The Union Demo: when ST was king. Προσωπικά βιώματα από τα 80s.

Άντε να τα εξηγήσεις τώρα σε κάποιον που δεν είχε την τύχη να τα ζήσει. Ας προσπαθήσω όμως, έστω και ένας να καταλάβει, κάτι θα έχω πετύχει. Για πάμε...

Στο πρώτο μισό της δεκαετίας του '80 η "φάση" με τα home computers στην Ελλαδίτσα ήταν όπως ίσως να φαντάζεστε, να έχετε ακούσει ή να έχετε διαβάσει: πολλοί χομπίστες, πολλά διαφορετικά μοντέλα, ειδικός - ελληνικός και μη - τύπος προσανατολισμένος περισσότερο σε αυτό που λέμε σήμερα hacking παρά στο gaming. Ο ZX Spectrum ξεχώριζε όχι μονάχα λόγω της χαμηλής τιμής του, αλλά και επειδή κουτσά-στραβά με λίγες ή πολλές παραχωρήσεις εδώ κι εκεί, έκανε το πάντα. Φυσικά, οι κάτοχοι Commodore 64 κοιτούσαν κάπως αφ' υψηλού όλους τους υπόλοιπους, καθώς το μηχάνημά τους ό,τι έχανε στην BASIC και στην ταχύτητα ανάγνωσης/εγγραφής από κασέτα ή δισκέτα το κέρδιζε και με το παραπάνω σε γραφικά, animation, δυνατότητες επέκτασης, "επαγγελματικό" πληκτρολόγιο και, φυσικά, ήχο. Εκεί ο 64άρης απλά δεν παιζόταν: ακόμα και αν σε κάποιον άλλο τομέα υπήρχε debate, στις ηχητικές και μουσικές δυνατότητες ήταν ο απόλυτος κυρίαρχος του παιχνιδιού. Μοιραία λοιπόν και εγώ, αν και πραγματικά δεν είχα το παραμικρό παράπονο από τον πιστό μου Spectrum τον οποίο και είχα προικίσει με πολύ software αλλά και αρκετά περιφερειακά, δελεάστηκα από τις οπτικοακουστικές αρετές του "ψωμιέρα" και ενέδωσα κάπου στις αρχές του '85, αν δεν κάνω λάθος. Βλέπετε, είχα δει - και ακούσει - τα πρώτα cracktros (που σημειωτέον τότε δεν υπήρχαν σε άλλους υπολογιστές) και είχα πάθει την πλάκα μου με την ομαλότητα της κίνησης, τη μουσική, τα sprites, το scrolling text και τα χρώματα σε raster bars κ.ά. που σου έδιναν την εντύπωση ότι ήταν πολύ περισσότερα από 16. Έτσι λοιπόν έδωσα πακέτο τον Spectrum με όλη του την προίκα για έναν ολοκαίνουριο, κουτάτο 64άρη με το original κασετόφωνό του και 3 παιχνίδια (Spy Hunter, Raid Over Moscow και The Way of the Exploding Fist).

Ο Commodore 64 έμεινε μαζί μου για ενάμιση χρόνο περίπου. Η αλήθεια είναι ότι είχα προλάβει να απολαύσω την όλη εμπειρία και πριν αποκτήσω τον δικό μου 64άρη, αφού ο τότε κολλητός μου είχε ήδη έναν τουλάχιστον 12-15 μήνες νωρίτερα και συχνά-πυκνά ξημεροβραδιαζόμασταν σπίτι του, παίζοντας, αντιγράφοντας ό,τι πρόγραμμα βρίσκαμε, πληκτρολογώντας ατέλειωτα listings (που στο τέλος δεν "έπαιζαν") και προσπαθώντας να χακάρουμε παιχνίδια και να βάλουμε στο menu τους τα ονόματά μας. Γενικώς τον είχα χαρεί τον "ψωμιέρα" αρκετά λοιπόν, ακόμα και πριν αποκτήσω τον δικό μου.

Κάπου στο 2ο εξάμηνο του '86, αποφασίσαμε με τον πατέρα μου να προχωρήσουμε στο επόμενο βήμα και να δοκιμάσουμε την εμπειρία των 16bits. Εκείνος είχε πολύ περισσότερο από μένα το μικρόβιο του computing, αλλά επικεντρωνόταν αποκλειστικά στον προγραμματισμό, με αποτέλεσμα να χρησιμοποιεί περισσότερο τον παρθενικό υπολογιστή που αποκτήσαμε ποτέ, τον TRS-80 CoCo με την εξαιρετική Extended Color BASIC, παρά τον Commodore 64. Συμφωνήσαμε λοιπόν να συγκεντρώσουμε και να πουλήσουμε τους υπολογιστές, τα περιφερειακά και το software που είχαμε, προκειμένου να μαζέψουμε ένα μέρος του ποσού που χρειαζόταν ώστε να αποκτήσουμε τον ένα και μοναδικό Atari 520ST με το ασπρόμαυρο high resolution monitor που το είχαμε δει και είχαμε χαζέψει. Έτσι λοιπόν και έγινε, και μετά από 15-18 μήνες περίπου αποχωρίστηκα τον Commodore 64 με (πολύ) βαριά καρδιά. Αλλά τι στο καλό, ο ST υποτίθεται ότι ήταν χρόνια μπροστά, δεν ήταν;

Η αλήθεια είναι ότι όντως ήταν. Μετά τους TRS-80 CoCo, ZX Spectrum και Commodore 64, το να χρησιμοποιείς ένα "διαστημικό" GUI όπως το GEM σε οθόνη ανάλυσης 640x400 pixels ήταν εμπειρία out of this world. Το περιβάλλον των "σοβαρών" προγραμμάτων (σχεδιαστικά, επεξεργαστές κειμένου) και των γλωσσών προγραμματισμού ήταν τόσο προχωρημένο συγκριτικά με ό,τι είχα δει μέχρι τότε, που χρειάστηκε να περάσουν πάνω από 10 χρόνια και να μεταβώ σε PC με 17άρα οθόνη για να βιώσω κάτι που έστω πλησίαζε αυτά που βίωνα στον ST. Αφήστε που μετά την εμπειρία του 1541 (το disk drive του C64) και των εντολών τύπου LOAD "*",8,1 το να δουλεύεις με τις 3,5" δισκέτες του Atari σε ένα περιβάλλον που έκανε αντιγραφή, μετακίνηση, δημιουργία φακέλων κλπ παιχνιδάκι ήταν κάτι που σε έκανε να νιώθεις ότι είχες πάρει μετάθεση από το Κακοσάλεσι στο USS Enterprise!

Όλα αυτά λοιπόν ήταν υπέροχα, εξαιρετικά, εξαίσια. Ένα προβληματάκι υπήρχε μονάχα: δεν είχα παιχνίδια στον ST. Πέρα από μία έκδοση του Missile Command, ένα Pac-Man, το Brataccas και το Starglider υπήρχε το απόλυτο χάος, καθώς η συντριπτική πλειονότητα των ST games έτρεχε σε low resolution (320x200 pixels) και έγχρωμη οθόνη που εγώ απλά δεν διέθετα! Ούτε μπορούσα φυσικά να συνδέσω τον Atari στην τηλεόραση του σαλονιού, αφού η μόνη διαθέσιμη συνδεσμολογία (SCART) φυσικά και δεν υποστηριζόταν από την γερασμένη Grundig μας. Έτσι, από τον χρωματικό οργασμό, τα rasterbars, τα cracktros, το animation που ήταν πιο απαλό κι από μετάξι του 64άρη έμεινα με μία συνολική υπολογιστική εμπειρία της επόμενης ίσως δεκαετίας, αλλά χωρίς παιχνίδια! Το λες και βαρβάτη αλλαγή αυτό, έτσι δεν είναι;

Ευτυχώς για μένα, η βιντεοπαικτική αγρανάπαυση διήρκεσε μετά βίας ένα χρόνο, όσο χρειάστηκε δηλαδή για να μαζέψω τα χρήματα και να αγοράσω μία έγχρωμη οθόνη για τον ST. Δυστυχώς όχι εκείνη την υπέροχη τη δική του - SC1224 πρέπει να λεγόταν, αν δεν με απατά η μνήμη μου - αλλά μία Sanyo η οποία ήταν αξιοπρεπέστατη και οπτικά θύμιζε monitor της Commodore. Ε, και πλέον, άντε μαζέψτε με!

Την εποχή εκείνη είχε ανοίξει και το Atari Club, το οποίο, αν δεν κάνω λάθος, στεγαζόταν στο πατάρι (μην κάνετε ηλίθιους συνειρμούς, σας εκλιπαρώ) του Computer Market, γωνία Σολωμού με Μπόταση. Atari Club σήμαινε βασικά ότι με μία ελάχιστη συνδρομή μπορούσες να αντιγράψεις οτιδήποτε λαχταρούσε η ψυχή σου. And then some. Η πειρατεία λογισμικού στο ζενίθ της, να αντιγράφουμε απλά για να αντιγράψουμε φάση, ακόμα και παιχνίδια ή προγράμματα που δεν σκοπεύαμε να ασχοληθούμε πραγματικά ποτέ μαζί τους. Τολμώ να πω ότι αυτό που ενδόμυχα ανέμενα, ότι δηλαδή τα παιχνίδια του ST θα ήταν... εκατό φορές καλύτερα από αυτά του 64άρη, δεν το διαπίστωσα. Ναι μεν είχαν καλύτερα γραφικά υψηλότερης ανάλυσης (συνήθως) και υπήρχαν και κάποια που διέθεταν και αντίστοιχα καλή μουσική, αλλά αυτό που είχα στο μυαλό μου, κάτι σε στυλ "arcade perfect" αποδείχτηκε εντελώς ουτοπικό. Και νομίζω ότι ήταν αυτό ακριβώς το αγαπημένο μου από τα coin ops, το Bubble Bobble, που όταν το έπαιξα στον ST με απογοήτευσε. Γιατί σε επίπεδο γραφικών και ήχου ήταν μια χαρά, και σίγουρα ένας αδαής θα ξεγελιόταν, αλλά για hardcore Bubble Bobblers ήταν... Αφήστε το, μην ανοίγουμε πληγές τώρα...

Αν όμως τα παιχνίδια του ST δεν με ενθουσίασαν, βρήκα κάτι άλλο που πραγματικά με εντυπωσίασε. Και αυτά ήταν τα demos. Βλέπετε, μέχρι τότε, ακόμα και στον Commodore 64, demos δεν υπήρχαν (κι αν υπήρχαν, σίγουρα εμείς δεν είχαμε δει κάποιο). Μόνο τα cracktros επεδείκνυαν τις δυνατότητες του μηχανήματος, και με τρόπο μάλιστα που συνήθως ούτε τα games δεν κατάφερναν. Σκεφτείτε λοιπόν όταν πέτυχα το πρώτο demo, στον ST, πώς θα πρέπει να ένιωσα με γραφικά και χρώματα που ήταν κατά πολύ ανώτερα αυτών των cracktros του 64άρη! Μιλάμε για πρωτόγνωρη εμπειρία - και ταυτόχρονα για ένα demo που με τα σημερινά standards θα το αντιμετωπίζαμε με ατάκες του τύπου "μα είναι να γελάει κανείς". Και όμως τότε, το '88, ένα demo που στην ουσία ήταν περίπου σαν standalone polished cracktro, όχι απλά εντυπωσίαζε, αλλά το έβαζες να το δουν και οι φίλοι σου για να καταλάβουν γιατί είχες παρατήσει των πακτωλό των 8bit games για να μετακινηθείς στα 16bits. Να γιατί!

