάνουν επιλέγοντας μία εξόχως ενδιαφέρουσα προσέγγιση: με μια σειρά από σεκάνς που διαρκούν ελάχιστα δευτερόλεπτα και που διαδέχονται η μία την άλλη σε ρυθμούς... πολυβόλου, μη δίνοντας καν τη δυνατότητα στο θεατή να αξιολογήσει καλά-καλά το τι ακριβώς είδε ή άκουσε. Γρήγορη μπιτάτη μουσική, ταχύτατο animation, πανδαισία χρωμάτων - ναι, και τα δεκαέξι, τι θέλετε τώρα; - οδηγούν σε ένα συνολικό αποτέλεσμα που σε αφήνει με την εντύπωση ότι οι Atlantis σε... έπιασαν από τα μούτρα και δεν σε άφησαν παρά μονάχα όταν ολοκληρώθηκε και η 3η πλευρά δισκέτας από αυτές που απαρτίζουν το Kamishibai. Είναι στ' αλήθεια, εντυπωσιακό.
Το Kamishibai είναι από τα λίγα demos που ξεχωρίζουν για το σενάριο και το storytelling τους και όχι για τον τεχνικό τους τομέα. Όχι ότι κι αυτός πάει πίσω, αλλά δεν βλέπεις και πράγματα που να σε αφήσουν με το στόμα ανοιχτό. Έτσι νομίζω, τουλάχιστον: όλα γίνονται όπως έγραψα και παραπάνω πολύ γρήγορα για να τα αξιολογήσεις!
Όπως και να 'χει δείτε το - ακολουθεί παρακάτω το video - και απολαύστε το. Και μια και είχαμε αρκετές νέες κυκλοφορίες στα πλαίσια του Χ 2026 λογικά θα σας παρουσιάσω και κάποια άλλη από αυτές μία από τις επόμενες μέρες, οπότε... αναμείνατε στο refresh button του browser σας!
Όσοι είστε τακτικοί επισκέπτες του blog μου προφανώς θα γνωρίζετε ότι αποτελεί πάγια θέση μου το ότι σε ένα demo η συνολική αισθητική παίζει πρωτεύοντα ρόλο έναντι των τεχνικών επιτευγμάτων. Εξαίρεση αποτελούν παραγωγές που απλά... δεν υπάρχουν, όπως είναι για παράδειγμα τα Don't Mess with Texas (TI99/4A), Batman Forever (Amstrad CPC) και 80880mph (PC) όχι επειδή υπολείπονται αισθητικά, αλλά γιατί απλώς αυτά που παρουσιάζουν είναι τόσο ασύλληπτα για τις συγκεκριμένες πλατφόρμες που δεν σε απασχολεί τόσο η αισθητική και το storytelling τους. Όταν όμως έχουμε να κάνουμε με ένα demo για Atari Falcon, ο οποίος, όπως και να το κάνεις, ήταν ένα computing powerhouse της εποχής του, το βάρος πέφτει μοιραία στα γραφικά, στον ήχο, στη συνολική παρουσίαση και στο πόσο καλά δένουν όλα τα επιμέρους στοιχεία μεταξύ τους προκειμένου να δημιουργηθεί ένα αξιόλογο συνολικό αποτέλεσμα. Και εδώ έχουμε να κάνουμε με ακριβώς αυτή την περίπτωση.
Το Taedium Vitae (άχθος της ζωής!) - που σε ελεύθερη μετάφραση από τα λατινικά σημαίνει κουρασμένος από τη ζωή - είναι μία υπέροχη, πεσιμιστική στα όλα της, δημιουργία. Το εν λόγω demo παρουσιάστηκε πριν από μερικές μέρες στα πλαίσια του δημοφιλέστερου event της demoscene για υπολογιστές της Atari, του Silly Venture. Τρέχει σε οποιονδήποτε Atari Falcon που διαθέτει σκληρό δίσκο και την πλήρη ποσότητα μνήμης RAM που μπορεί officially να δεχτεί onboard, ήτοι 14ΜΒ. Με λίγα λόγια δεν απαιτεί accelerator ή κάποιο άλλο εξωτικό add-on. Και το αναφέρω αυτό γιατί στο δεκάλεπτο περίπου που διαρκεί, το Taedium Vitae δείχνει στο έπακρο ότι οι δημιουργοί του - το demogroup Dune - κάθε άλλο παρά κουρασμένοι από τη ζωή ήταν όσο καιρό το προγραμμάτιζαν!
Λαμβάνοντας χώρα σε έναν post-apocalyptic κόσμο, το Taedium Vitae αποδεικνύει το πόσο μπορούν να μαγέψουν και να καθηλώσουν τον θεατή η (καταπληκτική) μουσική και τα απόκοσμα γραφικά, δημιουργώντας μία εξόχως καταθλιπτική αλλά και ταυτόχρονα εντυπωσιακή ατμόσφαιρα. Δεν είναι τυχαίο το ότι αν κάπου χάνει λίγο σε αίσθηση είναι στο μεσαίο τμήμα του (The Abandoned Metro) και λίγο αργότερα (Desolate Landscapes), σε μέρη τα οποία τεχνικά είναι τα πλέον jaw dropping, καθώς μονάχα εκεί το βάρος πέφτει περισσότερο στο να βγουν λαγοί απ' το καπέλο από το να δημιουργηθεί μία καθηλωτική ατμόσφαιρα.
Ίσως να καταλάβατε από τα παραπάνω ότι πέρα από το ότι συνολικά αποτελεί μία ασύλληπτης αισθητικής παραγωγή, το Taedium Vitae αποπνέει... απαισιοδοξία από κάθε πτηχή του. Δώστε σε βάση σε μερικά από τα ακόλουθα μηνύματα: "the apocalypse is near", "the world of the Falcon falls into oblivion", "the end is so close" και πάει λέγοντας...
Αν δεν είναι σήμερα η μέρα που έχετε βάλει σκοπό να αποφασίσετε αν θα δώσετε τέλος στη ζωή σας (ελπίζω όχι) και επειδή σιγά μην έχετε Falcon, δείτε το video του Taedium Vitae παρακάτω. Σε fullscreen και με τον ήχο δυνατά συνιστώ, καθώς η μουσική του (από τον Virgill) είναι πραγματικά καταπληκτική. Demos βγαίνουν αμέτρητα, αξιόλογα demos αρκετά, αλλά demos που θα τα θυμάται κάποιος για μια ζωή, λίγα. Και, κατά την ταπεινή μου άποψη, το Taedium Vitae είναι ένα από αυτά...
Όσοι παρακολουθούν τη demoscene γενικώς, ανεξαρτήτως πλατφόρμας, προφανώς θα έχουν πέσει στο παρελθόν πάνω σε jaw dropping ψηφιακά αριστουργήματα που τα βλέπεις και λες "μα πώς χώρεσε;" επειδή ακριβώς το μέγεθός τους είναι εκ διαμέτρου αντίθετο με το αποτέλεσμα που βλέπουμε στην οθόνη. Αν δεν με απατά η μνήμη μου, η πρώτη παραγωγή μεγέθους <64ΚΒ στο PC που προκάλεσε πάταγο παγκοσμίως ήταν το περίφημο The Product από το μακρινό 2000 (ρε, πότε πέρασαν 25 χρόνια; Με θυμάμαι να το τρέχω στο PC μου σαν χτες). Και από τότε που μπήκε το πρώτο λιθαράκι είδαμε ακόμα πιο εντυπωσιακά πράγματα (στα PCs αναφέρομαι).
Το 64KB demo με το οποίο θα καταπιαστούμε σε αυτήν εδώ την ανάρτηση δεν ανήκει στην παραπάνω κατηγορία. Δεν θα σας κάνει να μείνετε με ανοιχτό το στόμα ψιθυρίζοντας "πώς το φτιάξανε;" ούτε και να αναρωτιέστε πώς στο διάολο χώρεσε σε 65.536 θέσεις μνήμης. Scratch that, αυτό μπορεί και να το αναρωτηθείτε. Το κυριότερο χαρακτηριστικό του Offset Overdrive από το προσφάτως συσταθέν (2023) demogroup Spectrox είναι πως είναι τόσο oldschool που δεν μπορείς παρά να χαμογελάσεις, να νιώσεις μια ζεστασιά στην καρδιά, να αφήσεις λιγάκι στην άκρη ό,τι άλλο κι αν κάνεις παρακολουθώντας το. Απλά, ολοκάθαρα, παλιομοδίτικα γραφικά με τόση σαφήνεια που φέρνουν στο νου Atari ST on steroids με εκείνο το υπέροχο monitorάκι, το SC1224. Techno tune που "βαράει" όσο χρειάζεται και τα απαραίτητα (εντυπωσιακά) εφέ κάθε τόσο και λιγάκι για να μας θυμίσουν ότι είμαστε στον 21ο αιώνα και ότι πρόκειται περί σύγχρονης μεν αλλά oldschool δε παραγωγής. Γιατί δεν το λες και παλιό το Offset Overdrive αφού εμφανίστηκε μόλις πέρυσι στα πλαίσια του demoparty Deadline στο Βερολίνο.
Επειδή έχουμε να κάνουμε με PCάδικο demo μπορείτε να κατεβάσετε σε μία στιγμούλα το Offset Overdrive και να το απολαύσετε στο μηχάνημά σας, ό,τι δυνατοτήτων και χαρακτηριστικών και αν είναι αυτό, αφού νομίζω ότι πρακτικά τρέχει παντού (εντάξει, μην το δοκιμάσετε σε Pentium 4, βάλτε κάτι διπύρηνο τουλάχιστον). Έχετε υπόψη σας ότι προφανώς και θα σας γκρινιάξει το antivirus σας μόλις σας τσακώσει να κατεβάζετε ένα τόσο δα executable αρχείο, οπότε καλό θα είναι να το απενεργοποίησετε προσωρινά. Μπορείτε να κατεβάσετε λοιπόν το Offset Overdrive από εδώ ή, αν είστε τόσο τεμπέληδες που ούτε καν ένα PC executable δεν έχετε όρεξη να δοκιμάσετε, μπορείτε να παρακολουθήσετε το βιντεάκι που ακολουθεί. Σε κάθε περίπτωση νομίζω πως θα θαυμάσετε την απλότητα και την αισθητική του, αυτήν την τόσο άψογα υλοποιημένη less is more προσέγγιση. Προσωπικά μου φάνηκε υπέροχο πάντως.
