Taedium Vitae demo για Atari Falcon: εδώ είμαστε!

Όσοι είστε τακτικοί επισκέπτες του blog μου προφανώς θα γνωρίζετε ότι αποτελεί πάγια θέση μου το ότι σε ένα demo η συνολική αισθητική παίζει πρωτεύοντα ρόλο έναντι των τεχνικών επιτευγμάτων. Εξαίρεση αποτελούν παραγωγές που απλά... δεν υπάρχουν, όπως είναι για παράδειγμα τα Don't Mess with Texas (TI99/4A), Batman Forever (Amstrad CPC) και 80880mph (PC) όχι επειδή υπολείπονται αισθητικά, αλλά γιατί απλώς αυτά που παρουσιάζουν είναι τόσο ασύλληπτα για τις συγκεκριμένες πλατφόρμες που δεν σε απασχολεί τόσο η αισθητική και το storytelling τους. Όταν όμως έχουμε να κάνουμε με ένα demo για Atari Falcon, ο οποίος, όπως και να το κάνεις, ήταν ένα computing powerhouse της εποχής του, το βάρος πέφτει μοιραία στα γραφικά, στον ήχο, στη συνολική παρουσίαση και στο πόσο καλά δένουν όλα τα επιμέρους στοιχεία μεταξύ τους προκειμένου να δημιουργηθεί ένα αξιόλογο συνολικό αποτέλεσμα. Και εδώ έχουμε να κάνουμε με ακριβώς αυτή την περίπτωση.

Το Taedium Vitae (άχθος της ζωής!) - που σε ελεύθερη μετάφραση από τα λατινικά σημαίνει κουρασμένος από τη ζωή - είναι μία υπέροχη, πεσιμιστική στα όλα της, δημιουργία. Το εν λόγω demo παρουσιάστηκε πριν από μερικές μέρες στα πλαίσια του δημοφιλέστερου event της demoscene για υπολογιστές της Atari, του Silly Venture. Τρέχει σε οποιονδήποτε Atari Falcon που διαθέτει σκληρό δίσκο και την πλήρη ποσότητα μνήμης RAM που μπορεί officially να δεχτεί onboard, ήτοι 14ΜΒ. Με λίγα λόγια δεν απαιτεί accelerator ή κάποιο άλλο εξωτικό add-on. Και το αναφέρω αυτό γιατί στο δεκάλεπτο περίπου που διαρκεί, το Taedium Vitae δείχνει στο έπακρο ότι οι δημιουργοί του - το demogroup Dune - κάθε άλλο παρά κουρασμένοι από τη ζωή ήταν όσο καιρό το προγραμμάτιζαν!

Λαμβάνοντας χώρα σε έναν post-apocalyptic κόσμο, το Taedium Vitae αποδεικνύει το πόσο μπορούν να μαγέψουν και να καθηλώσουν τον θεατή η (καταπληκτική) μουσική και τα απόκοσμα γραφικά, δημιουργώντας μία εξόχως καταθλιπτική αλλά και ταυτόχρονα εντυπωσιακή ατμόσφαιρα. Δεν είναι τυχαίο το ότι αν κάπου χάνει λίγο σε αίσθηση είναι στο μεσαίο τμήμα του (The Abandoned Metro) και λίγο αργότερα (Desolate Landscapes), σε μέρη τα οποία τεχνικά είναι τα πλέον jaw dropping, καθώς μονάχα εκεί το βάρος πέφτει περισσότερο στο να βγουν λαγοί απ' το καπέλο από το να δημιουργηθεί μία καθηλωτική ατμόσφαιρα.

Ίσως να καταλάβατε από τα παραπάνω ότι πέρα από το ότι συνολικά αποτελεί μία ασύλληπτης αισθητικής παραγωγή, το Taedium Vitae αποπνέει... απαισιοδοξία από κάθε πτηχή του. Δώστε σε βάση σε μερικά από τα ακόλουθα μηνύματα: "the apocalypse is near", "the world of the Falcon falls into oblivion", "the end is so close" και πάει λέγοντας...

Αν δεν είναι σήμερα η μέρα που έχετε βάλει σκοπό να αποφασίσετε αν θα δώσετε τέλος στη ζωή σας (ελπίζω όχι) και επειδή σιγά μην έχετε Falcon, δείτε το video του Taedium Vitae παρακάτω. Σε fullscreen και με τον ήχο δυνατά συνιστώ, καθώς η μουσική του (από τον Virgill) είναι πραγματικά καταπληκτική. Demos βγαίνουν αμέτρητα, αξιόλογα demos αρκετά, αλλά demos που θα τα θυμάται κάποιος για μια ζωή, λίγα. Και, κατά την ταπεινή μου άποψη, το Taedium Vitae είναι ένα από αυτά...