Μέχρι τότε κυριαρχούσε η εντύπωση πως ο Commodore 64 ηχητικά ήταν ό,τι καλύτερο είχε εμφανιστεί στον χώρο του home computing, καθώς συνδύαζε το εμβληματικό SID με εκατοντάδες μουσικές συνθέσεις απείρου ηχητικού κάλους, ποιότητα και ποσότητα δηλαδή που καμία άλλη πλατφόρμα δεν μπορούσε καν να ονειρευτεί ότι θα μπορούσε να πλησιάσει. Και, ξαφνικά, εμφανίζεται το The B.I.G. Demo των Exceptions (όπου B.I.G. σημαίνει - τι άλλο; - Best In Galaxy). Και τι έχουν κάνει οι μάγκες εκεί; Πέρα από κάτι εντυπωσιακούς textscrollers και έναν πακτωλό χρωμάτων έχουν μεταφέρει οι αθεόφοβοι δεκάδες από τις καλύτερες μουσικές συνθέσεις του Μπετόβεν της ηλεκτρονικής μουσικής, του ενός και μοναδικού Rob Hubbard, από τον 64άρη στον ST! Κι εκεί που θεωρούσαμε ότι το Yamaha YM2149F (για τους φίλους AY-3-8910 για να καταλαβαινόμαστε) ήταν πάνω-κάτω ό,τι είχαμε ακούσει στον Amstrad CPC, ξαφνικά βρισκόμαστε αντιμέτωποι με την απόλυτη ηχητική πανδαισία! Η αίσθηση είναι ότι ο ST ήρθε για να μείνει, το μηχάνημα τα σπάει! Αλλά είχε κι άλλο επεισόδιο η ιστορία...

Και κάπου εκεί, τέλη '88 με αρχές '89, ήρθε το The Union Demo. Μία παραγωγή-σταθμός στην ιστορία του ST, ένα megademo όπως θα το χαρακτηρίζαμε τότε, αποτελούμενο από parts που σε άφηναν με ανοιχτό το στόμα. Εδώ θα πρέπει να διευκρινίσω ότι τα demos τότε δεν ήταν όπως τώρα, δεν είχαν δηλαδή μία κεντρική ιδέα ή ένα θέμα ή μία ιστορία την οποία να ντύνουν με διάφορα εφέ. Τότε τα demos έμοιαζαν με εξελιγμένα cracktros που απλά προσπαθούσαν να καταρρίψουν κάποιο ρεκόρ (σε χρώματα on screen, κάποια undocumented ανάλυση οθόνης, πλήθος BOBs και πάει λέγοντας). Ακόμα - και αυτό κι αν είναι ανήκουστο για τις σημερινές παραγωγές - τότε τα περισσότερα demos απαιτούσαν να υπάρχει interaction με τον χρήστη. Τι λέτε γι' αυτό;

Έτσι λοιπόν στο The Union Demo ο χρήστης ελέγχει έναν... δίποδο μυρμηγκοφάγο (!), τον Charly, ο οποίος συναντάει διάφορες πόρτες. Σε κάθε μία που επιλέγει να μπει ανταμειβόμαστε με κάποιο part του The Union Demo. Και εδώ, πραγματικά, αυτά που βλέπουμε και ακούμε, για την εποχή είναι πρωτόγνωρα και ανεπανάληπτα. Είναι δύσκολο να διαλέξω τι με είχε εντυπωσιάσει περισσότερο: το sampled Beat 'dis των Bomb the Bass λίγο καιρό πριν κάνει το ίδιο το Xenon 2 με το Megablast; Τα 512 χρώματα που στα μάτια που είχαν συνηθίσει το πολύ σε 16 έδειχναν, απλά, άπειρα; Το - δεν ξέρω κι εγώ πόσων επιπέδων - ταχύτατο και ομαλότατο parallax scrolling; Οι τεράστιοι, πολύχρωμοι και χοροπηδηχτοί textscrollers; Τα υπέροχα tunes; Τι απ' όλα;

Ίσως, αν κάποιος τα δει και τα ακούσει όλα αυτά σήμερα έχοντας την εμπειρία, τη θέαση και τα ακούσματα όλων αυτών των ετών να πει "έλα μωρέ, και σίγα το πράγμα". Αλλά δεν είναι έτσι: προσπαθήστε να βάλετε τον εαυτό σας στη θέση εκείνη στο χρόνο που ακόμα δεν έχετε δει τίποτα σχετικό με demoscene πέρα από κάποια cracktros στον Commodore 64. Και μετά ακούτε τον ST στο The B.I.G. Demo να παίζει το μουσικό the very best of... του ρεπερτορίου του τελευταίου σε μία δισκέτα, και, πριν προλάβετε να συνέλθετε, τρακάρετε με το... θωρηκτό που λέγεται The Union Demo. Και με ανοιχτό το στόμα βλέπετε έναν πακτωλό χρωμάτων, υψηλή ανάλυση γραφικών, ταχύτατη και ασύλληπτα ομαλή κίνηση, πράγματα που κανένας έως τότε δεν είχε ξαναδεί. Πιστέψτε με, το The Union Demo ήταν η απτή απόδειξη ότι πέρα από το λιτό αλλά λειτουργικότατο GUI, πέρα από την... ατέλειωτη RAM, πέρα από την "άνετη" software συμβατότητα με PC και Macintosh, ο ST ήταν το μηχάνημα των υγρών ονείρων οποιουδήποτε εντυπωσιαζόταν από γραφικά, animation και synthesized μουσική. Ναι, ήταν γεγονός, ο Jack Tramiel, από το μετερίζι της Atari αυτή τη φορά, μας είχε φιλέψει με τον άξιο και αδιαμφισβήτητο διάδοχο του 64άρη. Ο τίτλος του βιβλίου του Jamie Lendino για τον ST, το "FaSTer Than Light" είναι απολύτως αντιπροσωπευτικός αυτού που εισπράτταμε εκείνα τα χρόνια ως χρήστες του ST. Δεν κοιτούσαμε κανέναν, δεν υπήρχε καν υποψία ανταγωνισμού. Φυσικά, όπως άπαντες γνωρίζουμε, αυτό σύντομα άλλαξε...

Εδώ όμως δεν θα αναφερθώ στην άσπονδη φίλη του ST που τελικά μάλιστα κέρδισε τη μεταξύ τους κόντρα και μάχη. Δεν είναι ανάγκη, άλλωστε: η "κυρία" αυτή έχει εισπράξει άπειρη αγάπη από τους ανά τον κόσμο ρετροκομπιουτεράδες και συνεχίζει να το κάνει. Και καλώς συμβαίνει αυτό, δεν θα πω το αντίθετο. Αλλά είναι mind blowing (δε μου έρχεται στα ελληνικά τώρα) το γεγονός ότι αυτό το υπέροχο μηχάνημα, αυτός ο γαμάτος 16μπιτος που αποτελούσε για κάποια χρόνια by far την πιο "τίμια" και ολοκληρωμένη υπολογιστική πρόταση, τώρα πια είναι σα να έχει χαθεί στη λήθη. Αν ακούσετε κουβέντες ή διαβάσετε απόψεις, όλοι οι "ψαγμένοι" λένε τι δεν μπορεί να κάνει ο ST - έχοντας πάντα ως μέτρο σύγκρισης το αντίπαλο στρατόπεδο και το gaming και demo πεδίο. Αλλά εδώ είναι το θέμα: τόση ώρα σας γράφω τι μπορούσε να κάνει αυτό το καταπληκτικό μηχάνημα, όχι τι ΔΕΝ μπορούσε να κάνει! Πώς και πότε βρεθήκαμε από τη μία πλευρά της κουβέντας στην απέναντι; 

Διάβασα κάποτε την άποψη ότι τα τελευταία χρόνια οι (όποιες) παραγωγές της ST scene τρέχουν αποκλειστικά σε Atari STE γιατί έχουμε δει τα όρια του ST, δεν υπάρχει κάτι άλλο να δούμε. Διαφωνώ. Διότι όταν οι coders είχαν πραγματικά φτάσει στο σημείο να μπορούν να κάνουν παπάδες με το αρχικό hardware του '85, πλέον η μεγάλη μάζα των χρηστών είχε μεταφερθεί στο απέναντι στρατόπεδο. Και η ίδια η Atari έδωσε την χαριστική βολή, αντικαθιστώντας τον ST με τον STE. Καληνύχτα σας. Ποιος θα ασχολούνταν πια να φτιάξει κάτι στο επίπεδο του Vroom, του Lethal Xcess, του Enchanted Land, του Xenon 2, ακόμη και του Lotus, που έδειξαν ότι ο ST ήταν κατάλληλος για πολύ περισσότερα από το Flying Shark, το OutRun ή την άθλια μεταφορά του Shadow of the Beast. Στο τέλος της μέρας, τα πράγματα είναι απλά. Το μηχάνημα απλά δεν πήρε την αγάπη που του άξιζε. Ούτε από τους χρήστες, ούτε από τους developers, αλλά ούτε και από τους coders της demoscene πέρα από τα πρώτα 5-6 χρόνια της ύπαρξής του. Και είναι πραγματικά κρίμα, γιατί όποιος βίωσε την πραγματικότητα εκείνων των πρώτων χρόνων, ξέρει ότι ο ST άξιζε πολλά περισσότερα...

Α, και ολοκληρώνοντας να σας πω ότι έκανα την ευχάριστη διαπίστωση ότι τελικά αυτό που μόλις διαβάσατε είναι το 1.000στό post στο blog, και όχι το προηγούμενο όπως λανθασμένα σας είχα γράψει στην προηγούμενη ανάρτηση. Βλέπετε, το Blogger είχε μετρήσει στα posts και το τρέχον που ήταν σε μορφή προχείρου και δεν είχε "ανέβει" ακόμα. Οπότε ναι, για εμένα προσωπικά είναι πολύ περισσότερο appropriate να φτάνω το milestone των 1.000 αναρτήσεων με ένα post-σεντόνι για τον αγαπημένο μου Atari ST. Το αξίζει ο καημένος γιατί όλοι σχεδόν στο φτύσιμο τον έχουν τα τελευταία χρόνια... 