Κάποιες φορές με πιάνω να αναρωτιέμαι πώς τη βρίσκουν οι κάτοχοι Atari Falcon. Don't get me wrong, και γαμώ τα μηχανήματα είναι, δε λέω, ο κορυφαίος της σειράς ST, όμορφος, αλλά ρε παιδάκι μου υπολογιστής χωρίς software είναι σαν αυτοκίνητο χωρίς βενζίνη (ή ρεύμα, εδώ φτάσαμε). Και μια και έγραψα για αυτοκίνητα, ο Falcon πλέον πουλιέται πάνω-κάτω όσο ένα αυτοκίνητο 15ετίας που, όσο και να το κάνουμε, έχει και κάποια χρησιμότητα. Ο Falcon πού ακριβώς χρησιμεύει πέρα από την ικανοποίηση της ματαιοδοξίας του ιδιοκτήτη του; Σοβαρές εφαρμογές δεν έχει, παιχνίδια δεν έχει, τι να τον κάνεις; Μονάχα η demoscene τον έχει δει ζεστά - περισσότερο κι απ' τον ίδιο τον ST τα τελευταία χρόνια για να λέμε και την αλήθεια.
Και αφού η demoscene τον έχει δει ζεστά και κυκλοφορούν αρκετά αξιόλογα demos, έπεσε στην αντίληψή μου ένα τέτοιο που μου άρεσε, οπότε σκέφτηκα να ενημερώσω και εσάς. Πού ξέρεις, μπορεί να διαβάσει την ανάρτηση και κανένας Falcon owner και να κατεβάσει το Electric Night στο οποίο αναφέρομαι και να γελάσει λίγο το χειλάκι του.
Το Electric Night των Dune λοιπόν δεν το λες και ολόφρεσκο, καθώς παρουσιάστηκε πριν από 9 ολόκληρα χρόνια στα πλαίσια του demoparty Silly Venture 2016, όπου και - μάλλον δικαίως - κατέκτησε την πρώτη θέση. Ο λόγος που εμένα προσωπικά μου έκανε κλικ έχει να κάνει κυρίως με τη συνολική αισθητική του και ιδιαίτερα με το soundtrack του, το οποίο - σύμφωνα με τα γούστα μου πάντα, εννοείται - είναι από τα καλύτερα που έχω ακούσει τα τελευταία χρόνια. Χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει ότι πρόκειται για μία παραγωγή που την χαρακτηρίζει μόνο ο καλός ήχος, κάθε άλλο. Έχει αρκετά καλόγουστα και εντυπωσιακά εφέ και μάλιστα στα end credits οι δημιουργοί του εξηγούν ποια ξεχωριστά χαρακτηριστικά έχει το κάθε part που απολαύσαμε πριν φτάσουμε σε αυτά. Γενικώς πρόκειται για μία ισορροπημένη και καλόγουστη δημιουργία η οποία αναδεικνύει αρκετές από τις hardware αρετές της πλατφόρμας και, ως τέτοια, θεωρώ ότι αξίζει την προσοχή μας (σας).
Μπορείτε να κατεβάσετε το Electric Night από εδώ ή απλά να το παρακολουθήσετε στο video που ακολουθεί καθώς, chances are ότι μάλλον επενδύσατε τα χρήματά σας σε μεταφορικό μέσο και όχι σε κάποιον Falcon - και ορθώς πράξατε, αν θέλετε τη γνώμη μου, εδώ που τα λέμε.
Άντε να τα εξηγήσεις τώρα σε κάποιον που δεν είχε την τύχη να τα ζήσει. Ας προσπαθήσω όμως, έστω και ένας να καταλάβει, κάτι θα έχω πετύχει. Για πάμε...
Στο πρώτο μισό της δεκαετίας του '80 η "φάση" με τα home computers στην Ελλαδίτσα ήταν όπως ίσως να φαντάζεστε, να έχετε ακούσει ή να έχετε διαβάσει: πολλοί χομπίστες, πολλά διαφορετικά μοντέλα, ειδικός - ελληνικός και μη - τύπος προσανατολισμένος περισσότερο σε αυτό που λέμε σήμερα hacking παρά στο gaming. Ο ZX Spectrum ξεχώριζε όχι μονάχα λόγω της χαμηλής τιμής του, αλλά και επειδή κουτσά-στραβά με λίγες ή πολλές παραχωρήσεις εδώ κι εκεί, έκανε το πάντα. Φυσικά, οι κάτοχοι Commodore 64 κοιτούσαν κάπως αφ' υψηλού όλους τους υπόλοιπους, καθώς το μηχάνημά τους ό,τι έχανε στην BASIC και στην ταχύτητα ανάγνωσης/εγγραφής από κασέτα ή δισκέτα το κέρδιζε και με το παραπάνω σε γραφικά, animation, δυνατότητες επέκτασης, "επαγγελματικό" πληκτρολόγιο και, φυσικά, ήχο. Εκεί ο 64άρης απλά δεν παιζόταν: ακόμα και αν σε κάποιον άλλο τομέα υπήρχε debate, στις ηχητικές και μουσικές δυνατότητες ήταν ο απόλυτος κυρίαρχος του παιχνιδιού. Μοιραία λοιπόν και εγώ, αν και πραγματικά δεν είχα το παραμικρό παράπονο από τον πιστό μου Spectrum τον οποίο και είχα προικίσει με πολύ software αλλά και αρκετά περιφερειακά, δελεάστηκα από τις οπτικοακουστικές αρετές του "ψωμιέρα" και ενέδωσα κάπου στις αρχές του '85, αν δεν κάνω λάθος. Βλέπετε, είχα δει - και ακούσει - τα πρώτα cracktros (που σημειωτέον τότε δεν υπήρχαν σε άλλους υπολογιστές) και είχα πάθει την πλάκα μου με την ομαλότητα της κίνησης, τη μουσική, τα sprites, το scrolling text και τα χρώματα σε raster bars κ.ά. που σου έδιναν την εντύπωση ότι ήταν πολύ περισσότερα από 16. Έτσι λοιπόν έδωσα πακέτο τον Spectrum με όλη του την προίκα για έναν ολοκαίνουριο, κουτάτο 64άρη με το original κασετόφωνό του και 3 παιχνίδια (Spy Hunter, Raid Over Moscow και The Way of the Exploding Fist).
Ο Commodore 64 έμεινε μαζί μου για ενάμιση χρόνο περίπου. Η αλήθεια είναι ότι είχα προλάβει να απολαύσω την όλη εμπειρία και πριν αποκτήσω τον δικό μου 64άρη, αφού ο τότε κολλητός μου είχε ήδη έναν τουλάχιστον 12-15 μήνες νωρίτερα και συχνά-πυκνά ξημεροβραδιαζόμασταν σπίτι του, παίζοντας, αντιγράφοντας ό,τι πρόγραμμα βρίσκαμε, πληκτρολογώντας ατέλειωτα listings (που στο τέλος δεν "έπαιζαν") και προσπαθώντας να χακάρουμε παιχνίδια και να βάλουμε στο menu τους τα ονόματά μας. Γενικώς τον είχα χαρεί τον "ψωμιέρα" αρκετά λοιπόν, ακόμα και πριν αποκτήσω τον δικό μου.
Κάπου στο 2ο εξάμηνο του '86, αποφασίσαμε με τον πατέρα μου να προχωρήσουμε στο επόμενο βήμα και να δοκιμάσουμε την εμπειρία των 16bits. Εκείνος είχε πολύ περισσότερο από μένα το μικρόβιο του computing, αλλά επικεντρωνόταν αποκλειστικά στον προγραμματισμό, με αποτέλεσμα να χρησιμοποιεί περισσότερο τον παρθενικό υπολογιστή που αποκτήσαμε ποτέ, τον TRS-80 CoCo με την εξαιρετική Extended Color BASIC, παρά τον Commodore 64. Συμφωνήσαμε λοιπόν να συγκεντρώσουμε και να πουλήσουμε τους υπολογιστές, τα περιφερειακά και το software που είχαμε, προκειμένου να μαζέψουμε ένα μέρος του ποσού που χρειαζόταν ώστε να αποκτήσουμε τον ένα και μοναδικό Atari 520ST με το ασπρόμαυρο high resolution monitor που το είχαμε δει και είχαμε χαζέψει. Έτσι λοιπόν και έγινε, και μετά από 15-18 μήνες περίπου αποχωρίστηκα τον Commodore 64 με (πολύ) βαριά καρδιά. Αλλά τι στο καλό, ο ST υποτίθεται ότι ήταν χρόνια μπροστά, δεν ήταν;
Η αλήθεια είναι ότι όντως ήταν. Μετά τους TRS-80 CoCo, ZX Spectrum και Commodore 64, το να χρησιμοποιείς ένα "διαστημικό" GUI όπως το GEM σε οθόνη ανάλυσης 640x400 pixels ήταν εμπειρία out of this world. Το περιβάλλον των "σοβαρών" προγραμμάτων (σχεδιαστικά, επεξεργαστές κειμένου) και των γλωσσών προγραμματισμού ήταν τόσο προχωρημένο συγκριτικά με ό,τι είχα δει μέχρι τότε, που χρειάστηκε να περάσουν πάνω από 10 χρόνια και να μεταβώ σε PC με 17άρα οθόνη για να βιώσω κάτι που έστω πλησίαζε αυτά που βίωνα στον ST. Αφήστε που μετά την εμπειρία του 1541 (το disk drive του C64) και των εντολών τύπου LOAD "*",8,1 το να δουλεύεις με τις 3,5" δισκέτες του Atari σε ένα περιβάλλον που έκανε αντιγραφή, μετακίνηση, δημιουργία φακέλων κλπ παιχνιδάκι ήταν κάτι που σε έκανε να νιώθεις ότι είχες πάρει μετάθεση από το Κακοσάλεσι στο USS Enterprise!
Όλα αυτά λοιπόν ήταν υπέροχα, εξαιρετικά, εξαίσια. Ένα προβληματάκι υπήρχε μονάχα: δεν είχα παιχνίδια στον ST. Πέρα από μία έκδοση του Missile Command, ένα Pac-Man, το Brataccas και το Starglider υπήρχε το απόλυτο χάος, καθώς η συντριπτική πλειονότητα των ST games έτρεχε σε low resolution (320x200 pixels) και έγχρωμη οθόνη που εγώ απλά δεν διέθετα! Ούτε μπορούσα φυσικά να συνδέσω τον Atari στην τηλεόραση του σαλονιού, αφού η μόνη διαθέσιμη συνδεσμολογία (SCART) φυσικά και δεν υποστηριζόταν από την γερασμένη Grundig μας. Έτσι, από τον χρωματικό οργασμό, τα rasterbars, τα cracktros, το animation που ήταν πιο απαλό κι από μετάξι του 64άρη έμεινα με μία συνολική υπολογιστική εμπειρία της επόμενης ίσως δεκαετίας, αλλά χωρίς παιχνίδια! Το λες και βαρβάτη αλλαγή αυτό, έτσι δεν είναι;
Ευτυχώς για μένα, η βιντεοπαικτική αγρανάπαυση διήρκεσε μετά βίας ένα χρόνο, όσο χρειάστηκε δηλαδή για να μαζέψω τα χρήματα και να αγοράσω μία έγχρωμη οθόνη για τον ST. Δυστυχώς όχι εκείνη την υπέροχη τη δική του - SC1224 πρέπει να λεγόταν, αν δεν με απατά η μνήμη μου - αλλά μία Sanyo η οποία ήταν αξιοπρεπέστατη και οπτικά θύμιζε monitor της Commodore. Ε, και πλέον, άντε μαζέψτε με!