Και κάτι τελευταίο: όσοι έχετε την περιέργεια να δείτε (σε εξομοίωση) όλα σχεδόν τα demos που κυκλοφόρησαν για τον ST, μπορείτε να το κάνετε μέσω αυτού εδώ του καταπληκτικού website. Ο Hatari τρέχει από τον browser, τα demos φορτώνονται ακαριαία, δεν χρειάζεται ούτε να κατεβάσετε ούτε να σετάρετε το παραμικρό. Και φυσικά δεν θα μπορούσα να σας αφήσω χωρίς το The Union Demo, έτσι δεν είναι;

 

Για όσους ακόμα αμφιβάλλουν για τις δυνατότητες του stock Atari ST, να υποδείξω αυτό εδώ, ακόμα και αν οι ίδιοι οι developers του δεν (δείχνουν να) καίγονται να το ολοκληρώσουν και να το κυκλοφορήσουν. Όχι ρε φίλε, πείτε ό,τι θέλετε, αλλά το μηχάνημα στα κατάλληλα χέρια μπορούσε - και μπορεί - να κάνει παπάδες!

The Spectrum Show επεισόδιο 155 - α, και 1.000 posts!

Κάποια πράγματα οφείλουν, προκειμένου να επισημοποιηθούν, να εκπληρωθεί κάποια αναγκαία συνθήκη. Ας πούμε, μπορεί να ξεκινήσει η εβδομάδα, να μπει η Δευτέρα χωρίς γαμώσταυρα και κατάρες; Όχι, φυσικά: η έλλειψη κακής διάθεσης, εκνευρισμού και των ανάλογων βωμολοχιών μαρτυρά την εκκίνηση μίας άλλης ημέρας της εβδομάδας και σίγουρα όχι της Δευτέρας! Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και με το τέλος ενός μήνα: πώς θα τελειώσει ο έρμος αν δεν συνοδευτεί από ένα νέο επεισόδιο του The Spectrum Show; Γίνεται; Δεν γίνεται.

Αυτή τη φορά ο Paul Jenkinson συνεπικουρούμενος από τον Geoff Neil μας παρουσιάζει ένα επεισόδιο με διάρκεια που κυμαίνεται στα επίπεδα αυτών την προηγούμενης σεζόν, καθώς αγγίζει σχεδόν τα 27 λεπτά. Σε αυτή την ώρα όπως γίνεται εύκολα κατανοητό ο θεατής θα χορτάσει με διάφορα θέματα Spectrumικής φύσεως, ξεκινώντας από τη χρυσή εποχή των CD-ROMs και την παρουσίαση μίας συλλογής με emulators, video games, demos και πάρα πολύ ακόμα υλικό σχετικό με τον ZX Spectrum. Με δεδομένο ότι η συλλογή αυτή κυκλοφόρησε όταν ακόμα το Internet ήταν "στις αρχές του" για τον μέσο χρήστη (1995-96) είναι βέβαιο ότι εκείνα τα χρόνια θα μπορούσε να αποτελέσει πολύτιμο asset για κάθε Speccy lover.

Στη συνέχεια ο Paul μας παρουσιάζει κάποια - τα εντυπωσιακότερα, μάλλον - παιχνίδια από την φετινή Yandex Retro Games Battle. Όσοι δεν γνωρίζετε περί τίνος πρόκειται κάντε τον κόπο να ρίξετε μια ματιά και θα μείνετε με το στόμα ανοιχτό από το επίπεδο των Spectrum games που διαγωνίζονται στα πλαίσια αυτής της διοργάνωσης. Εκεί παρουσιάστηκαν σχεδόν όλοι οι κορυφαίοι τίτλοι των τελευταίων ετών προερχόμενοι από Ρώσους coders, οι οποίοι, δουλεύοντας στον Spectrum, απλά κάνουν θαύματα. Όχι, δεν υπερβάλλω, ισχύει. Ακόμα και ένα screenshot από τις σύγχρονες παραγωγές να έβλεπε κάποιος στα 80s θα του φαινόταν εντυπωσιακό, πού να του έλεγες ότι όλα αυτά που κοσμούν την εικόνα κινούνται κιόλας! Για τέτοια εξέλιξη και αρτιότητα μιλάμε.

Από το 155ο επεισόδιο του The Spectrum Show παρελαύνει και το κλασικό Hyper Sports, το οποίο, αν και είναι εξαιρετικό στην έκδοση του Spectrum, δυστυχώς ανήκει σε αυτή την κατηγορία παιχνιδιών που ήταν σε όλους τους τομείς ανώτερα στον Commodore 64. Ταίριαζε περισσότερο στον ψωμιέρα παρά στον γομολάστιχα, τι να κάνουμε!

Το επεισόδιο ολοκληρώνεται με μία κουβεντούλα του Paul με τον Geoff  σχετική με παιχνίδια αθλητικού περιεχομένου στον Spectrum, η οποία, ευτυχώς, το έχει το ενδιαφέρον της.

Συνολικά ένα ακόμα χορταστικό επεισόδιο λοιπόν, που δεν θα αφήσει παραπονεμένους τους λάτρεις της σειράς (και του Spectrum, βεβαίως, βεβαίως).

Σε άλλα νέα - το γράφω και καλά σφυρίζοντας αδιάφορα - αυτό που διαβάζετε είναι το χιλιοστό post, η ανάρτηση υπ' αριθμόν 1.000 από τον γράφοντα σε ετούτο εδώ το ταπεινό διαδικτυακό retro μετερίζι.

Σε πείσμα κάποιων καλοθελητών (Meletoth, ακούς;) αλλά και της συνήθους πρακτικής που επικρατεί στα ανά τον κόσμο blogs ανεξαρτήτως θεματολογίας, το Dony's (not only) New Stuff for Old Computers βρίσκεται στον 9ο χρόνο του και, πλέον, σε τετραψήφιο αριθμό αναρτήσεων. Προσωπικά, όταν τον Φεβρουάριο του 2016 ξεκίνησα να γράφω τις σκέψεις μου (και) στο Internet δεν είχα καμία απολύτως βλέψη και καμία προοπτική μακροημέρευσης του εγχειρήματος. Ευτυχώς για εμένα το μεράκι και η στοχοπροσήλωσή μου (309 αναρτήσεις την πρώτη χρονιά!) βρήκαν ανταπόκριση σε όλους και όλες εσάς που με τιμάτε διαβάζοντας το blog, οπότε βρήκα και έναν έξτρα λόγο για να συνεχίσω.

Εννοείται πως πλέον η διάθεση και η όρεξη δεν είναι αυτές που ήταν πριν από 9 χρόνια, αλλά - και πάλι καλά να λέμε - δεν έχουν εκλείψει εντελώς, οπότε ευελπιστώ να μπορέσω να συνεχίσω το Dony's (not only) New Stuff for Old Computers για αρκετά χρόνια ακόμη. Υγεία να υπάρχει και τα υπόλοιπα θα τα βρει η υπηρεσία. Α, ναι, και η παρθενική "εισαγωγική" ανάρτηση, εδώ.

200.000 views: σας ευχαριστώ!

Τι θα μπορούσα να πω άραγε γι' αυτό; Όταν ξεκινούσα το blog πίσω στο 2016 το έκανα δειλά-δειλά περισσότερο για να μπορώ να μοιραστώ σκέψεις και πληροφορίες σχετικές με τους παλιούς - αυτούς που στις μέρες μας χαρακτηρίζουμε ως "retro" - υπολογιστές σε ένα μέσο αφιερωμένο στο αντικείμενο, μακριά από την αβεβαιότητα και τα "ό,τι να 'ναι" posts που συναντά κανείς σε ένα forum και ακόμα μακρύτερα από τον αχταρμά που ονομάζεται Facebook.

Χωρίς να θέλω να περιαυτολογήσω, θεωρώ ότι τα κατάφερα αρκετά καλά. Αν ψάξει κάποιος μέσα στις 908 (μέχρι σήμερα) αναρτήσεις του blog θα βρει πραγματικά χρήσιμες πληροφορίες και αρκετούς οδηγούς χρήσης για υπολογιστές, περιφερειακά αλλά και software. Και όχι μονάχα αυτά, σε κοντά μια χιλιάδα posts υπάρχουν πολλά ενδιαφέροντα θέματα, συγκριτικές δοκιμές, reviews παιχνιδιών και πολλά-πολλά ακόμα.

Η πορεία του blog - όπως και σχεδόν κάθε blog εκεί έξω, άλλωστε - είναι, δυστυχώς, σταθερά πτωτική αυτά τα 7 χρόνια της ύπαρξής του σε επίπεδο πλήθους αναρτήσεων (αλλά όχι σε προβολές). Προφανώς παίζει τεράστιο ρόλο (τον μεγαλύτερο) η διάθεση, αλλά και ο ελεύθερος χρόνος και οι λοιπές υποχρεώσεις. Έτσι λοιπόν, το 2016 είχα φτάσει στο σημείο να κάνω μέχρι και 3 αναρτήσεις τη μέρα (!), κάτι που δεν συνέβη ποτέ ξανά τα χρόνια που ακολούθησαν. Για να γίνει κατανοητό τι εννοώ όταν αναφέρομαι σε "πτωτική πορεία" δείτε τα παρακάτω νούμερα και θα καταλάβετε.

2016 - 309 αναρτήσεις

2017 - 179 αναρτήσεις

2018 - 122 αναρτήσεις

2019 - 97 αναρτήσεις

2020 - 84 αναρτήσεις

2021 - 58 αναρτήσεις

2022 - 44 αναρτήσεις

2023 - 15 αναρτήσεις μέχρι σήμερα

Το θετικό είναι - και αυτό μπορώ να σας το επιβεβαιώσω - ότι η διάθεση ακόμα υπάρχει. Απλά κάπου μοιράζεται η προσπάθεια και τα θέματα: κάποια θα τα γράψω εδώ, κάποια στο περιοδικό (Retro Planet), κάποια στο AmigaPlanet ή σε άλλο forum. Παλαιότερα τα ανέβαζα όλα σχεδόν εδώ, γι' αυτό και οι τόσες πολλές αναρτήσεις.

Για να μη μακρηγορώ, όπως γράφω και στον τίτλο, σας ευχαριστώ. Σας ευχαριστώ θερμά και μέσα από την καρδιά μου καθώς, όση προσπάθεια και αν έκανα εγώ, σίγουρα η ανταπόκριση που βρήκα ήταν κάτι από παραπάνω από θετική και, θα προσέθετα, μη αναμενόμενη. Πάνω από 200.000 προβολές σε ένα blog για retro υπολογιστές και μάλιστα στην ελληνική γλώσσα είναι τεράστιος αριθμός αν το σκεφτεί κανείς.  Αυτή η μακροχρόνια και αδιάλειπτη στήριξη μου δίνει ακόμα περισσότερο κουράγιο και διάθεση να συνεχίσω, οπότε, και σε αντίθεση με ό,τι συναντάμε συνήθως στα blogs, δεν πρόκειται να δείτε σύντομα εικόνα ερήμωσης, εγκατάλειψης, και παύσης ενημέρωσης. Αρκεί να έχω την υγεία μου φυσικά, γιατί αποτελεί τη βασικότερη προϋπόθεση για την εκπλήρωση οποιουδήποτε στόχου...

40 χρόνια ZX Spectrum: κάτι παραπάνω από μία απλή επέτειος

Το προηγούμενο (Μεγάλο) Σάββατο συμπληρώθηκαν 40 χρόνια από τη μέρα που κυκλοφόρησε o ΖΧ Spectrum. Δεν είναι αυτό ως γεγονός που έχει τόση σημασία όσο το ότι ο Spectrum είναι ένα αντικείμενο το οποίο οι χρήστες του - κάποιοι από αυτούς, τουλάχιστον - το θυμούνται και ενίοτε το χρησιμοποιούν ακόμα. Μπορεί την ίδια χρονιά με τον ZX Spectrum να κυκλοφόρησαν και άλλα καταναλωτικά προϊόντα, όπως π.χ. σεσουάρ, αμπαζούρ, ηλεκτρικές σκούπες, συσκευές βίντεο, ακόμα και αυτοκίνητα - αλλά για πόσα από αυτά μπορούμε να πούμε πραγματικά ότι κάποιοι γιόρτασαν τα γενέθλιά τους; Αυτό που κάνει μοναδικό τον “γομολάστιχα” δεν είναι ότι πέρασαν σαράντα χρόνια από την κυκλοφορία του: είναι ότι κάποιοι ακόμα τον αγαπάνε και κάποιοι θέλησαν να γιορτάσουν την επέτειο των γενεθλίων του.

Ίσως να σκεφτείτε ότι με 40 χρόνια στην πλάτη του ο Spectrum είναι ο “παππούς” του home computing, αλλά αυτό δεν είναι ακριβώς αλήθεια: βλέπετε, οι “πιονέροι” Commodore PET, TRS-80 Model I και Apple II είναι μονάχα 5 χρόνια παλαιότεροί του, ενώ η χλιδάτη και απαστράπτουσα Amiga 500 είναι μία πενταετία νεότερη, όπως και ο - επαναστατικός λόγω RISC processor - Acorn Archimedes. Στην ουσία, όταν αναφερόμαστε στους home computers έχουμε να κάνουμε με ένα “παρεάκι” που εμφανίστηκε μέσα σε 10-11 χρόνια, με σημαντικότερες εξαιρέσεις τους αργοπορημένους (και τελευταίους του είδους) Atari Falcon και Amiga 1200 που κυκλοφόρησαν το 1992.

Αλλά ας επιστρέψουμε στον Spectrum. Τι είναι άραγε αυτό που έκανε αυτόν τον μικρό υπολογιστή τόσο σημαντικό; Αρχικά, λόγω της μικρής τιμής του σε συνδυασμό με τις νεωτεριστικές του δυνατότητες (χρώμα, ήχος, διάλεκτος γλώσσας BASIC, ποσότητα μνήμης RAM) έγινε η νούμερο ένα επιλογή για όσους ήθελαν να αποκτήσουν προσωπικό υπολογιστή αλλά είχαν μικρό βαλάντιο. Δεν είναι τυχαίο ότι η πλειοψηφία των bedroom coders της Ευρώπης ξεκίνησε την καριέρα της από τον ZX Spectrum. Εξετάζοντας τους προηγούμενους μικροϋπολογιστές της Sinclair Research Ltd. (ZX80, ZX81) γίνεται φανερό ότι ο “θείος” Clive είχε καταλάβει ότι σε μία κοινωνία όπως αυτή της Αγγλίας που μαστιζόταν από την οικονομική κρίση των πρώτων ετών της δεκαετίας του ‘80, αυτό που είχε μεγαλύτερη σημασία σε ένα προϊόν ήταν η τιμή του. Αν μάλιστα αυτή συνδυαζόταν με αξιόλογα τεχνικά χαρακτηριστικά, τότε η εμπορική επιτυχία ήταν εγγυημένη. Κι ας είχαν γίνει κάθε είδους “περικοπές” όπου αυτές ήταν εφικτές (απουσία “κανονικού” πληκτρολογίου και υποδοχών επέκτασης πέρα από τις απολύτως απαραίτητες, έλλειψη dedicated sound chip, colour clash στα γραφικά για οικονομία μνήμης, single keyword command input για τον ίδιο λόγο). Ο υπολογιστής δεν είχε καν διακόπτη on/off, αλλά παρόλα αυτά πουλήθηκε κατά εκατομμύρια (ναι, το reset button του ZX Spectrum Plus ήταν αυτό που λέμε “luxury”!).

Η μεγάλη επιτυχία του spectrum ήταν ότι αγαπήθηκε από τους χρήστες του παρόλο που δεν είχε τον ήχο του Commodore 64 ή τα γραφικά της Amiga. Δεν αποτελούσε μία all-in-one ακαταμάχητη επιλογή όπως οι υπολογιστές της σειράς CPC της Amstrad ούτε “σπρώχτηκε” από το μεγαλύτερο ραδιοτηλεοπτικό δίκτυο της Αγγλίας όπως ο BBC micro. Δεν φημίστηκε για την επεκτασιμότητά του ή για την ποιότητα κατασκευής του. Ίσως όμως αυτό ακριβώς το γεγονός, το ότι μπορούσε κάποιος με αυτόν να κάνει - εύκολα ή δύσκολα - ό,τι μπορούσαν να κάνουν άλλοι υπολογιστές με πολλαπλάσιο κόστος να ήταν που έκανε τους χρήστες του να τον λατρέψουν. Ο Spectrum ήταν σαν ένα αδέσποτο μπάσταρδο σκυλί που μάζεψε κάποιος από το δρόμο και που εξελίχθηκε στον καλύτερό του φίλο. Και τον καλύτερό σου φίλο δεν τον ξεχνάς ποτέ και θυμάσαι πάντα τα γενέθλιά του, φέρνοντας ξανά στο μυαλό σου με νοσταλγία κάποιες από τις στιγμές που μοιραστήκατε. Είτε επρόκειτο για ατέλειωτα ξενύχτια πληκτρολογώντας κάποιο listing από τις σελίδες του Pixel, είτε ήταν ώρες που δεν κατάλαβες πώς πέρασαν πειραματιζόμενος με τις εντολές της BASIC, είτε ήταν καθημερινά επαναλαμβανόμενα πολύωρα sessions Manic Miner και Jet Set Willy. Γιατί - και αυτή είναι η μαγεία -, μία εποχή που οι υπολογιστές δεν μπορούσαν να κάνουν παρά ελάχιστα και πολύ συγκεκριμένα πράγματα, η έλξη που ασκούσαν στους χρήστες τους ήταν πολλαπλάσια αυτής που ασκούν οι σημερινοί απόγονοί τους που μπορούν να κάνουν σχεδόν τα πάντα. Απίστευτο, έτσι;

Το παραπάνω κείμενο - μαζί με αρκετά άλλα, είναι η αλήθεια - αποτελεί έναν ελάχιστο φόρο τιμής, ένα μεγάλο αλλά ταπεινό “ευχαριστώ” στον sir Clive Sinclair που κατάφερε να εφοδιάσει με ψυχή ένα σύνολο από ηλεκτρονικά κυκλώματα και να δώσει νόημα και σκοπό στις ζωές μας και αξία στις ώρες μας σε μια ηλικία και μια εποχή που γενικώς ψαχνόμασταν. Θείε, σε ευχαριστούμε και δεν θα σε ξεχάσουμε ποτέ!

Το τελευταίο απωθημένο

Από τότε που με θυμάμαι να ασχολούμαι με τους home computers, τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του '80, είχα τις σαφείς προτιμήσεις μου: πρώτα τον ZX Spectrum και στη συνέχεια τον Commodore 64. Φυσικά, παρακολουθούσα ανελλιπώς τα τεκταινόμενα στον χώρο, καθώς, όχι μονάχα επισκεπτόμουν τουλάχιστον σε εβδομαδιαία βάση την ελληνική Silicon Valley, όχι μονάχα διάβαζα τακτικά τα Computer για Όλους και Pixel, αλλά αγόραζα και όποιο αγγλικό περιοδικό μπορούσα να εντοπίσω σχετικό με το αντικείμενο.

Σύντομα, κάποια home computers όχι και τόσο δημοφιλή στην Ελλάδα (ούτε και παγκοσμίως, εδώ που τα λέμε) άρχισαν να κεντρίζουν το ενδιαφέρον μου. Ήταν υπολογιστές με το κοινό χαρακτηριστικό ότι ήταν προσιτοί οικονομικά, και στο μυαλό μου φάνταζαν ως εξαιρετικές λύσεις για κάποιον ο οποίος για τους Χ,Υ λόγους δεν είχε τη δυνατότητα (ή την διάθεση) να αποκτήσει έναν ZX Spectrum ή έναν Commodore 64.

Φυσικά, επειδή εκείνα τα χρόνια ακόμα και τα φθηνότερα home micros ήταν μάλλον είδη πολυτελείας, ήταν ουσιαστικά αδύνατο να αποκτήσω κάποιο από αυτά τα μηχανήματα αν δεν το αγόραζα προκειμένου να αντικαταστήσει τον ZX Spectrum μου (τον οποίο διαδέχτηκε ο 64άρης). Έτσι, πέρασαν τα χρόνια και αυτά τα "άλλα" home computers που... ζαχάρωνα δεν έγιναν ποτέ κτήμα μου. Οι υπολογιστές αυτοί ήταν ο Commodore 16, o ομόσταυλός του VIC-20, ο Oric Atmos και ο Acorn Electron.

Για καλή μου τύχη, όσα χρόνια κι αν κύλησαν, τα μηχανήματα αυτά παρέμειναν λιγότερο δημοφιλή από τα υπόλοιπα, κι έτσι οι τιμές τους δεν εκτοξεύτηκαν στα ύψη: οι retro fans προτιμούσαν ως επί το πλείστον να επενδύσουν στην... 5η Amiga τους, παρά να εξερευνήσουν τον άγνωστο κόσμο του Oric Atmos. Χάρη στην επικρατούσα κατάσταση λοιπόν, μέσα στην τελευταία 6ετία κατάφερα να αποκτήσω πρώτα τον Commodore 16 και τον VIC-20, στη συνέχεια τον Oric Atmos, αλλά ακόμα και τον Atari 800XL που ανέκαθεν μου κέντριζε το ενδιαφέρον αλλά ποτέ δεν είχε υπάρξει τμήμα της - ας την πούμε - συλλογής μου. Τα είχα όλα πλέον, εκτός από το τελευταίο απωθημένο, τον "μικρό αδερφό" του BBC micro, το μεγάλο "what if?" της ιστορίας του home computing της Γηραιάς Αλβιώνας. Ο Acorn Electron, αν και ποτέ δεν υπήρξε κάποιο απλησίαστο οικονομικά μηχάνημα, με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο πάντα μου ξέφευγε. Δεν ανησυχούσα όμως, ακόμα και όταν η Αγγλία έφυγε από την Ευρωπαϊκή Ένωση δυσκολεύοντας κατά πολύ τα πράγματα, γνώριζα ότι έχοντας ως στόχο τον μικρό, ταπεινό, μπεζ 8μπιτο βρισκόμουν σε ασύγκριτα καλύτερη θέση και με τις πιθανότητες με το μέρος μου συγκριτικά με τους "πολλούς" που έχουν ονειρώξεις με Atari Falcon ή ανυπομονούν για τη μέρα που θα γίνει δική τους μια Amiga 4000T. Πόσο τυχερός εγώ που αντί για δέος νιώθω πλήρη αδιαφορία για αυτούς τους σπάνιους υπολογιστές με τιμές... μεταχειρισμένου αυτοκινήτου!