Την εποχή εκείνη είχε ανοίξει και το Atari Club, το οποίο, αν δεν κάνω λάθος, στεγαζόταν στο πατάρι (μην κάνετε ηλίθιους συνειρμούς, σας εκλιπαρώ) του Computer Market, γωνία Σολωμού με Μπόταση. Atari Club σήμαινε βασικά ότι με μία ελάχιστη συνδρομή μπορούσες να αντιγράψεις οτιδήποτε λαχταρούσε η ψυχή σου. And then some. Η πειρατεία λογισμικού στο ζενίθ της, να αντιγράφουμε απλά για να αντιγράψουμε φάση, ακόμα και παιχνίδια ή προγράμματα που δεν σκοπεύαμε να ασχοληθούμε πραγματικά ποτέ μαζί τους. Τολμώ να πω ότι αυτό που ενδόμυχα ανέμενα, ότι δηλαδή τα παιχνίδια του ST θα ήταν... εκατό φορές καλύτερα από αυτά του 64άρη, δεν το διαπίστωσα. Ναι μεν είχαν καλύτερα γραφικά υψηλότερης ανάλυσης (συνήθως) και υπήρχαν και κάποια που διέθεταν και αντίστοιχα καλή μουσική, αλλά αυτό που είχα στο μυαλό μου, κάτι σε στυλ "arcade perfect" αποδείχτηκε εντελώς ουτοπικό. Και νομίζω ότι ήταν αυτό ακριβώς το αγαπημένο μου από τα coin ops, το Bubble Bobble, που όταν το έπαιξα στον ST με απογοήτευσε. Γιατί σε επίπεδο γραφικών και ήχου ήταν μια χαρά, και σίγουρα ένας αδαής θα ξεγελιόταν, αλλά για hardcore Bubble Bobblers ήταν... Αφήστε το, μην ανοίγουμε πληγές τώρα...
Αν όμως τα παιχνίδια του ST δεν με ενθουσίασαν, βρήκα κάτι άλλο που πραγματικά με εντυπωσίασε. Και αυτά ήταν τα demos. Βλέπετε, μέχρι τότε, ακόμα και στον Commodore 64, demos δεν υπήρχαν (κι αν υπήρχαν, σίγουρα εμείς δεν είχαμε δει κάποιο). Μόνο τα cracktros επεδείκνυαν τις δυνατότητες του μηχανήματος, και με τρόπο μάλιστα που συνήθως ούτε τα games δεν κατάφερναν. Σκεφτείτε λοιπόν όταν πέτυχα το πρώτο demo, στον ST, πώς θα πρέπει να ένιωσα με γραφικά και χρώματα που ήταν κατά πολύ ανώτερα αυτών των cracktros του 64άρη! Μιλάμε για πρωτόγνωρη εμπειρία - και ταυτόχρονα για ένα demo που με τα σημερινά standards θα το αντιμετωπίζαμε με ατάκες του τύπου "μα είναι να γελάει κανείς". Και όμως τότε, το '88, ένα demo που στην ουσία ήταν περίπου σαν standalone polished cracktro, όχι απλά εντυπωσίαζε, αλλά το έβαζες να το δουν και οι φίλοι σου για να καταλάβουν γιατί είχες παρατήσει των πακτωλό των 8bit games για να μετακινηθείς στα 16bits. Να γιατί!
Μέχρι τότε κυριαρχούσε η εντύπωση πως ο Commodore 64 ηχητικά ήταν ό,τι καλύτερο είχε εμφανιστεί στον χώρο του home computing, καθώς συνδύαζε το εμβληματικό SID με εκατοντάδες μουσικές συνθέσεις απείρου ηχητικού κάλους, ποιότητα και ποσότητα δηλαδή που καμία άλλη πλατφόρμα δεν μπορούσε καν να ονειρευτεί ότι θα μπορούσε να πλησιάσει. Και, ξαφνικά, εμφανίζεται το The B.I.G. Demo των Exceptions (όπου B.I.G. σημαίνει - τι άλλο; - Best In Galaxy). Και τι έχουν κάνει οι μάγκες εκεί; Πέρα από κάτι εντυπωσιακούς textscrollers και έναν πακτωλό χρωμάτων έχουν μεταφέρει οι αθεόφοβοι δεκάδες από τις καλύτερες μουσικές συνθέσεις του Μπετόβεν της ηλεκτρονικής μουσικής, του ενός και μοναδικού Rob Hubbard, από τον 64άρη στον ST! Κι εκεί που θεωρούσαμε ότι το Yamaha YM2149F (για τους φίλους AY-3-8910 για να καταλαβαινόμαστε) ήταν πάνω-κάτω ό,τι είχαμε ακούσει στον Amstrad CPC, ξαφνικά βρισκόμαστε αντιμέτωποι με την απόλυτη ηχητική πανδαισία! Η αίσθηση είναι ότι ο ST ήρθε για να μείνει, το μηχάνημα τα σπάει! Αλλά είχε κι άλλο επεισόδιο η ιστορία...
Και κάπου εκεί, τέλη '88 με αρχές '89, ήρθε το The Union Demo. Μία παραγωγή-σταθμός στην ιστορία του ST, ένα megademo όπως θα το χαρακτηρίζαμε τότε, αποτελούμενο από parts που σε άφηναν με ανοιχτό το στόμα. Εδώ θα πρέπει να διευκρινίσω ότι τα demos τότε δεν ήταν όπως τώρα, δεν είχαν δηλαδή μία κεντρική ιδέα ή ένα θέμα ή μία ιστορία την οποία να ντύνουν με διάφορα εφέ. Τότε τα demos έμοιαζαν με εξελιγμένα cracktros που απλά προσπαθούσαν να καταρρίψουν κάποιο ρεκόρ (σε χρώματα on screen, κάποια undocumented ανάλυση οθόνης, πλήθος BOBs και πάει λέγοντας). Ακόμα - και αυτό κι αν είναι ανήκουστο για τις σημερινές παραγωγές - τότε τα περισσότερα demos απαιτούσαν να υπάρχει interaction με τον χρήστη. Τι λέτε γι' αυτό;
Έτσι λοιπόν στο The Union Demo ο χρήστης ελέγχει έναν... δίποδο μυρμηγκοφάγο (!), τον Charly, ο οποίος συναντάει διάφορες πόρτες. Σε κάθε μία που επιλέγει να μπει ανταμειβόμαστε με κάποιο part του The Union Demo. Και εδώ, πραγματικά, αυτά που βλέπουμε και ακούμε, για την εποχή είναι πρωτόγνωρα και ανεπανάληπτα. Είναι δύσκολο να διαλέξω τι με είχε εντυπωσιάσει περισσότερο: το sampled Beat 'dis των Bomb the Bass λίγο καιρό πριν κάνει το ίδιο το Xenon 2 με το Megablast; Τα 512 χρώματα που στα μάτια που είχαν συνηθίσει το πολύ σε 16 έδειχναν, απλά, άπειρα; Το - δεν ξέρω κι εγώ πόσων επιπέδων - ταχύτατο και ομαλότατο parallax scrolling; Οι τεράστιοι, πολύχρωμοι και χοροπηδηχτοί textscrollers; Τα υπέροχα tunes; Τι απ' όλα;
Ίσως, αν κάποιος τα δει και τα ακούσει όλα αυτά σήμερα έχοντας την εμπειρία, τη θέαση και τα ακούσματα όλων αυτών των ετών να πει "έλα μωρέ, και σίγα το πράγμα". Αλλά δεν είναι έτσι: προσπαθήστε να βάλετε τον εαυτό σας στη θέση εκείνη στο χρόνο που ακόμα δεν έχετε δει τίποτα σχετικό με demoscene πέρα από κάποια cracktros στον Commodore 64. Και μετά ακούτε τον ST στο The B.I.G. Demo να παίζει το μουσικό the very best of... του ρεπερτορίου του τελευταίου σε μία δισκέτα, και, πριν προλάβετε να συνέλθετε, τρακάρετε με το... θωρηκτό που λέγεται The Union Demo. Και με ανοιχτό το στόμα βλέπετε έναν πακτωλό χρωμάτων, υψηλή ανάλυση γραφικών, ταχύτατη και ασύλληπτα ομαλή κίνηση, πράγματα που κανένας έως τότε δεν είχε ξαναδεί. Πιστέψτε με, το The Union Demo ήταν η απτή απόδειξη ότι πέρα από το λιτό αλλά λειτουργικότατο GUI, πέρα από την... ατέλειωτη RAM, πέρα από την "άνετη" software συμβατότητα με PC και Macintosh, ο ST ήταν το μηχάνημα των υγρών ονείρων οποιουδήποτε εντυπωσιαζόταν από γραφικά, animation και synthesized μουσική. Ναι, ήταν γεγονός, ο Jack Tramiel, από το μετερίζι της Atari αυτή τη φορά, μας είχε φιλέψει με τον άξιο και αδιαμφισβήτητο διάδοχο του 64άρη. Ο τίτλος του βιβλίου του Jamie Lendino για τον ST, το "FaSTer Than Light" είναι απολύτως αντιπροσωπευτικός αυτού που εισπράτταμε εκείνα τα χρόνια ως χρήστες του ST. Δεν κοιτούσαμε κανέναν, δεν υπήρχε καν υποψία ανταγωνισμού. Φυσικά, όπως άπαντες γνωρίζουμε, αυτό σύντομα άλλαξε...