Έτσι λοιπόν, με μεγάλο μου σύμμαχο την παντελή έλλειψη άγχους και την οποιαδήποτε βιασύνη, τελικά έπεσα πάνω σε έναν κουτάτο Electron, που μάλιστα πουλούσε ο Σπύρος, ένας παλιός γνώριμος από τα "Αμιγκικά" χρόνια. Εννοείται ότι συνάντησα τον Σπύρο και το αγόρασα το μηχάνημα με... συνοπτικές διαδικασίες, αποκτώντας έτσι επιτέλους το τελευταίο μου απωθημένο, τον τελευταίο 8μπιτο home computer που θεωρούσα ότι έπρεπε κάποτε να κάνω δικό μου. Όλα αυτά πριν από μερικές μόλις ώρες, μάλιστα, καθώς το καυτό Αθηναϊκό λιοπύρι δεν με πτόησε στην προσπάθειά μου να κάνω δικό μου τον υπολογιστή ο οποίος, αν η ιστορία είχε διαφορετική τροπή, θα μπορούσε να είχε γίνει βασιλιάς στη θέση του βασιλιά, χαλίφης στη θέση του χαλίφη, δημοφιλέστερος 8μπιτος στην Αγγλία στη θέση του ZX Spectrum. Τίποτα από αυτά δεν συνέβη βέβαια όπως είναι γνωστό, αλλά αυτό καθαυτό το γεγονός δεν αφαιρεί το παραμικρό από την λάμψη και τη χάρη του "BBC micro των φτωχών" - τουλάχιστον στα δικά μου μάτια.

Καθώς ξεκίνησα να δοκιμάζω και να περιεργάζομαι λοιπόν τον Electron, στην πρώτη από τις - ελπίζω - πολλές μέρες που θα ασχοληθώ μαζί του, θα σας φιλέψω με μερικές φωτογραφίες του εν δράσει, για να πάρετε κι εσείς μια μυρωδιά από τον 8μπιτο υπολογιστή της Acorn. Για να μην ξεχνιόμαστε, 2 χρόνια μετά την κυκλοφορία του Electron οι δημιουργοί του σχεδίασαν ένα επαναστατικό chip, έναν επεξεργαστή RISC αρχιτεκτονικής με το όνομα "ARM". Ναι, αυτόν που αποτέλεσε τη βάση για όλους τους επεξεργαστές που βρίσκονται στις καρδιές των κινητών τηλεφώνων, των tablets και δισεκατομμυρίων άλλων συσκευών στις μέρες μας!

Ολοκληρώνοντας, δεν μπορώ παρά να αναφέρω μία... σατανική σύμπτωση: τα 4 από τα 5 home computers που αναζητούσα και τελικά απέκτησα τα τελευταία χρόνια (Commodore VIC-20, Acorn Electron, Oric Atmos, Atari 800XL) έχουν τον ίδιο κεντρικό επεξεργαστή (MOS 6502) και ο 5ος της παρέας (Commodore 16) έχει τον MOS 7501, ήτοι μια τροποποιημένη έκδοση ποιανού άλλου; Ναι, το μαντέψατε, του 6502! Προφανώς το εν λόγω chip της MOS Technology αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα best sellers όλων των εποχών, μαζί φυσικά με το αντίπαλο δέος της εποχής, τον Z80 της Zilog.

Οι Pink Floyd και ο 8ος χρόνος του Retro Planet. Ε;

Τον τελευταίο καιρό διαβάζω ένα βιβλίο του Nick Mason, του ντράμερ των Pink Floyd, το Inside Out: a Personal History of Pink Floyd. Στο έργο του αυτό ο απλός, συμπαθής αλλά και σεβαστός - και πασίγνωστος στον χώρο του μηχανοκίνητου αθλητισμού, εκτός των άλλων - κύριος Mason μας παραθέτει τα απομνημονεύματά του από την δημιουργία και την πορεία της ιστορικής μπάντας, καθιστώντας το εξόχως ενδιαφέρον ως ανάγνωσμα, καθώς, άλλο είναι το να διαβάζει κανείς ένα βιβλίο για τους Pink Floyd και άλλο ένα βιβλίο για τους Pink Floyd από ένα μέλος των Pink Floyd.

Πέρα φυσικά από διάφορες λεπτομέρειες και ιστοριούλες που δεν γνώριζα, αυτό που διαπίστωσα και μου προκάλεσε ιδιαίτερο ενδιαφέρον, ήταν η διαπίστωση του πόσο πολύ εργάζονταν αυτοί οι άνθρωποι. Ενώ στο μυαλό των περισσοτέρων - και ειδικά όσων μεγάλωσαν στα 80s - η ζωή ενός rock star είναι αραλίκι, hangovers, περμανάντ, μακιγιάζ, εκκεντρικό ντύσιμο, (συνήθως) άθλια live performances, στρατιές από ξαναμμένες groupies, ναρκωτικά και αλκοόλ, οι τέσσερις εμβληματικοί Εγγλέζοι μουσικοί συμπεριφέρονταν και λειτουργούσαν αρκετά διαφορετικά. Θα μπορούσε να πει κανείς μάλιστα ότι - πέραν της μουσικής τους - σήματα κατατεθέντα του γκρουπ ήταν η εργασιομανία, η στοχοπροσήλωση και η τελειομανία. Όλα τα παραπάνω γίνονται κάτι περισσότερο από εμφανή σε οποιονδήποτε τυχερό έχει παρακολουθήσει κάποια από τις ζωντανές εμφανίσεις του γκρουπ ή, έστω, του Roger Waters που την τελευταία εικοσαετία τίμησε την χώρα μας με τις συναυλίες του στο Terra Vibe και στο Ολυμπιακό στάδιο. Αυτό που προσωπικά δεν γνώριζα είναι το πόσες εκατοντάδες (μήπως και χιλιάδες;) live εμφανίσεις είχαν πραγματοποιήσει οι Pink Floyd κατά τη διάρκεια της πρώτης δεκαετίας της μπάντας. Μιλάμε για τεράστιο αριθμό lives, σε πολλές και διάφορες χώρες του πλανήτη, και απέναντι σε κοινά που κυμαίνονταν από διψήφιο μέχρι και εξαψήφιο πλήθος. Φυσικά, ξεκινώντας από το 1967 και το The Piper at the Gates of Dawn μέχρι και το 1973 και το - εδώ υποκλινόμαστε - Dark Side of the Moon οι Pink Floyd είχαν προλάβει να γράψουν, να ηχογραφήσουν και να κυκλοφορήσουν και 8 (!) studio albums οπότε ναι, όταν ο Nick Mason περιγράφει στις σελίδες του βιβλίου του ατέλειωτα ταξίδια, ατέλειωτες ταλαιπωρίες, ατέλειωτες ώρες στο studio, ατέλειωτα προβλήματα και απρόοπτα αλλά όχι ατέλειωτα όργια και κρεπάλες, μάλλον λέει την αλήθεια: τα γεγονότα στηρίζουν και με το παραπάνω όλα τα προηγούμενα.

Τώρα, θα αναρωτηθεί κανείς - και εύλογα, μάλιστα, πώς μου ήρθαν όλα αυτά και τι σχέση έχουν με το Retro Planet. Να, έκανα την σύνδεση στο μυαλό μου καθώς ετοιμαζόμουν να γράψω το κείμενο που θα συνοδεύει την ανακοίνωση για την κυκλοφορία του 29ου τεύχους του περιοδικού, που μπαίνει τον μήνα που διανύουμε στον 8ο χρόνο του. Και αυτό γιατί πρόκειται για κάτι που ξεκίνησε έτσι, για τον χαβαλέ, για να δείξουμε - πρώτα απ' όλα στους εαυτούς μας - ότι είμαστε ικανοί να βγάλουμε ένα έντυπο περιοδικό, και η κυκλοφορία των πρώτων τευχών συνοδευόταν από τσιμπούσια, κρασοκατανύξεις, και κάθε είδους εορταστικές συνευρέσεις.

 

 

Για να φτάσεις όμως τα 29 τεύχη και τα 8 χρόνια, ο χαβαλές, η καλή διάθεση και το παρεάκι δεν επαρκούν. Πολλοί από όσους ξεκινήσαμε μαζί την προσπάθεια που λέγεται "Retro Planet" δεν το κατάλαβαν ποτέ αυτό και τώρα πια οι δρόμοι μας έχουν χωρίσει - όπως άλλωστε δεν το καταλαβαίνουν και οι διάφοροι "τριγύρω" στον χώρο του retro computing. Κι όμως, αυτή είναι η πικρή αλήθεια: αν θέλεις να είσαι τακτικός, συνεπής και πιστός σε αυτό που ξεκίνησες να κάνεις, οφείλεις στην πορεία να προσηλωθείς ψυχή τε και σώματι στον σκοπό σου, ακόμα και αν αυτός - κάτι που ξεκίνησε χαλαρά και ανέμελα - κάποιες ώρες σου φαίνεται μάταιος, κουραστικός, εκνευριστικός και, ίσως, μέχρι και αδύνατο να επιτευχθεί. Αλλά, αυτό είναι το τίμημα αν θες να ξεχωρίσεις, αν θες να μην κοιτάς το είδωλό σου στον καθρέφτη με αποστροφή, αν θες να τα έχεις καλά (κυρίως) με τον εαυτό σου, αν δεν θες να σε θυμούνται ως "η παλιοπαρέα που έβγαλε 2-3 τεύχη" αλλά ως "οι ψυχάκηδες που έβγαλαν 29" (και συνεχίζουν). Οπότε ναι, συμπερασματικά, και για να κάνω επιτέλους ολοκληρώνοντας την σύνδεση μεταξύ Retro Planet και Pink Floyd (βλέπω τι γράφω και φοβάμαι ότι θα πέσει φωτιά να με κάψει!), αυτή η - απολύτως συνειδητή - εργασιομανία του κορυφαίου progressive rock group της ιστορίας μου θύμισε την αντίστοιχη στο Retro Planet αλλά και το αυτονόητο, πως σχεδόν οτιδήποτε αξιόλογο, κρύβει συνήθως πίσω του ατέλειωτες ώρες δουλειάς. Ναι, στην θέληση, την εργατικότητα και το πάθος για το αποτέλεσμα ολοκληρώνονται οι ομοιότητες, οπότε αφήστε κάτω τις πέτρες που θέλατε να μου πετάξετε!