Εδώ όμως δεν θα αναφερθώ στην άσπονδη φίλη του ST που τελικά μάλιστα κέρδισε τη μεταξύ τους κόντρα και μάχη. Δεν είναι ανάγκη, άλλωστε: η "κυρία" αυτή έχει εισπράξει άπειρη αγάπη από τους ανά τον κόσμο ρετροκομπιουτεράδες και συνεχίζει να το κάνει. Και καλώς συμβαίνει αυτό, δεν θα πω το αντίθετο. Αλλά είναι mind blowing (δε μου έρχεται στα ελληνικά τώρα) το γεγονός ότι αυτό το υπέροχο μηχάνημα, αυτός ο γαμάτος 16μπιτος που αποτελούσε για κάποια χρόνια by far την πιο "τίμια" και ολοκληρωμένη υπολογιστική πρόταση, τώρα πια είναι σα να έχει χαθεί στη λήθη. Αν ακούσετε κουβέντες ή διαβάσετε απόψεις, όλοι οι "ψαγμένοι" λένε τι δεν μπορεί να κάνει ο ST - έχοντας πάντα ως μέτρο σύγκρισης το αντίπαλο στρατόπεδο και το gaming και demo πεδίο. Αλλά εδώ είναι το θέμα: τόση ώρα σας γράφω τι μπορούσε να κάνει αυτό το καταπληκτικό μηχάνημα, όχι τι ΔΕΝ μπορούσε να κάνει! Πώς και πότε βρεθήκαμε από τη μία πλευρά της κουβέντας στην απέναντι;
Διάβασα κάποτε την άποψη ότι τα τελευταία χρόνια οι (όποιες) παραγωγές της ST scene τρέχουν αποκλειστικά σε Atari STE γιατί έχουμε δει τα όρια του ST, δεν υπάρχει κάτι άλλο να δούμε. Διαφωνώ. Διότι όταν οι coders είχαν πραγματικά φτάσει στο σημείο να μπορούν να κάνουν παπάδες με το αρχικό hardware του '85, πλέον η μεγάλη μάζα των χρηστών είχε μεταφερθεί στο απέναντι στρατόπεδο. Και η ίδια η Atari έδωσε την χαριστική βολή, αντικαθιστώντας τον ST με τον STE. Καληνύχτα σας. Ποιος θα ασχολούνταν πια να φτιάξει κάτι στο επίπεδο του Vroom, του Lethal Xcess, του Enchanted Land, του Xenon 2, ακόμη και του Lotus, που έδειξαν ότι ο ST ήταν κατάλληλος για πολύ περισσότερα από το Flying Shark, το OutRun ή την άθλια μεταφορά του Shadow of the Beast. Στο τέλος της μέρας, τα πράγματα είναι απλά. Το μηχάνημα απλά δεν πήρε την αγάπη που του άξιζε. Ούτε από τους χρήστες, ούτε από τους developers, αλλά ούτε και από τους coders της demoscene πέρα από τα πρώτα 5-6 χρόνια της ύπαρξής του. Και είναι πραγματικά κρίμα, γιατί όποιος βίωσε την πραγματικότητα εκείνων των πρώτων χρόνων, ξέρει ότι ο ST άξιζε πολλά περισσότερα...
Α, και ολοκληρώνοντας να σας πω ότι έκανα την ευχάριστη διαπίστωση ότι τελικά αυτό που μόλις διαβάσατε είναι το 1.000στό post στο blog, και όχι το προηγούμενο όπως λανθασμένα σας είχα γράψει στην προηγούμενη ανάρτηση. Βλέπετε, το Blogger είχε μετρήσει στα posts και το τρέχον που ήταν σε μορφή προχείρου και δεν είχε "ανέβει" ακόμα. Οπότε ναι, για εμένα προσωπικά είναι πολύ περισσότερο appropriate να φτάνω το milestone των 1.000 αναρτήσεων με ένα post-σεντόνι για τον αγαπημένο μου Atari ST. Το αξίζει ο καημένος γιατί όλοι σχεδόν στο φτύσιμο τον έχουν τα τελευταία χρόνια...
Και κάτι τελευταίο: όσοι έχετε την περιέργεια να δείτε (σε εξομοίωση) όλα σχεδόν τα demos που κυκλοφόρησαν για τον ST, μπορείτε να το κάνετε μέσω αυτού εδώ του καταπληκτικού website. Ο Hatari τρέχει από τον browser, τα demos φορτώνονται ακαριαία, δεν χρειάζεται ούτε να κατεβάσετε ούτε να σετάρετε το παραμικρό. Και φυσικά δεν θα μπορούσα να σας αφήσω χωρίς το The Union Demo, έτσι δεν είναι;
Για όσους ακόμα αμφιβάλλουν για τις δυνατότητες του stock Atari ST, να υποδείξω αυτό εδώ, ακόμα και αν οι ίδιοι οι developers του δεν (δείχνουν να) καίγονται να το ολοκληρώσουν και να το κυκλοφορήσουν. Όχι ρε φίλε, πείτε ό,τι θέλετε, αλλά το μηχάνημα στα κατάλληλα χέρια μπορούσε - και μπορεί - να κάνει παπάδες!
Μπήκε λοιπόν για τα καλά το φθινόπωρο στις ζωές μας - σε επίπεδο τυπικό, όχι θερμοκρασιών φυσικά, στην Ελλάδα βρισκόμαστε άλλωστε - και ξεκίνησαν τα πρώτα demoparties της σεζόν και άρχισαν να σκάνε μύτη και τα πρώτα "διαμαντάκια". Δεν θα μπορούσα να χαρακτηρίσω αλλιώς το The Violators για τον Commodore 64 από τους γνωστούς και μη εξαιρετέους Censor Design, αφού οι τελευταίοι για ακόμα μια φορά μας έδειξαν πώς μπορούν να συνδυάζουν φρέσκες ιδέες, άψογη αισθητική και εντυπωσιακά εφέ σε μία παραγωγή που αντλεί τη θεματολογία της από τη δεκαετία του 1920 και την εποχή της ποτοαπαγόρευσης. Δεν το λες και θέμα που έχει... εξαντληθεί σε επίπεδο demos, έτσι δεν είναι;
Προσωπικά αυτό που με εντυπωσιάζει περισσότερο είναι το πώς αυτοί οι τύποι σκέφτονται "α, να κάνουμε αυτό" - στη συγκεκριμένη περίπτωση ας πούμε το εφέ παλιού φιλμ - και μετά απλά το υλοποιούν, κι ας έχουν να κάνουν με ένα μηχάνημα 43 ετών που, όπως και να το κάνεις, δεν μπορείς να πεις ότι έχει και hardware που σου "λύνει τα χέρια". Αλλά αυτά είναι λεπτομέρειες προφανώς για τους Censor Design που δημιουργούν εντυπωσιακές ψηφιακές σεκάνς με την ευκολία που εμείς, οι κοινοί θνητοί, μασάμε μία τσίχλα!
Είναι να βγάζεις το καπέλο σε αυτούς τους τύπους που καταφέρνουν να συνδυάζουν την προγραμματιστική τους δεινότητα με αυτή την υπέροχη αισθητική που χαρακτηρίζει τις παραγωγές τους χωρίς να ξεφεύγουν από την αρχική τους ιδέα και να παρουσιάζουν μία παραγωγή τόσο ολοκληρωμένη και εντυπωσιακή που αποτελεί παράδειγμα προς μίμηση. Μόνη παραφωνία στο The Violators είναι - ως συνήθως - το soundtrack αυτού, που ούτε εύηχο είναι αλλά ούτε και ταιριάζει στο θέμα του demo (ειδικά στην πρώτη πλευρά της δισκέτας). Γιατί, πείτε μου εσείς, πόση σχέση μπορούν να έχουν τα beatάκια με τους μαφιόζους έναν αιώνα πριν; Αλλά το έχω γράψει τόσες φορές που ακούγομαι πλέον σαν χαλασμένος δίσκος: όσο υπέροχα ήταν τα tunes που έντυναν τις gaming παραγωγές στα 80s, τόσο ανέμπνευστα είναι αυτά που συνοδεύουν τα demos του 21ου αιώνα (αναφέρομαι πάντα στον Commodore 64). Υπάρχουν φυσικά και οι ευχάριστες εξαιρέσεις, αλλά αυτές είναι, δυστυχώς, λιγοστές.
Πίσω στο The Violators όμως, που πραγματικά σας συστήνω να το τσεκάρετε σε πρώτη ευκαιρία. Είτε στο βιντεάκι που ακολουθεί είτε κατεβάζοντάς το από εδώ. Βάλτε τον ήχο στο mute (lol) και απολαύστε!
Ένα demoparty που ονομάζεται Edison; Προσωπικά δεν το είχα ξανακούσει, αν και φέτος, το ΠΣΚ που μόλις ολοκληρώθηκε, διοργανώθηκε για 14η φορά! Οπότε κακώς δεν το γνώριζα και πάμε παρακάτω.
Όντας χρόνια μπροστά από εμάς - σε κάθε επίπεδο, τολμώ να πω - οι Σουηδοί, δεν σκέφτηκαν απλά να βρουν μια τοποθεσία όπως-όπως, να κοτσάρουν και 2-3 κιτρινισμένες 500άρες κι έναν Amstrad με πράσινη οθόνη και καθάρισαν. Όχι. Νοίκιασαν πλοίο (M/S Borgila) - εννοείται ειδικά διαμορφωμένο για τη διοργάνωση events - για ένα demoparty to remember. Φυσικά, εννοείται και εξυπακούεται πως για να παρευρεθεί κάποιος στο Edison έπρεπε να πληρώσει εισιτήριο. Κάποια πράγματα είναι αυτονόητα για κάποιους λαούς. Στην Ψωροκώσταινα από την άλλη έχουμε το απόλυτο contrast όταν διοργανώνεται κάτι εντελώς δωρεάν, είναι στη γειτονιά μας, και παρόλα αυτά δεν κάνουμε τον κόπο να το τιμήσουμε και να το ενισχύσουμε με την παρουσία μας. Και κατά τα άλλα σου βγαίνει ο άλλος και σου λέει "εγώ είμαι αρρωστάκι με την όλη φάση". Ναι, καλά, αρρωστάκι όντως είσαι αλλά για άλλους λόγους μάγκα μου.
Αφήνοντας όμως τη γκρίνια στην άκρη (γιατί;) ας πάμε και στο θέμα της ανάρτησης, που δεν είναι άλλο από το νέο demo των Fairlight για τον ένα και μοναδικό big daddy του home computing, τον Commodore 64, που ονομάζεται Zone 5. Εντάξει, οι Fairlight δεν χρειάζονται συστάσεις, είναι ίσως το πιο γνωστό demogroup στην ιστορία και προσωπικά ακόμα θυμάμαι τα πρώτα τους cracktros στον 64άρη, κάπου εκεί γύρω στο '85.
Παρά την μακροχρόνια πορεία τους και τις πάμπολλες παραγωγές τους, και παρά την εκτίμηση που χαίρουν από όλη την retro κοινότητα, τολμώ να πω ότι συνήθως τα demos των Fairlight στερούνται αυτό το κάτι που θα τα κάνει να ξεχωρίσουν, αυτή δηλαδή την ιδανική ισορροπία μεταξύ τεχνικής, αισθητικής και ροής. Προσωπική μου άποψη είναι αυτή, δεν υποστηρίζω ότι ισχύει 100%, απλά εγώ αυτό έχω εντοπίσει. Και δεν είναι ότι ισχύει πάντα, αλλά τόσα χρόνια, με τόσα demos που έχουν φτιάξει, θα έπρεπε να έχουν το Top-10 τουλάχιστον σε Commodore 64 και Amiga, κάτι που προφανώς δεν ισχύει (ναι, ξέρω, παίζουν κι άλλοι). Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μας έχουν χαρίσει αριστουργήματα, απλά αυτά είναι λίγα αναλογικά με τον όγκο των παραγωγών τους, αυτό εννοώ, μην ξεσηκώνεστε!
Το Zone 5, χωρίς να υπόσχεται ότι θα αφήσει άπαντες με το στόμα ανοιχτό ή ότι θα βάλει νέα standards στις demo παραγωγές του Commodore 64, καταφέρνει ωστόσο να έχει ιδανική ροή και όμορφη αισθητική, όντας ένα συνολικό έργο που αξίζει να παρακολουθήσει κάποιος προκειμένου να κατανοήσει για τι είναι ικανός ο 64άρης - και οι Fairlight, φυσικά.
Στριμωγμένο σε 2 πλευρές δισκέτας το Zone 5 υπόσχεται να χαρίσει σε όσους ασχοληθούν μαζί του 6μιση λεπτά οχτάμπιτης μαγείας, 6μιση λεπτά με τον 6510, το VIC-II και το SID να δουλεύουν υπερωρίες προκειμένου να ικανοποιήσουν τις ορέξεις μας. Μπορείτε να το κατεβάσετε από εδώ ή να το παρακολουθήσετε στο παρακάτω βιντεάκι.
Θεωρώ απαράδεκτο σε κάποιον άνθρωπο που ανήκει στο ηλικιακό group που ασχολείται με το retro computing η λέξη "reflex" να μη φέρνει στο μυαλό πρώτα και πάνω απ' όλα το υπέροχο ομώνυμο τραγούδι των pop γιγάντων Duran Duran από το 3ο studio album τους, το εξαιρετικό Seven and the Ragged Tiger. Αλλά τώρα δεν θα μιλήσουμε (δυστυχώς) για τους Duran Duran, αλλά για το demogroup με το ίδιο όνομα, το οποίο, με την ολοκαίνουρια παραγωγή του (ντεμπουτάρισε στην Revision 2025) που ονομάζεται Signal Carnival, αποφάσισε να φέρει τα πάνω-κάτω.
"Κυριολεκτικά τα πάνω-κάτω" θα μπορούσε εύστοχα να συμπληρώσει κάποιος, αφού το όλο concept του νέου demo βασίζεται στο να βάλουμε το πάνω βύσμα (video) στην θέση του κάτω βύσματος (ήχος) και τούμπαλιν!
Μπερδευτήκατε; Ίσως η παρακάτω εικόνα να βοηθήσει:
Σου λένε οι άνθρωποι, τόσα χρόνια το έχουμε γονατίσει το VIC-II και το έχουμε ξεζουμίσει το SID. Τι άλλο να κάνουμε πια; Εμ, τι άλλο από το να τους αλλάξουμε ρόλους; Τι θα λέγατε εάν το SID αναλάμβανε το video output του Commodore 64 (εναλλάσσοντας φυσικά τα καλώδια) και το VIC-II τον ήχο; Άλλωστε για τάσεις σε mV μιλάμε, σωστά;
"Easier said than done" θα σκεφτήκατε, και πολύ λογικά, προφανώς. Στο σύμπαν όμως του Commodore 64 η λογική μπαίνει στην άκρη όταν γίνεται αναζήτηση για ιδέες για demos. Και αυτό είναι απολύτως λογικό, διότι με δεκάδες χιλιάδες ποιοτικές παραγωγές στη μέχρι σήμερα ιστορία του μηχανήματος πόσο εύκολο είναι άραγε να σκαρφιστεί κάποιος κάτι καινούριο;
Σωστά, δεν είναι. Εκτός αν μιλάμε για τους Reflex. Που σκέφτηκαν να μας ζητήσουμε να αντιστρέψουμε τις θέσεις των βυσμάτων και να στείλουν video από το RCA του ήχου και ήχο από αυτό του video. Ποιοι είμαστε εμείς να τους πούμε να μην το κάνουν;
Όσο για το αποτέλεσμα, δείτε το παρακάτω βιντεάκι καθώς seeing (and hearing) is believing. Ο Commodore 64 και η κοινότητα που βρίσκεται πίσω του, κυρίες και κύριοι. Ένα μικρό θαύμα που ξεχωρίζει μέσα στον όχλο της κανονικότητας, ένα μικρό, ανυπότακτο γαλατικό χωριό μέσα στον κόσμο του retro computing. "Think different" που θα έλεγε και μια ψυχή κάποτε...
Από τις 18 Απριλίου μέχρι και σήμερα διεξάγεται το μεγαλύτερο ίσως demoparty παγκοσμίως, η Revision 2025 στο E WERK του Saarbrücken στη Γερμανία. Στα πλαίσια της Revision κάθε χρονιά παρουσιάζονται δεκάδες demos για όλες τις πλατφόρμες, και συνήθως έχουμε πολλές αξιόλογες παραγωγές - ειδικά για τους δημοφιλείς Commodore 64 και Amiga. Οπότε, εκτός απροόπτου θα δείτε και άλλες αναρτήσεις τις επόμενες μέρες σχετικές με αυτά που είδαμε στην Revision.
Σήμερα θα ασχοληθούμε με ένα demo των ξακουστών και αειθαλών Fairlight, που ονομάζεται The Trip και τρέχει - πού αλλού; - σε Commodore 64.
To The Trip διαθέτει πολλά από τα χαρακτηριστικά που μου αρέσουν σε ένα demo (αλλά όχι όλα). Έχει αρχή, μέση και τέλος, σενάριο (υπόθεση), και πολλές, αρκετά εντυπωσιακές σεκάνς με εφέ που ίσως να μην είναι απολύτως jawdropping αλλά χαρακτηρίζονται από καλή αισθητική και προβάλλονται τόσο ώστε να μην κουράζουν. Σημαντικό αυτό και βοηθάει στη ροή του demo, που το παρακολουθείς στα 9 με 10 λεπτά που διαρκεί με ενδιαφέρον χωρίς να βαρεθείς σε καμία περίπτωση.
Η θέαση του The Drip σε αφήνει με συναισθήματα ικανοποίησης, νοσταλγίας και ίσως και μιας κάποιας μελαγχολίας. Μόνο και μόνο το γεγονός ότι παρακολουθείς ένα demo και μετά νιώθεις "κάπως" δείχνει ότι αυτοί που το έφτιαξαν κάτι πέτυχαν. Και πώς να μην πετύχουν, άλλωστε, για τους Fairlight μιλάμε. "The Home of the Real Crackers", θυμάστε;
Μπορείτε να κατεβάσετε το The Trip από εδώ (2 πλευρές δισκέτας) και να το απολαύσετε είτε σε εξομοιωτή είτε σε πραγματικό 64άρη, Μπορείτε βέβαια να το δείτε και στο video που ακολουθεί - η επιλογή είναι πάντα δική σας. Τσεκάρετέ το πάντως, είναι πολύ γλυκούλι! Α, και να μην ξεχάσω: όπως μας λένε και οι Fairlight, "the Trip is the Demo"! Enjoy!
Η αγάπη μου για το SID είναι μεγάλη. Τόσο μεγάλη που χρειάστηκε να περάσουν αρκετά χρόνια μέχρι να κάμψω τις αντιστάσεις μου και να βάλω στο ίδιο επίπεδο την Paula. Δηλαδή ναι, ο ήχος της Amiga είναι ασύλληπτος, αλλά τι να κάνεις όταν έχεις μεγαλώσει με τους Rob Hubbard, Martin Galway, Ben Daglish και πολλούς ακόμη αρτίστες της ηλεκτρονικής μουσικής να σολάρουν στον 64άρη με όχημα το μοναδικό SID; Αποκτάς ένα soft spot για δαύτο (και για δαύτους) το οποίο απ' ότι αποδείχτηκε αντέχει και στο χρόνο. Πιστέψτε με, 41 χρόνια έχουν περάσει από την πρώτη φορά που ενθουσιάστηκα με τις ηχητικές δυνατότητες του Commodore 64 και ακόμα νιώθω ακριβώς τα ίδια!
Έτσι λοιπόν, όταν συναντάω ένα demo σαν το Pyramage των Finnish Gold (παρουσιάστηκε στο demoparty Zoo 2024) που αισθητικά δεν μου πολυκάνει "κλικ" και στο επίπεδο των εφέ δεν ροκάρει τον κόσμο κανενός, παρόλα αυτά δεν μπορώ να το ξεπεράσω όταν, μουσικά, "τα σπάει". Το demo ξεκινάει με τον πλέον απρόσμενο τρόπο, καθώς ακούμε το SID να παίζει το Je t'aime... moi non plus του Serge Gainsbourg. Μιλάμε για ένα τραγούδι το οποίο μπορεί να περιμένεις να το ακούσεις να επενδύει ηχητικά μία αισθησιακή ταινία των 70s, αλλά ένα demo του Commodore 64; Από πού κι ως πού; Συγχαρητήρια στον κύριο Rock για τη μεταφορά του. Στη συνέχεια η μουσική - σε επίπεδο σύνθεσης - του Pyramage πέφτει αρκετά επίπεδα κάτω (λόγω του JLD, αυτή τη φορά), αλλά στο 4:53 ο Rock επιστρέφει με μία εκπάγλου καλλονής σύνθεση που μας συντροφεύει μέχρι και την ολοκλήρωση του demo.
Δε νομίζω ότι υπάρχει λόγος να επεκταθώ περισσότερο. Δεν θα σας πω "δείτε το Pyramage", θα σας πω "ακούστε το". Ειδικά τα parts που έχει επιμεληθεί ο Rock και ακόμη ειδικότερα το τελευταίο (αυτό που σας έγραψα παραπάνω, από το 4:53 και μετά). Είναι πραγματικά, το SID στις δόξες του, μία αποθέωση του πρώτου ιστορικά soundchip που μας έδωσε να καταλάβουμε ότι οι ηχητικές δυνατότητες των home computers μπορεί και να μην απείχαν και τόσο πολύ από αυτές των synthesizers...