Και αν τυχόν κάποιος σκέφτεται "έλα τώρα μωρέ, ποιο Retro Planet τώρα;" καλό θα είναι να κάτσει να σκεφτεί και το πώς φτιάχνεις ένα περιοδικό, πόσοι πρέπει να συνεργαστούν οργανωμένα, σε τι επίπεδο πρέπει να εργαστούν, και πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι να βγει ένα αξιοπρεπές αποτέλεσμα. Και μετά να το πολλαπλασιάσει επί 29, χωρίς να βγει ποτέ εκτός χρονοδιαγράμματος. Και μετά ας έρθει να το συζητήσουμε...

The Spectrum Show επεισόδιο 93 (και μερικές σκέψεις...)

Οι μέρες καραντίνας συνεχίζονται και, εν μέσω πανδημίας, ο Paul Jenkinson συνεχίζει να σβήνει την Spectrum-ική δίψα του κοινού του με νέα επεισόδια του The Spectrum Show. Φυσικά, για μία σειρά videos που κοντεύει πλέον τα 100 επεισόδια είναι αναμενόμενο ότι ο δημιουργός της δεν θα επηρεαζόταν από τον πολυήμερο εγκλεισμό εντός των τειχών της οικίας του, αλλά ίσα-ίσα θα γινόταν ακόμα παραγωγικότερος φέρνοντάς μας νέα επεισόδια του show του.

Εντάξει, αυτός δεν είναι απλά κάποιος τυχαίος κυριούλης που θυμήθηκε τα παλιά και είπε να ρίξει μία γύρα στο Jetpac. Είναι ο Dr. Steven Vickers, υπεύθυνος για τις ROMs, τα manuals και τις διαλέκτους της Sinclair BASIC των ZX81 και ZX Spectrum. Not exactly a lightweight, θα έλεγε κάποιος! (μπροστά του βρίσκεται ένας Recreated ZX Spectrum, που επί της ουσίας είναι απλά ένα... πληκτρολόγιο!)

Δεν θα μπω αυτή τη φορά στην διαδικασία να σας πω τι πραγματεύεται νέο video του Paul - πάντως έχει σίγουρα σχέση με τον ZX Spectrum! Αυτό στο οποίο θα σταθώ είναι μία φράση του συμπαθούς Άγγλου δημιουργού, που μου έκανε εντύπωση και με έβαλε σε σκέψεις. Λέει λοιπόν ο Paul σε μία αποστροφή του λόγου του (και στα αγγλικά, εννοείται) "αν το σκεφτείς, από όλα τα πράγματα που είχα το 1982-'83 το μόνο που έχω ακόμα και το χρησιμοποιώ σε καθημερινή βάση, παίζω με αυτό, γράφω προγράμματα, φτιάχνω το Show, είναι ο Spectrum". Και, ναι ρε γαμώτο, αν κάτσει να το αναλογιστεί κανείς, αυτοί οι άτιμοι οι υπολογιστές των 80s, τουλάχιστον για εμάς τους retro computer lovers αποτελούν κομμάτι της ζωής και της καθημερινότητάς μας, ακόμα και τώρα, 30-40 χρόνια μετά. Όλα τα άλλα πράγματα που είχαμε τότε, ρούχα, στερεοφωνικά, τηλεοράσεις, τηλέφωνα, φωτιστικά, περιοδικά, βιβλία, παιχνίδια, δίσκοι, κασέτες κ.ά. ή έχουν προ πολλού εξαφανιστεί από τη ζωή μας, ή αποτελούν μια νοσταλγική νότα αυτής με την οποία μπορεί να ασχοληθούμε μία στο τόσο, περισσότερο για να δείξουμε στα παιδιά μας "πώς ζούσαμε τότε" ή για να ανεβάσουμε μερικές φωτογραφίες στα social media. Όχι όμως οι υπολογιστές των 80s: αυτοί παραμένουν εδώ, στις επάλξεις, και, διάολε, αν δεν τους είχαμε θα μας έλειπαν! Τι περισσότερο μπορεί να πει κανείς για να γίνει κατανοητό το μεγαλείο αυτών των - κατά τα άλλα - "απλών" εμπορικών προϊόντων/ηλεκτρονικών συσκευών; Μήπως αυτά τα άψυχα κουτιά με την εξεζητημένη - για τα σημερινά δεδομένα - αισθητική ήταν τελικά κάτι παραπάνω; Δεν ξέρω για τους υπόλοιπους, για τους "γιαλαντζί" ρετροκομπιουτεράδες που ίσως και να μην πολυενδιαφέρονται πραγματικά, αλλά για εμάς, τους "άλλους", που αφού επί χρόνια ασχοληθήκαμε με ό,τι ηλεκτρονικό gadget και τεχνολογικό καλούδι υπήρχε τελικά κάναμε τον κύκλο μας και επιστρέψαμε στα ίδια, οι υπολογιστές των 80s είναι κάτι πολύ παραπάνω από μια πρόσκαιρη μόδα μιας άλλης εποχής: είναι μηχανήματα που μιλάνε απευθείας με την ψυχή μας, χρησιμοποιώντας ένα δικό τους, ιδιαίτερο interface επικοινωνίας που, απ' ότι φαίνεται, είναι κοινό και ανεξάρτητο πλατφορμών και τεχνολογιών. Δεν πα να είναι είτε ZX Spectrum είτε Amiga, τα ίδια αισθητήρια μας διεγείρει, και τα αποτελέσματα είναι ακριβώς τα ίδια όπως και τότε. Όχι, δεν μπορείς να ισχυριστείς κάτι αντίστοιχο για άλλα πράγματα που μπορεί να είχες στην κατοχή σου στα 80s: το impact των 8μπιτων και των 16μπιτων είναι το κάτι άλλο και είμαι σίγουρος πως εσείς που διαβάζετε αυτή την ανάρτηση το γνωρίζετε και με το παραπάνω!

Α, ναι, μην ξεχάσουμε εντελώς και το θέμα της ανάρτησης, ε; Παρακάτω μπορείτε να παρακολουθήσετε το 93ο επεισόδιο του The Spectrum Show.

Το 26ο τεύχος του Retro Planet προ των πυλών!

"Καθυστέρηση"; Ε, όχι, δεν λέγεται καθυστέρηση αυτό το πράγμα: όταν έχεις ραντεβού με κάποιον και τον στήνεις 2 ολόκληρες ώρες δεν το λες καθυστέρηση, το λες γαϊδουριά! Καθυστέρηση είναι τα 15 λεπτά, όχι το δίωρο. Έτσι, για να συνεννοούμαστε.

Αντίστοιχη λοιπόν είναι και η περίπτωση με το 26ο τεύχος του Retro Planet, που θα κυκλοφορήσει τελικά περί τα τέλη επόμενης εβδομάδας. Αντί για αρχές Δεκεμβρίου, μέσα Ιανουαρίου. Ενάμιση μήνα αργότερα από το προγραμματισμένο. Που όχι, δεν το λες και λίγο για τριμηνιαία έκδοση, έτσι δεν είναι;

6 χρόνια τώρα, σας γράφουμε για την περίφημη συνέπειά μας, επειδή βρέξει-χιονίσει το Retro Planet κάθε τρίμηνο έφτανε στα χέρια σας. Και, παρόλο που και πάλι το τεύχος θα κυκλοφορήσει, αυτές οι 45 μέρες αργοπορίας δεν μας επιτρέπουν να παινέψουμε ούτε το περιοδικό, ούτε τους κόπους, ούτε την προσπάθειά μας. Ξέρω, πολλοί θα πουν "έλα μωρέ, και τι έγινε;", αλλά προσωπικά δεν το βλέπω έτσι: γνωρίζω ότι στην πράξη το να είναι κάποιος ασυνεπής μία φορά ως επί το πλείστον οδηγεί στο να είναι ασυνεπής και άλλες φορές, και, δυστυχώς, σπάνια αποτελεί την εξαίρεση.

Θα μου πείτε, "δεν υπάρχουν δικαιολογίες;". "Γιατί καθυστερήσατε;". Φίλες και φίλοι μου, δικαιολογίες υπάρχουν, και πολύ καλές μάλιστα. Θα μπορούσαμε κάλλιστα να σας πούμε ότι, "ξέρετε κάτι; Δεν φταίμε εμείς!". Αλήθεια ή όχι, θα σας ικανοποιούσε αυτό; Το σωστό είναι να κρινόμαστε από το αποτέλεσμα της δουλειάς μας, και όχι από το... οπλοστάσιο δικαιολογιών που θα επιστρατεύσουμε όταν δεν το πετύχουμε. Έχω γνωρίσει δεκάδες, ίσως και εκατοντάδες ανθρώπους στη ζωή μου που θεωρούν ότι μία ικανοποιητική δικαιολογία ισούται με την εκπλήρωση μίας υποχρέωσης, την ολοκλήρωση μίας εργασίας ή την επίτευξη ενός στόχου. Εγώ sorry, αλλά δεν λειτουργώ έτσι. Κατά συνέπεια, για όλους εμάς που φτιάχνουμε και φέρνουμε σε εσάς κάθε τρεις μήνες το Retro Planet, ΝΤΡΟΠΗ ΜΑΣ, καθώς αυτή τη φορά καθυστερήσαμε σε βαθμό απαράδεκτο. Και, όχι μονάχα αυτό, αλλά, έτσι όπως πάνε τα πράγματα, θα καθυστερήσει και το επόμενο τεύχος: πώς άραγε θα προλάβουμε να κάνουμε όλες τις αποστολές του 26ου RP και να ετοιμάσουμε και το 27ο μέσα σε 45 ημέρες; Χλωμό...

Αλλά έτσι είναι, ας προσέχαμε, ας κάναμε τα κουμάντα μας, ας το παίρναμε πιο σοβαρά, ας κόβαμε τον κώλο μας να βρούμε λύσεις στα θέματα που παρουσιάστηκαν, ας, ας, ας...

Προσωπικά θα ήθελα να ζητήσω από τους αναγνώστες του περιοδικού μία μεγάλη συγγνώμη που δεν μπόρεσαν να το έχουν στα χέρια τους τον Δεκέμβριο ως οφείλαμε να μεριμνήσουμε. Και θέλω να ξέρετε ότι ΟΚ, μπορεί ίσως κάποιοι - ακόμα και στην ομάδα του RP - να μην δίνουν δεκάρα τσακιστή, αλλά εγώ το φέρω βαρέως όταν η συνέπεια των λόγων και των έργων μου αρχίζει να θυμίζει επικίνδυνα Έλληνα πολιτικό. Γιατί, στην τελική, αν είναι άλλα να λέμε και άλλα να κάνουμε ας κατέβουμε και στις επόμενες εκλογές, why not;

Σας αφήνω με το εξώφυλλο του επερχόμενου τεύχους που, όπως λέει και ο τίτλος της ανάρτησης, βρίσκεται προ των πυλών. Και γράφει και "ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2019" κιόλας, έτσι, για να μας θυμίζει πότε έπρεπε να είχε κυκλοφορήσει...