Εντάξει, δεν θα πρωτοτυπήσω εάν πω για ακόμη μία φορά ότι ο Commodore 64 είναι ο αδιαμφισβήτητος big daddy της demoscene. Μπορεί κάποιοι να έχουν τις αντιρρήσεις τους - ειδικά εάν φορούν τα οπαδικά γυαλιά τους -, αλλά η αλήθεια είναι ότι στο μηχάνημα αυτό υπάρχει σταθερή παραγωγή demos από τα 80s μέχρι σήμερα. Και δεν δείχνει να σταματάει. Το θέμα είναι ότι καλή η ποσότητα, αλλά με την ποιότητα τι γίνεται; Τι να γίνεται, τα έχω γράψει δεκάδες φορές σε αυτό το blog: χαμός! Είναι εντυπωσιακό/καταπληκτικό/απίστευτο το τι βλέπουν τα μάτια μας συχνά-πυκνά με τις αριστουργηματικές παραγωγές που έχουμε απολαύσει την τελευταία δεκαπενταετία. Και σε αυτές νομίζω ότι ανήκει δικαιωματικά και το Nightfall της Artline Designs. Το οποίο είναι και σχετικά πρόσφατο, καθώς πρωτοπαρουσιάστηκε στα πλαίσια του demoparty Zoo 2024 την 3η μέρα του περσινού Νοέμβρη. BTW κατέκτησε και την 1η θέση στην κατηγορία του αλλά τα έχουμε πει, αυτά λίγη σημασία έχουν...
Τι γίνεται όμως στο Nightfall; Τι συμβαίνει όταν πέφτει η νύχτα στον 64άρη; Πολλά και ωραία. Πέρα από το μονόφθαλμο ποντίκι που στοιχειώνει τη βραδιά του νεαρού αγοριού που πρωταγωνιστεί στο demo, η νέα κυκλοφορία της Artline Designs χαρακτηρίζεται από υπέροχη αισθητική, είτε αυτή αφορά το οπτικό είτε το ακουστικό κομμάτι. Αλλά δεν είναι μονάχα η αισθητική. Είναι και η άριστη γνώση της πλατφόρμας και των περιορισμών της (αν και κάποιες φορές δείχνει να μην έχει τέτοιους), είναι το αξιοθαύμαστο storytelling σε συνδυασμό με σεκάνς εκπάγλου καλλονής, είναι ρε παιδάκι μου τελικά - και απλά - το ότι οι άτιμοι Φινλανδοί της Artline Deigns "το 'χουν". Βλέπετε τα καλά του ψυχρού κλίματος; Πού να τρέχεις έξω, κάθεσαι στη ζεστασιά του σπιτιού σου και ξεστραβώνεσαι πάνω στον 64άρη. Ενώ εμείς με τον μισό χρόνο καλοκαίρι πού να βάλουμε κώλο μέσα και πού να δημιουργήσουμε; Μονίμως αραχτοί σε μπαράκια και φαγάδικα είμαστε. Λιωμένο Παγωτό η φάση, "μα εδώ έχει πάντα ήλιο". Τι τα θες...
Πίσω στο Nightfall πάλι, θα σας πω απλά ότι κάποια σημεία του demo αποτελούν πραγματικά κορυφαίες στιγμές ψηφιακής καλλιτεχνικής έκφρασης. Είδατε το screenshot παραπάνω και καταλάβατε, νομίζω. Οπότε μη σας γράφω άλλα, κατεβάστε το Nightfall από εδώ, αφήστε να πέσει η νύχτα και απολαύστε το σε πραγματικό 64άρη ή σε εξομοιωτή - ό,τι τον βολεύει τον καθένα. Ή, απλά, παρακολουθείστε το video που ακολουθεί. Σε κάθε περίπτωση μην το χάσετε, γιατί εσείς θα βγείτε χαμένοι!
Το PAPEL είναι ένα ενδιαφέρον και αξιόλογο νέο demo για τον Commodore 64 που πρωτοεμφανίστηκε (το demo, όχι ο Commodore 64) στα πλαίσια του demoparty Zoo 2024 τον περασμένο Νοέμβριο. Όπως ίσως θα καταλάβατε από τον τίτλο της ανάρτησης, το PAPEL εμπνέεται θεματικά από την επιτυχημένη και δημοφιλέστατη σειρά La Casa de Papel που προβάλλεται εδώ και καιρό στο Netflix.
Το PAPEL είναι μία πολύ ενδιαφέρουσα περίπτωση demo, καθώς στην περίπτωσή του το βάρος πέφτει περισσότερο ίσως στο να είναι πιστό στο θέμα του, παρά στην ασταμάτητη παράθεση εντυπωσιακών και ασύνδετων μεταξύ τους εφέ. Εδώ, όλες οι ενότητες είναι πιστές στη θεματολογία της παραγωγής καταρχάς, και δευτερευόντως επιχειρούν να εντυπωσιάσουν τον θεατή. Παρόλα αυτά όμως, το κάνουν αρκετά καλά.
Το PAPEL αποτελείται από διάφορα parts που έχουν κοινό χαρακτηριστικό τα αξιόλογα γραφικά και την συμπαθέστατη - εμπνευσμένη φυσικά από την σειρά - μουσική επένδυση, ενώ, κάποια από αυτά ξεχωρίζουν για την ευρηματικότητα των δημιουργών τους. Είναι όντως απορίας άξιο το πώς καταφέρνουν οι demosceners να παρουσιάζουν νέα και πρωτότυπα πράγματα σε μία πλατφόρμα που θα θεωρούσε κάποιος ότι έχουμε δει και ακούσει σχεδόν τα πάντα. Και όμως...
Τη νέα δημιουργία των Pretzel Logic μπορείτε να την κατεβάσετε από εδώ προκειμένου να την δοκιμάσετε στο δικό σας μηχάνημα, είτε αυτό είναι πραγματικό, είτε εξομοιωτής. Εάν δεν έχετε όρεξη να το κάνετε, υπάρχει, ως συνήθως, και η απλή λύση της παρακολούθησης του video που ακολουθεί...
Τι γίνεται άραγε όταν συνδυάσουμε μία εξόχως επιδραστική (και κλασική πλέον) κινηματογραφική ταινία με την έμπνευση και τη δημιουργικότητα ενός εκ των κορυφαίων demogroups της C64 scene; Υπέροχες παραγωγές όπως το What is the Matrix 2, είναι η απάντηση.
Οι Censor Design κάθε άλλο παρά άγνωστοι είναι στο χώρο, και στο παρελθόν μας έχουν χαρίσει πραγματικά διαμάντια όπως τα Wonderland XIV, Serpent, The Star Wars Demo, Rivalry, Fantasmolytic, Wonderland XII, Wonderland XIII και πολλά-πολλά ακόμη. Τυχαίους δεν τους λες, δηλαδή. Αυτό που χαρακτηρίζει τις παραγωγές του group - και γι' αυτό κιόλας μου αρέσουν τόσο πολύ προσωπικά - είναι ότι ποτέ η τεχνολογική πρωτοπορία δεν αφήνεται να καπελώσει την αισθητική. Δηλαδή, με απλά λόγια, αν είναι να σου εμφανίσουν 32 χρώματα από έναν υπολογιστή που έχει 16 (λέμε τώρα!) αλλά σε μία άθλια εικόνα, θα προτιμήσουν να μην το κάνουν καθόλου. Γι' αυτόν τον λόγο οι παραγωγές τους χαρακτηρίζονται από καλό γούστο ήτοι υπέροχα γραφικά συνδυασμένα με εντυπωσιακά εφέ, αξιόλογα soundtracks, αρκετά συγκεκριμένη θεματολογία ανά demo και άλλα πολλά θετικά στοιχεία. Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και με το What is the Matrix 2.
Η παραγωγή αυτή εμφανίστηκε στο demoparty Mysdata 2024, στις 23 Νοεμβρίου του προηγούμενου έτους, και οι απανταχού Commodoreάδες την υποδέχθηκαν με χαμόγελα ικανοποίησης διότι, πολύ απλά, πρόκειται για ένα demo που στέκεται συνολικά σε πολύ υψηλό επίπεδο. Μπορεί να μην έχει πολύ μεγάλη διάρκεια, αλλά στη μία πλευρά δισκέτας που καταλαμβάνει προλαβαίνει να χαρίσει σε όσους το τρέξουν ξεχωριστά εφέ, όμορφα γραφικά και ένα πολύ καλό soundtrack. Και όλοι γνωρίζουμε πόσο σπάνιο είναι ειδικά το τελευταίο στις παραγωγές της τρέχουσας χιλιετίας για τον Commodore 64...
Ας μην μακρηγορώ άλλο, όμως: κατεβάστε το What is the Matrix 2 από εδώ ή, αν σας έχει καταβάλει η ραθυμία, παρακολουθήστε απλά το video που ακολουθεί. Either way δείτε το!
Χρειάζονται λιλιπούτεια demos σαν το Offset Overdrive των 64 όλων κι όλων kilobytes για να μας θυμίζουν ποια είναι η πλατφόρμα των ονείρων, γιατί, καθώς την χρησιμοποιούμε συνήθως ως μέσο για άλλες εργασίες (και όχι μόνο) ίσως να ξεχνάμε ότι τα PCs είναι και αυτά υπολογιστές και μάλιστα χαμηλού κόστους, οι οποίου μπορούν να κάνουν τα πάντα και να χρησιμοποιηθούν για οτιδήποτε. Είτε μέσω εξειδικευμένων παραγωγών είτε μέσω εξομοίωσης τα PCs έχουν τη μεγαλύτερη γκάμα shoot 'em ups, racing games, first person shooters, point 'n' click adventures... γενικά, τη μεγαλύτερη γκάμα software που ήταν ποτέ εκτελέσιμη από μία πλατφόρμα.
Τα PC demos, ειδικά από την αυγή της νέας χιλιετίας, έχουν φτάσει σε ασύλληπτα επίπεδα απ' όπου κι αν τα εξετάσει κάποιος. Και, φυσικά δεν είναι μονάχα αυτά που εκμεταλλεύονται στο έπακρο το νέο σας (και μας) hardware, αλλά και τα άλλα, αυτά που προσπαθούν να κλείσουν στόματα αλλά και ταυτόχρονα να κρεμάσουν σαγόνια (άσκηση για δυνατούς λύτες) όπως τα μοναδικά 8088 MPH και Area 5150.
Σήμερα έχουμε να κάνουμε με μία διαφορετική περίπτωση. Το Offset Overdrive του demogroup Spectrox έχει μέγεθος μόλις 64ΚΒ, αισθητική μεταξύ Amiga και Commodore 64, μουσική από ZX Spectrum 128K και εφέ... Atari ST on steroids! Με λίγα λόγια είναι τόσο oldschool που ο καθένας θα μπορούσε να το μπερδέψει με κάποια παραγωγή της Amiga αν δεν έδινε ιδιαίτερη σημασία στην (εμφανώς) υψηλότερη ανάλυση των γραφικών.
Το soundtrack που επενδύει το Offset Overdrive είναι το κομμάτι "Adaptations" του Alex Winston, φτιαγμένο originally σε ZX Spectrum 128K, ένα AY tune - φόρος τιμής στα κλασικά chiptunes των 80s. Εντάξει, σε ένα oldschool demo που σέβεται τον εαυτό του δεν θα μπορούσε να βρεθεί πιο ταιριαστό ταίρι, έτσι δεν είναι;
Δεν έχει νόημα να γράψω περισσότερα, όταν το βίντεο μιλάει από μόνο του. Απολαύστε το παρακάτω και μην παραπονεθείτε που δεν εκμεταλλεύεται τις ray tracing δυνατότητες της νέας κάρτας γραφικών σας: κάποια πράγματα φτιάχτηκαν για να είναι απλά και μέσα από αυτή την απλότητά τους είναι καταδικασμένα να μεγαλουργήσουν. Κυρίες και κύριοι, ετοιμαστείτε για ένα ταξίδι πίσω στο χρόνο με το Offset Overdrive:
Η αλήθεια είναι ότι το έχω γράψει τόσες φορές, που κοντεύουν να... μαλλιάσουν τα δάχτυλά μου. Με τον τρομερό αυτό κίνδυνο να ελλοχεύει, θα το κάνω ακόμα μία φορά. Το λοιπόν, έχοντας συγκλονιστεί σε πολύ μικρή ηλικία από τα υπέροχα/εκπληκτικά/ανεπανάληπτα SID tunes του Commodore 64, δυσκολεύτηκα έκτοτε να δώσω την σημασία που άρμοζε στα γραφικά, στο animation, στο gameplay, στη θεματολογία και άλλα στοιχεία που χαρακτηρίζουν ένα video game ή ένα demo. Με θυμάμαι να παίζω με τις ώρες το Monty on the Run που δεν μου έκανε και μεγάλο κλικ ως παιχνίδι, μόνο και μόνο για να απολαύσω την υπέροχη μουσική επένδυση του (τεράστιου) Rob Hubbard. Λίγο καιρό αργότερα να μην ξεκολλάω από το The Way of the Exploding Fist το οποίο, πέρα από εξαιρετικό - για το είδος του - παιχνίδι, διέθετε επίσης και πανέμορφα γραφικά και ατμοσφαιρικές μουσικές συνθέσεις που το εκτόξευαν στην στρατόσφαιρα του gaming της εποχής. Και πόσα άλλα να αναφέρω; Το Sanxion; Το Crazy Comets; Το Ghosts n' Goblins; Το Loco; Το One Man and his Droid; Το Suicide Express; Τα πάντα ξεκινούσαν από τη μουσική, και ενίοτε τέλειωναν και σε αυτήν, μην έχοντας κάτι άλλο ιδιαίτερο να επιδείξουν.
Αποτέλεσμα των παραπάνω ήταν αυτό που (ξανα)έγραψα στην αρχή: κανένα παιχνίδι και κανένα demo δεν θα με αφήσει ασυγκίνητο αν συνοδεύεται από αξιόλογη μουσική επένδυση ενώ, αντιθέτως, εξαιρετικές - κατά τα άλλα - παραγωγές θα με ξενερώσουν εάν τα tunes που τις "ντύνουν" δεν είναι του ανάλογου επιπέδου. Και εδώ οφείλω να τα κάνω πενηνταράκια εξηγώντας σε όσους από εσάς κάνετε τον κόπο να με διαβάζετε ότι αυτό που με ενδιαφέρει σε ένα computer tune (και όχι μόνο) είναι η ίδια η σύνθεση και τίποτα περισσότερο. Όχι η προγραμματιστική αρτιότητα αυτής. Μπορεί ο coder να έχει κάνει παπάδες με το soundchip αλλά, αν το συνολικό tune δεν σε κάνει να θες να το σιγοσφυρίξεις, τότε δεν...
Βάσει των παραπάνω λοιπόν δεν νομίζω να κάνει σε κανέναν την παραμικρή εντύπωση το ότι επέλεξα να σας παρουσιάσω σήμερα το Natrium, ένα μικρούλι (μονάχα 96KB) demo για Atari STE, το οποίο χαρακτηρίζεται από το εξαίσιο tune που το συνοδεύει. Ναι, το soundchip του Atari δεν είναι SID ή Paula, αλλά, από την άλλη, έχουμε υπάρξει μάρτυρες υπέροχων tunes αυτού στους Amstrad CPC, Spectrum 128, MSX, Oric και, φυσικά στον ίδιο τον ST. Κέφι, ταλέντο και έμπνευση χρειάζεται και το ταπεινό AY μπορεί να χαρίσει στον ακροατή ηχητικές... ονειρώξεις.
Μία τέτοια είναι και το Natrium. Οι RNO ή (Rave Network Overscan για τους φίλους) το παρουσίασαν το 2011 στα πλαίσια του demoparty Outline. Μιλάμε για ένα demo που διαρκεί σκάρτα 3 λεπτά συνολικά, αλλά τα 96ΚΒ του είναι γεμάτα με κώδικα γραμμένο με στοργή, μεράκι και... Προδέρμ. Τεντώστε τα αυτιά σας και απολαύστε!
Ομολογουμένως, δεν το περίμενα. Με τις παραγωγές για ST/STe να μειώνονται χρόνο με το χρόνο αλλά, το κυριότερο, να στερούνται φαντασίας, το The Coder's Guide to the Demoscene αποτέλεσε ένα καλοδεχούμενο δώρο μέσα στο κατακαλόκαιρο.
Το κυρίαρχο χαρακτηριστικό της φρέσκιας αυτής κυκλοφορίας των Acid Team και Jakub Husak είναι ότι κυλάει ευχάριστα, έχει χιούμορ, βρίθει καλόγουστων και ταυτόχρονα μινιμαλιστικών εφέ, και, το κυριότερο ίσως, διαθέτει ένα υπέροχο soundtrack. Και όταν γράφω "υπέροχο" δεν εννοώ ότι π.χ. σου δίνει την εντύπωση ότι ακούς 8 κανάλια ήχου από 3κάναλο soundchip ή κάτι τέτοιο, αναφέρομαι καθαρά στη σύνθεση, για να μην παρεξηγούμαστε.
Μία πρωτοτυπία του The Coder's Guide to the Demoscene είναι το... cliffhanger με το οποίο μας αφήνει για τη συνέχεια, καθώς το τέλος του είναι κάτι που δεν το περιμένει κανείς! Αυτό το χαρακτηριστικό, πραγματικά, δεν το έχω ξαναδεί ποτέ σε demo και αξίζει να το παρακολουθήσετε μόνο και μόνο για χάρη του!
Πάνω απ' όλα όμως το The Coder's Guide to the Demoscene ξεχωρίζει γιατί απλά είναι πραγματικά αξιόλογο. Χρειάζεται μεν Atari STe με 4ΜΒ μνήμης και σκληρό δίσκο για να τρέξει, αλλά χαλάλι του. Σε αφήνει με ένα χαμόγελο ζωγραφισμένο και αυτό είναι το σημαντικότερο. Μπορείτε να το κατεβάσετε από εδώ ή απλά να το παρακολουθήσετε στο βιντεάκι που ακολουθεί:
Α, αυτά είναι που μου αρέσουν. Πετυχαίνω να ξεχωρίζει ανάμεσα σε μετριότητες ένα demo που με εντυπωσιάζει, τσεκάρω πού εμφανίστηκε και πότε, και διαπιστώνω ότι, ΟΚ, εγώ μπορεί να το γουστάρω αλλά η πλειονότητα δεν δάκρυσε κιόλας όταν το παρακολούθησε για πρώτη φορά. Ε, αυτή ακριβώς είναι η φάση με το Multiverse των Nah-Kolor. Το (πιο χορταστικό πεθαίνεις) αυτό demo εμφανίστηκε για πρώτη φορά στο demoparty X 2023 όπου και κατέλαβε την - όχι και τόσο κολακευτική, είναι η πικρή αλήθεια - 5η θέση. Βέβαια τότε δεν ήταν πλήρες, ήταν περισσότερο ένα μεγάλο preview της έκδοσης "100%" που παρουσιάστηκε φέτος, στο Χ 2024. Θεωρώ ότι αν οι Nah-Kolor έκαναν λίγη υπομονή και κυκλοφορούσαν κατευθείαν την πλήρη, τελική έκδοση του Multiverse θα είχαν μία παραγωγή που θα τύχαινε πολύ μεγαλύτερης αναγνώρισης στο τέλος της μέρας.
Ακόμα κι έτσι όμως, ακόμα και αν πέρασε στα χαμηλά και δεν εντοπίστηκε από τα ραντάρ του πολύ κόσμου, το Multiverse είναι ένα από αυτά τα demos για τον Commodore 64 που πραγματικά αξίζει να το απολαύσει κανείς. Δεν είναι ότι θα σου φτάσει και θα σου κολλήσει τον δείκτη του εντυπωσιασμού στο 110%, αλλά θα σου τον έχει εκεί, στο 85-90% σταθερά, για 18 περίπου λεπτά με μία τεράστια ποικιλία από ποιοτικές σεκάνς που διαδέχονται η μία την άλλη και καταλαμβάνουν ούτε λίγο ούτε πολύ 4 ολόκληρες πλευρές δισκέτας του Commodore 64. Το Multiverse είναι αυτό που θα χαρακτηρίζαμε με μία λέξη ως "χορταστικό". Το παρακολουθείς και λες "ναι, αυτός είναι ο 64άρης". Υπάρχουν και καλύτερες παραγωγές, σαφώς, αυτές που σε ρίχνουν από την καρέκλα σου και μόλις πας να σηκωθείς το ξανακάνουν, αλλά εντάξει, αυτά είναι η creme de la creme, τα 20-25 καλύτερα όλων των εποχών για την πλατφόρμα. Το Multiverse δεν ανήκει σε αυτό το ολιγομελές club, αλλά ακολουθεί κατά πόδας, όντας μία από τις πλέον ποικίλες και ικανοποιητικές παραγωγές που μπορεί να αφήσει κάποιος να του γεμίσουν πανάξια 18 λεπτά από τη ζωή του.