Sad but True

Έχουν συμπληρωθεί ήδη 28 χρόνια και κάτι ψηλά, από τότε που κυκλοφόρησε το ιστορικό Black Album για κάποιους, ή, απλά Metallica για κάποιους άλλους. Ιστορικό γιατί, πέρα από την τεράστια εμπορική επιτυχία που σημείωσε, σηματοδοτούσε μία στροφή στη μουσική του Αμερικάνικου group, προς ένα ήχο περισσότερο μελωδικό και λιγότερο Thrash-y. Μια στροφή που για την πλειοψηφία των πιστών fans του group ήταν προς το χειρότερο, αλλά και η οποία, ταυτόχρονα, γνώρισε τη μπάντα και τη μουσική της σε ένα πολύ ευρύτερο κοινό. Αν όλα αυτά ήταν για καλό ή όχι δεν το γνωρίζω με ασφάλεια ώστε να το μοιραστώ μαζί σας καλοί μου φίλοι και φίλες, το αναμφισβήτητο γεγονός πάντως είναι ότι ήταν καλό για τους Metallica, καθώς έγιναν (πολυ)εκατομμυριούχοι...

Ένα από τα πλέον καθολικά αποδεκτά tracks του Black Album ήταν και το Sad but True, ο τίτλος του οποίου χρησιμοποιείται συχνότατα από κάποιους (από τον γράφοντα μια φορά, σίγουρα) για να υποδηλώσει ένα δυσάρεστο και, κάποιες φορές, απρόσμενο γεγονός. Πέθανε ο τάδε καλλιτέχνης εκεί που δεν το περιμέναμε; Sad but true. Έκλεισαν όλες τις κεντρικές κυκλοφοριακές αρτηρίες της Αθήνας μία κατά τα άλλα ήρεμη και ήσυχη Κυριακή για να λάβει χώρα κάποιος αγώνας δρόμου; Sad but true. Ενώ τσέκαρα το δρόμο παρόλα αυτά πάτησα σκατά; Ε, ναι, sad but true!

Έτσι λοιπόν, με αφορμή τα δυσάρεστα νέα που θα σας μεταφέρω - τα οποία by the way έχουμε ανεβάσει εδώ και καμιά δεκαριά μέρες στο website του περιοδικού, αλλά κανείς δεν φαίνεται να πολυασχολείται με αυτό - μου ήρθε αστραπιαία στο μυαλό ο τίτλος του τραγουδιού των Metallica: το νέο, 26ο τεύχος του Retro Planet θα καθυστερήσει να κυκλοφορήσει. Sad but true.

Βλέπετε - και για να βγάλω και λιγάκι την ουρίτσα μου έξω από την περιοχή των ευθυνών - η ύλη μεν είναι έτοιμη (και εδώ και καιρό μάλιστα), αλλά, λόγω εργασιακού φόρτου, ο υπεύθυνος για το DTP κομμάτι του περιοδικού δεν το έχει αναλάβει ακόμα. Άρα, ενώ κανονικά τη στιγμή που διαβάζετε αυτές τις αράδες το περιοδικό θα έπρεπε να έχει ήδη κυκλοφορήσει, οδεύουμε προς μία καθυστέρηση της τάξεως του ενός μηνός - ίσως και λίγο παραπάνω. Δεν συντρέχει φυσικά κάποιος σοβαρός λόγος περαιτέρω προβληματισμού και ανησυχίας, πέραν του ότι θα αναγκαστούμε να κάνουμε γιορτές χωρίς καινούριο τεύχος του Retro Planet. Τι να πω; Sad but true!

Σας αφήνω συντροφιά με το ρεφρέν του Sad but True και με το εξώφυλλο του επερχόμενου τεύχους κι εύχομαι τα επόμενα νέα να είναι πιο ευχάριστα...

I'm your dream, make you real
I'm your eyes when you must steal
I'm your pain when you can't feel
Sad but true
I'm your dream, mind astray
I'm your eyes while you're away
I'm your pain while you repay
You know it's sad but true
Sad but true

Zzap!64 Annual 2020

Είναι ωραίο να έχεις στην κατοχή σου ένα μηχάνημα ακριβώς στην εποχή του, όταν αυτό είναι το talk of the town, το απόλυτο best seller, ο υπολογιστής που όλοι θα ήθελαν να έχουν και όλοι ασχολούνται μαζί του, κοινό, τύπος, software houses, εταιρίες δημιουργίας hardware, γενικώς... άπαντες.

Κάπως έτσι ένιωθα και εγώ ως περήφανος κάτοχος ενός Commodore 64 εκεί, στα μισά της δεκαετίας του '80, τότε που οι 8μπιτοι υπολογιστές μεσουρανούσαν και ο "ψωμιέρας" ήταν ο απόλυτος βασιλιάς τους. Και, φυσικά, ήθελα να πειραματιστώ με το κάθε utility, να παίξω το κάθε παιχνίδι, να διαβάσω το κάθε βιβλίο και να χαθώ στις σελίδες οποιουδήποτε περιοδικού είχε ως αντικείμενο - έστω και εν μέρει - τον αγαπημένο μου υπολογιστή. Φυσικά, και για μένα όπως και για όλους όσους ασχολούνταν με τους home computers εκείνα τα χρόνια, το Pixel ήταν η απόλυτη βίβλος, το περιοδικό που ρωτούσα κάθε μέρα, με εκνευριστική - ομολογουμένως - συνέπεια τον περιπτερά της γειτονιάς μου αν κυκλοφόρησε. Και το ανάγνωσμα που, με το που το έπιανα στα χέρια μου, κυριολεκτικά το... αποστήθιζα, από το εξώφυλλο μέχρι το οπισθόφυλλο. Φυσικά οι γονείς μου θα εύχονταν να μπορούσα να μοιραστώ λίγο από το πάθος μου για το Pixel και με τα σχολικά μου βιβλία, αλλά αυτή είναι μια άλλη ιστορία...

Καθώς λοιπόν εκείνο τον καιρό διψούσα για ενημέρωση για τον Commodore 64 (αλλά και για τα υπόλοιπα home micros), σύντομα διαπίστωσα ότι ένα τεύχος του Pixel ανά μήνα δεν επαρκούσε για να καλύψει τις ανάγκες μου. Από την άλλη, το "αδερφό" Computer για Όλους είχε "σοβαρέψει" αρκετά, σε βαθμό που δεν ικανοποιούσε πλέον τα εφηβικά μου γούστα. Έτσι, άρχισα σιγά-σιγά να... "πειραματίζομαι" με τα αγγλικά περιοδικά που είχαν ως αντικείμενο τους μικροϋπολογιστές, τα οποία εκείνα τα χρόνια κυκλοφορούσαν μαζικά και είχαν κατακλύσει την αγορά της χώρας τους - και όχι μόνο. Για καλή μου τύχη, εκτός από τα περίπτερα του κέντρου στα οποία μπορούσες να βρεις σχεδόν οτιδήποτε, είχαμε και στο Παγκράτι ένα βιβλιοπωλείο, τον "Δημόπουλο", στην οδό Χρεμωνίδου, που έφερνε ουκ ολίγα ξένα έντυπα, και, ανάμεσα σε αυτά, την creme de la creme των αγγλικών περιοδικών για home computers: από το ενημερωμένο και ολίγον κουτσομπολίστικο εβδομαδιαίο (!) Popular Computing Weekly, στο καταπληκτικό και απολύτως game oriented Computer + Video Games, μέχρι την απόλυτη βίβλο της εποχής, το ογκώδες και ταυτόχρονα υγρό όνειρο του κάθε χομπίστα, Your Computer. Από την ώρα που αγόρασα δειλά-δειλά το πρώτο μου Popular Computing Weekly και μέχρι να γίνω τακτικός αναγνώστης των Your Computer και Computer + Video Games, οφείλω να ομολογήσω ότι έπαθα ένα... πολιτισμικό σοκ! Τι να πρωτοαναφέρω; Την ύλη; Το πλούσιο φωτογραφικό υλικό; Τα εξαιρετικά ενδιαφέροντα άρθρα; Τις πολυσέλιδες έγχρωμες διαφημίσεις; Τα game reviews με την πληθώρα screenshots; Τον τρόπο γραφής με το χαρακτηριστικό αγγλικό χιούμορ να είναι εμφανές ακόμα και στον πλέον αδαή (εμένα, δηλαδή); Τα αγγλικά περιοδικά, συγκριτικά με το Pixel, δεν μπορούσαν καν να θεωρηθούν ομοειδή προϊόντα, όσο κι αν λάτρευα την έκδοση της Compupress. Ήταν σαν να δίνεις σε έναν κάτοικο του Λένινγκραντ να οδηγήσει το τελευταίο μοντέλο της Alfa Romeo, αφήνοντας λίγο στην άκρη το Moskvitch με τεχνολογία τριών δεκαετιών πίσω που είχε συνηθίσει. Άλλος κόσμος, χωρίς την παραμικρή δόση υπερβολής...

Έχοντας λοιπόν την εμπειρία των παραπάνω εντύπων, δεν θα μπορούσε κανείς να με χαρακτηρίσει "άμαθο" ή "μη υποψιασμένο". Κι όμως, όταν αγόρασα για πρώτη φορά το Zzap!64 της Newsfield Publications (4ο τεύχος, Αύγουστος 1985) και ξεκίνησα το ξεφύλλισμα των σελίδων του, ένιωσα ότι έμπαινα σε έναν νέο, εντυπωσιακό, πολύχρωμο κόσμο - έναν κόσμο αφιερωμένο ολοκληρωτικά στον Commodore 64 και τα παιχνίδια του. Τα reviews κυριολεκτικά γέμιζαν το περιοδικό από άκρη σε άκρη και ήταν τόσο αναλυτικά και τόσο καλογραμμένα, που ένιωθες ότι είχες ήδη παίξει το παιχνίδι και μόνο που τα διάβαζες. Οι συντάκτες ήταν hardcore gamers, και οι καρικατούρες τους κοσμούσαν όλα τα άρθρα, με γκριμάτσες και χειρονομίες που έδειχναν αν τους άρεσε ή όχι το κάθε παιχνίδι. Το κάθε άρθρο ήταν γεμάτο με screenshots, και, σε πολλά εξ αυτών, υπήρχε και δεύτερη ή ακόμα και τρίτη γνώμη, από έναν ακόμη συντάκτη-gamer. Ναι, όλα αυτά που άρχισαν να εισάγονται στα μέρη μας τη δεκαετία του '90 ως "επαναστατικές ιδέες" ήταν ήδη εκεί, στο έντυπο της Newsfield Publications, 5 και βάλε χρόνια νωρίτερα. Πανάθεμά το, στην πορεία θα διαπίστωνα ότι οι συντάκτες του περιοδικού είχαν γίνει κάποιου είδους celebrities στο νεανικό κοινό της χώρας τους: τύποι όπως ο Julian Rignall και ο Gary Penn ξεπήδησαν μέσα από τις σελίδες του Zzap!64 και αργότερα έγιναν από διάφορα πόστα σημαίνοντα πρόσωπα στη βιομηχανία του gaming αλλά και σε μεταγενέστερα έντυπα του χώρου. Να μην τα πολυλογώ, το Zzap!64 (όπως και το αδελφό του περιοδικό Crash με αντικείμενο τον ZX Spectrum) ήταν χρόνια μπροστά σαν έντυπο, και η ύλη, η γραφή και το στήσιμό του αποτέλεσαν αντικείμενο θαυμασμού και λαμπρό παράδειγμα προς μίμηση (και αντιγραφή) για όλα τα έντυπα του είδους.