Μπορείτε να κατεβάσετε το Multiverse 100% από εδώ αν θέλετε να το τρέξετε σε πραγματικό 64άρη ή σε εξομοιωτή. Αν απλά βολεύεστε και με το βίντεο - και γιατί όχι, θα πείτε - θα το βρείτε με το που θα τελειώσει η παράγραφος που διαβάζετε. Αράξτε, απλωθείτε και απολαύστε.
Πέφτει λοιπόν στην αντίληψή μου ένα ολοκαίνουριο demo για Atari STE. Μίας-δύο ημερών τώρα μιλάμε, φρέσκο πράμα, να γυαλίζει το μάτι του ακόμα. "Για να δούμε, μπας και..." λέω μέσα μου. Όπου το "μπας και" ακολουθείται από διάφορες πιθανές προτάσεις που όλες καταλήγουν στο ίδιο πάνω-κάτω. "Μπας και αυτή τη φορά δεν θα χάσω απλά την ώρα μου παρακολουθώντας το;". "Μπας και θα δούμε κάτι που θα δικαιολογεί το ότι τρέχει μονάχα σε STE;". "Μπας και κατάφεραν στην ST scene να φτιάξουν κάτι αξιόλογο με αρχή, μέση και τέλος που αξίζει ρε παιδάκι μου μόνο και μόνο αισθητικά και στυλιστικά;". Καλά, ποιον κοροϊδεύουμε τώρα; Η απάντηση σε όλα τα παραπάνω είναι ένα "ΟΧΙ" πιο μεγάλο κι απ' τη διάρκεια του καύσωνα που μας έχει γονατίσει τον τελευταίο καιρό.
Το εν λόγω demo που λέτε, που θα προτιμούσα να μην το κατονομάσω, όχι για να μην του κάνω δυσφήμιση αλλά γιατί είναι απλά another brick in the wall, παίζει από την αρχή μέχρι το τέλος κακή μουσική χωρίς πολλά-πολλά σε κανάλια, μπάσα ή οτιδήποτε τέλος πάντων, έχει πάμπολλα sequences με εφέ με τελίτσες και wireframes, και - πώς να το πω ρε παιδάκι μου - δεν μπορείς να φανταστείς έναν γαμημένο λόγο που το συγκεκριμένο (και πάρα πολλά ακόμη, δυστυχώς) δεν τρέχει σε "απλό" ST. Ένα χάλι, ένα δράμα, μία παράνοια που συνεχίζεται εδώ και χρόνια με παραγωγές ανέμπνευστες να προσπαθούν να μας πείσουν ότι εκμεταλλεύονται τις έξτρα δυνατότητες του STE. Όσο ελάχιστες κι αν είναι αυτές. Κι από την άλλη...
Από την άλλη το απόλυτο contrast. Το ταλέντο, η έμπνευση, η δημιουργικότητα, η στοχοπροσήλωση. Και φυσικά, το άρτιο αποτέλεσμα. Τα μέλη των demogroups New Generation, Zylax και Radiance μας χάρισαν πριν από περίπου μία εβδομάδα και στα πλαίσια του demoparty Lost Party 2024 ένα υπέροχο demo για τα 8μπιτα Atari, δείχνοντας το δρόμο στους ST/STE coders. Αν φυσικά αυτοί καταλάβουν ποτέ τι τους γίνεται και θελήσουν να τον ακολουθήσουν...
Το demo στο οποίο αναφέρομαι ονομάζεται Rewind 2 και είναι μία καταιγίδα από εντυπωσιακά sequences που σε κάνουν να αναρωτιέσαι πώς είναι δυνατόν όλα αυτά να τα φέρνει εις πέρας hardware του 1979. Ένα απόλυτο showcase του μηχανήματος, δηλαδή. Αυτό που υποτίθεται ότι είναι ο σκοπός του κάθε demo εκεί έξω. Αυτό που πολλοί το προσπαθούν, αλλά λίγοι το πετυχαίνουν. Το Rewind 2 είναι, θεωρώ, ένα εξαιρετικό δείγμα όλων των παραπάνω αλλά και ταυτόχρονα μία παραγωγή που σε βάζει σε σκέψεις για το τι είχε φτιάξει ο Jay Miner για λογαριασμό της Atari πίσω στα 70s.
Συγχαρητήρια λοιπόν στους coders, graphic artists και musicians των New Generation, Zylax και Radiance γιατί με τη δουλειά τους δείχνουν πώς μπορεί να είναι υγιής η Atari 8bit scene την ίδια ώρα που με έντονα σημάδια δημοσιοϋπαλληλικής νοοτροπίας η ST scene αργοπεθαίνει. Αν όσοι ασχολούνται με την τελευταία επιθυμούν, έστω και τώρα, την ύστατη στιγμή, να μην χαθεί κάθε ενδιαφέρον για την (κάποτε) φοβερή και τρομερή πλατφόρμα της Atari, ας το κάνουν απλά όπως οι 8μπιτοι Ataris και ας αφήσουν τις προσπάθειες για δήθεν εκμετάλλευση των έξτρα δυνατοτήτων του STE. Ο original ST έχει hardware που μπορεί να κάνει παπάδες, αρκεί να το προγραμματίσεις σωστά. Όπως το έκαναν κάποτε οι δημιουργοί των megademos μεταξύ 1986-1989. Ο τρόπος υπάρχει, αρκεί να ξεκολλήσουν κάποια (χρόνια τώρα) κολλημένα μυαλά...
Ας αφήσουμε όμως την ST scene στη μιζέρια της και ας επιστρέψουμε στην υγιέστατη αντίστοιχη των Atari 8bits. Να παίξει το Rewind 2, παρακαλώ:
Είναι γεγονός πως πολλές φορές τα έργα μιλούν πιο καλά από τα λόγια. Σε κάθε επίπεδο. Και δεν εννοώ το να μην λες ότι θα κάνεις κάτι αλλά απλά να το κάνεις, όχι, όχι. Εννοείται ότι πιστεύω ακράδαντα σε αυτή τη ρήση ως δομικό στοιχείο της κοσμοθεωρίας μου, αλλά αυτό στο οποίο αναφέρομαι τώρα είναι το πώς περιγράφω κατά καιρούς το demo των ονείρων μου και πώς πάνω-κάτω είναι αυτό τελικά. Ε, να, βρήκα ένα που δείχνει στην πράξη αυτά που γράφω εδώ και τόσα χρόνια! Λέγεται Illusion, είναι δημιούργημα του demogroup Dune και κυκλοφόρησε στην τελική του μορφή το 2003, πριν από 21 ολόκληρα χρόνια. Και όχι μόνο αυτό, αλλά η preview έκδοσή του παρουσιάστηκε στο κοινό το... 1994! Ίσως τελικά αυτή η παλαιότητά του να είναι που με κάνει να το γουστάρω. Δεν μιλάμε καν για oldschool demo, αλλά για... boomer demo!
Ποια είναι όμως τα στοιχεία που κάνουν το Illusion demo να ξεχωρίζει για μένα; Ας ξεκινήσουμε από το λιγότερο σημαντικό. Τρέχει σε Atari ST. Όχι, ούτε Falcon, ούτε STE, ούτε απαίτηση για σκληρούς δίσκους και λοιπά καλούδια. Δισκετούλα(ες) και plain old ST. Και σ' όποιον αρέσει.
Ακολουθεί η μουσική του. Καθ' όλη τη διάρκεια των 18+ λεπτών είναι αξιοπρεπέστατη και σε κάποια σημεία μάλιστα και πραγματικά a joy to hear. Απόδειξη του ότι σημασία δεν έχει μονάχα το να έχεις στη φαρέτρα σου τα καλύτερα soundchips: η δουλίτσα μπορεί να γίνει και με κάτι υποδεέστερο. Αρκεί να υπάρχει διάθεση και ταλέντο και να μην αφήνεις ποτέ την βιρτουοζιτέ να καπελώνει τη σύνθεση. Δεν είναι χώρος για Malmsteen και Satriani εδώ.
Ακόμα πιο σημαντική είναι η διάρκεια των διαφόρων εφέ: μπορεί να είναι μέτρια, αξιόλογα ή και παγκόσμια ρεκόρ σε dots, υπολογισμούς, fractals, rasterlines ή οτιδήποτε άλλο, αλλά το κυριότερο είναι ότι είναι σύντομα. 10 δευτερόλεπτα το πολύ, και πάμε για άλλα. Βασικό το να μην κουράζεις, σε κάθε επίπεδο. Ειδικά όταν ταΐζεις τον άλλο με τόσο μεγάλης διάρκειας περιεχόμενο. Respect λοιπόν στο πώς και πόσο άνετα "κυλάει" το Illusion demo.
Τέλος, σημαντικότερη για εμένα είναι η αισθητική. Και οι Dune τα πάνε εξαιρετικά σε αυτόν τον τομέα. Νομίζω ότι με κέρδισαν από το πρώτο μέρος, με 3D objects να κινούνται σε οθόνες με εξαιρετικά στατικά γραφικά. Κάτι σαν το intro του Epic, αν θυμάστε. Γενικά οι άνθρωποι έχουν κάνει σοβαρή μεν και εντυπωσιακή σε σημεία δουλειά, έχοντας δώσει σημασία ακόμα ακόμα στα fonts που επέλεξαν ανά σημείο. Άλλωστε, αφού ξανάπιασαν να ολοκληρώσουν project του '93-'94 μετά από οκτώ χρόνια και χωρίς πιεστική ημερομηνία κυκλοφορίας, είχαν τον χρόνο να το καλλωπίσουν προκειμένου να μην είναι... rough on the edges.
Αλλά να, αυτό είναι, βλέπεις ρε παιδί μου demo του '94 που ολοκληρώθηκε το 2003 και είναι αρτιότατο και αξιοπρεπέστατο και τρέχει και σε απλό ST χωρίς απαιτήσεις για άχρηστο (sorry Falcon) ή απλά μαλακισμένο (sorry STE) hardware, και αναρωτιέσαι τι πήγε τόσο σκατά αυτά τα 21 χρόνια και πλέον βλέπουμε - στην καλύτερη - δίχρωμη τρίλιζα να τρέχει μονάχα σε Falcon με σκληρό δίσκο; Πώς γαμήθηκε έτσι η Atari scene; Δεν έχω απαντήσεις σε αυτό το τελευταίο. Και εγώ, όπως και όσοι άλλοι τυχόν νοιάζονται, απλά κλείνω τη μύτη μη μου έρθει αναγούλα από τη δυσωδία και τη σήψη του πτώματος της πάλαι ποτέ κραταιάς ST community...