34 χρόνια αργότερα, διαπίστωσα ότι η Fusion Retro Books θα κυκλοφορούσε μία ετήσια, επετειακή έκδοση, το Zzap!64 Annual 2020. Το ίδιο είχε κάνει και ένα χρόνο πριν, αλλά το Annual 2019 είχε ήδη εξαντληθεί, οπότε φρόντισα να παραγγείλω το φετινό. Και, πριν από μερικές μέρες, έφτασε επιτέλους στα χέρια μου!

Δεν ξέρω τι να σας πρωτογράψω: για το χοντρό εξώφυλλο; Την ποιοτική εκτύπωση με τα ολοζώντανα χρώματα; Ή μήπως για το στήσιμο όλου του ετήσιου τεύχους που είναι ίδιο και απαράλλαχτο με αυτό του Zzap!64 από τις παλιές, καλές μέρες; Για τις μόνιμες στήλες που βρίσκονται στην κλασσική τους θέση σαν να μην πέρασε μια μέρα από τα '80s; Για κάποιους από τους παλιούς συντελεστές - με κορυφαίο φυσικά τον Julian - Jaz - Rignall - που βρίσκονται ξανά στις επάλξεις αρθρογραφώντας για το περιοδικό που τους έκανε διάσημους; Για την υπερπλούσια ύλη και τις υπέροχες παρουσιάσεις των καλύτερων κυκλοφοριών των τελευταίων χρόνων για τον 64άρη;

Πριν από περίπου ένα χρόνο σας είχα γράψει για το 100ο τεύχος του Crash, το οποίο επίσης είχα αποκτήσει και το οποί επίσης ήταν μία ακόμα εξαιρετική δουλειά της Fusion Retro Books. Αυτή τη φορά όμως, θεωρώ ότι οι άνθρωποι ξεπέρασαν τους εαυτούς τους με την ετήσια έκδοση του Zzap!64 για το 2020. Για να καταλάβετε τι ακριβώς εννοώ, θα σας πω απλώς ότι χαζεύοντας τις σελίδες του ένιωσα όπως και τότε, πριν από 34 χρόνια, που πρωτόπιασα στα χέρια μου το 4ο τεύχος του Zzap!64, με το Beach Head II για θέμα εξωφύλλου. Διάολε, οι τύποι έκαναν πολύ καλή δουλειά!

Το βασίλειό μου για ένα καλώδιο!

Είναι γεγονός ότι όλοι εμείς που ασχολούμαστε με το ευγενές σπορ του retro computing μια-δυο βίδες τις έχουμε λασκαρισμένες. Να, ο ένας ας πούμε μαζεύει 10 ίδια μηχανάκια, έτσι, για να νιώθει σίγουρος. Ο άλλος έχει κατεβάσει ό,τι TOSEC υπάρχει και δεν υπάρχει, αλλά δεν παίζει τίποτα. Ο τρίτος όλο ρωτάει πώς θα κάνει αυτό ή εκείνο, αλλά στην πράξη το πιο παλιό μηχανάκι που έχει στημένο είναι το... Playstation 4! Και πάει λέγοντας, στο χώρο κινήστε, τα έχετε δει τα σημάδια...

Έτσι κι εγώ λοιπόν: έχω ένα Commodore 1084S στην κατοχή μου που, όπως και να το κάνουμε, είναι κορυφαία οθόνη για το είδος της. Και έχω και μερικές CRT τηλεοράσεις με SCART και Composite εισόδους, που είναι ιδανικές για παλιά μηχανήματα. Συν τοις άλλοις, έχω και ένα LCD TV/monitor της Samsung που δείχνει τέλεια χωρίς το παραμικρό τρεμοπαίξιμο όλες τις laced αναλύσεις της Amiga και, φυσικά, αυτές του Atari ST. Ε, δεν ξέρω λοιπόν τι με έπιασε και όταν πληροφορήθηκα από τον καλό μου MasterGR ότι έχει μια οθόνη BenQ για πούλημα, του είπα κατευθείαν "ούτε που να το σκέφτεσαι, θα την πάρω εγώ". Όπερ και εγένετο.

Μικρή παρένθεση εδώ, για να διευκρινίσω για ποια οθόνη μιλάμε. Όπως ίσως γνωρίζετε, η BenQ έχει κυκλοφορήσει δύο οθόνες LCD (βασικά περισσότερες, αλλά αυτές οι 2, οι BL912 και BL702A κυκλοφορούν ακόμα) με αναλογίες 5:4, στις 17 και 19 ίντσες, που, μέσω VGA, έχουν τη δυνατότητα να δείξουν αναλύσεις 15KHz, ήτοι Amiga και Atari ST. Για όσους λοιπόν έχουν θέμα χώρου, μισούν τις widescreen οθόνες και θέλουν κάτι σύγχρονο και μαζεμένο για τον ST και/ή την Amiga τους, οι οθόνες αυτές της BenQ αποτελούν μία εξαιρετική επιλογή. Κλείνει η παρένθεση.

Μου έστειλε λοιπόν ο Δημήτρης την οθόνη, τον πλήρωσα, όλα καλά κι όλα ωραία. Και εκεί που μια μέρα βολόδερνα στα γνωστά (αλλά και στα λιγότερο γνωστά) retro sites, μια σκέψη καρφώθηκε στο μυαλό μου: αφού η BenQ συγχρονίζει στα 15KHz και αφού οι Amiga και ST που έχουν RGB έξοδο δείχνουν σε αυτήν μια χαρά, γιατί να μην παίζει και ο Amstrad CPC με τον ίδιο τρόπο; RGB βγάζει και αυτός και, όπως τα δύο προαναφερθέντα μηχανήματα, μέσω SCART δείχνει εικόνα κρύσταλλο. Οπότε, τι; Γιατί κανένας δεν έχει αναφέρει κάτι για σύνδεση του CPC με VGA οθόνη και δη με τις BenQ; Άρχισα λοιπόν να το ψάχνω, και κατέληξα σε ένα forum στο οποίο ένα μέλος υποστήριζε ότι, λίγο ή πολύ, είχε φτιάξει ένα καλώδιο το οποίο συνέδεε τον CPC 6128 του με την 17άρα BenQ που μόλις είχε αγοράσει. Και όχι μόνο αυτό, αλλά είχε και schematics! Εντάξει, "εδώ είμαστε" είπα.

Προώθησα όλες τις πληροφορίες που είχα συγκεντρώσει άμεσα στον MasterGR, και μετά το ψιλοξεχάσαμε και οι δύο το θέμα για 2-3 εβδομάδες. Ώσπου, ένα βραδάκι, μου ήρθε στο κινητό μια φωτογραφία από τον Δημήτρη: το boot screen του 6128 σε μια 19άρα BenQ! Ναι, το έφτιαξε το θηρίο!

Να μη σας τα πολυλογώ, σήμερα έλαβα ένα ωραίο πακετάκι από τον Δημήτρη με διάφορα καλούδια, μεταξύ αυτών και το περίφημο CPC to VGA καλώδιο. "My precious!", σκέφτηκα με το που το πήρα στα χέρια μου και, χωρίς πολλά-πολλά, συνέδεσα τον 6128, και έβαλα το καλώδιο μεταξύ αυτού και της BenQ. Άναψα την οθόνη, άναψα και τον Amstrad και... γουάου! Εικόνα κρύσταλλο, σωστές αναλογίες, ολοζώντανα χρώματα - what's not to like?

Δοκίμασα αρκετά παιχνίδια και demos, και διαπίστωσα τα εξής: γενικώς, στο 95% των περιπτώσεων, όποιος χρησιμοποιήσει την λύση BenQ + CPC to VGA καλώδιο + Amstrad CPC θα κάνει τη δουλειά του με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Το μόνο που δεν θα παίξει είναι οι μη στάνταρ αναλύσεις, κοινώς κάποιες εισαγωγικές οθόνες σε σύγχρονα παιχνίδια και κάποιες παραγωγές του... Batman Group! Όχι ολόκληρες φυσικά, στην πλειοψηφία τους μια χαρά παίζουν, απλά, όταν χρησιμοποιούν αναλύσεις πέραν των κλασσικών Mode 0, 1 και 2, υπάρχουν καλές πιθανότητες να... φάτε μαύρο! Για παράδειγμα, στο Pinball Dreams, βλέπουμε τα πάντα από τη στιγμή που εμφανίζεται το logo της Digital Illusions και τα credits και μετά. Πιο πριν ακούμε μεν τον ήχο αλλά δεν βλέπουμε εικόνα, το ίδιο όμως συνέβαινε και σε LCD οθόνη με SCART σύνδεση, οπότε...

Για να μην σας τα πολυλογώ, και τα παιχνίδια μια χαρά θα τα δείτε, και όλα τα applications θα είναι καθαρά και σταθερότατα, αλλά και τα demos παίζουν, καθώς, πέρα από κάποια (λίγα) parts σε κάποια (ελάχιστα) demos, όλα τα υπόλοιπα φαίνονται κανονικά. Εν ολίγοις μιλάμε για μία εξαιρετική λύση, και δεν έχω παρά να δώσω τα συγχαρητήριά μου στον MasterGR που έφτιαξε αυτό τα καλώδιο που πραγματικά λύνει τα χέρια, αλλά και στον άγνωστο CPC lover που το σχεδίασε αρχικά και μοιράστηκε μαζί μας τα schematics.

Και κάτι τελευταίο: αν υπάρχει χώρος και δεν σας ενοχλεί η ακτινοβολία, εννοείται ότι μια CRT τηλεόραση 4:3 Sony Trinitron με SCART είσοδο είναι η απόλυτη λύση για μηχανήματα από τις αρχές του '80 μέχρι και το Playstation 2. Καμία σύγκριση. Όσο καλή και να είναι η σύγχρονη οθόνη σας, απλά δεν είναι φτιαγμένη για... παλιατζούρες! Συνεπώς, αν έχετε ήδη ψυλοτυφλωθεί από τη μακροχρόνια χρήση ασπρόμαυρων και έγχρωμων CRT οθονών και έχετε και χώρο, είπαμε, Sony Trinitron. Σε κάθε άλλη περίπτωση επενδύστε σε BenQ και στο καλώδιο του Δημήτρη και θα με θυμηθείτε!

Update: καλά που μου το θύμισε με ένα σχόλιό του ο Alex76GR, γιατί το είχα ξεχάσει τελείως: αν θέλετε να βρείτε το topic με την συζήτηση και τα schematics για το καλώδιο που συνδέει τους Amstrad CPC με VGA οθόνες (είπαμε, απαραίτητη η υποστήριξη 15KHz) δείτε εδώ. Αν θέλετε μια λίστα με όλες τις flat οθόνες που υποστηρίζουν 15KHz, πηγαίνετε εδώ.