Electric Night demo για Atari Falcon. Nice!

Κάποιες φορές με πιάνω να αναρωτιέμαι πώς τη βρίσκουν οι κάτοχοι Atari Falcon. Don't get me wrong, και γαμώ τα μηχανήματα είναι, δε λέω, ο κορυφαίος της σειράς ST, όμορφος, αλλά ρε παιδάκι μου υπολογιστής χωρίς software είναι σαν αυτοκίνητο χωρίς βενζίνη (ή ρεύμα, εδώ φτάσαμε). Και μια και έγραψα για αυτοκίνητα, ο Falcon πλέον πουλιέται πάνω-κάτω όσο ένα αυτοκίνητο 15ετίας που, όσο και να το κάνουμε, έχει και κάποια χρησιμότητα. Ο Falcon πού ακριβώς χρησιμεύει πέρα από την ικανοποίηση της ματαιοδοξίας του ιδιοκτήτη του; Σοβαρές εφαρμογές δεν έχει, παιχνίδια δεν έχει, τι να τον κάνεις; Μονάχα η demoscene τον έχει δει ζεστά - περισσότερο κι απ' τον ίδιο τον ST τα τελευταία χρόνια για να λέμε και την αλήθεια.

Και αφού η demoscene τον έχει δει ζεστά και κυκλοφορούν αρκετά αξιόλογα demos, έπεσε στην αντίληψή μου ένα τέτοιο που μου άρεσε, οπότε σκέφτηκα να ενημερώσω και εσάς. Πού ξέρεις, μπορεί να διαβάσει την ανάρτηση και κανένας Falcon owner και να κατεβάσει το Electric Night στο οποίο αναφέρομαι και να γελάσει λίγο το χειλάκι του.

Το Electric Night των Dune λοιπόν δεν το λες και ολόφρεσκο, καθώς παρουσιάστηκε πριν από 9 ολόκληρα χρόνια στα πλαίσια του demoparty Silly Venture 2016, όπου και - μάλλον δικαίως - κατέκτησε την πρώτη θέση. Ο λόγος που εμένα προσωπικά μου έκανε κλικ έχει να κάνει κυρίως με τη συνολική αισθητική του και ιδιαίτερα με το soundtrack του, το οποίο - σύμφωνα με  τα γούστα μου πάντα, εννοείται - είναι από τα καλύτερα που έχω ακούσει τα τελευταία χρόνια. Χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει ότι πρόκειται για μία παραγωγή που την χαρακτηρίζει  μόνο ο καλός ήχος, κάθε άλλο. Έχει αρκετά καλόγουστα και εντυπωσιακά εφέ και μάλιστα στα end credits οι δημιουργοί του εξηγούν ποια ξεχωριστά χαρακτηριστικά έχει το κάθε part που απολαύσαμε πριν φτάσουμε σε αυτά. Γενικώς πρόκειται για μία ισορροπημένη και καλόγουστη δημιουργία η οποία αναδεικνύει αρκετές από τις hardware αρετές της πλατφόρμας και, ως τέτοια, θεωρώ ότι αξίζει την προσοχή μας (σας).

Μπορείτε να κατεβάσετε το Electric Night από εδώ ή απλά να το παρακολουθήσετε στο video που ακολουθεί καθώς, chances are ότι μάλλον επενδύσατε τα χρήματά  σας σε μεταφορικό μέσο και όχι σε κάποιον Falcon - και ορθώς πράξατε, αν θέλετε τη γνώμη μου, εδώ που τα λέμε.

Atari Falcon: Hmmm...

Να ισχυριστώ ότι είμαι μεγάλος fan του Atari Falcon; Μπα. Ότι αν μου χάριζαν έναν θα ασχολιόμουν μαζί του; Μάλλον όχι. Ότι έστω αξίζει την τιμή που πιάνει πλέον στην "αγορά"; Καλά, εδώ γελάνε.

Αλλά, έτσι είναι μάλλον: ένα μηχάνημα που δεν το έζησες ποτέ, που δεν το "ζαχάρωσες", που στην εποχή του δεν είχες πάρει καν χαμπάρι ότι κυκλοφόρησε (true story) λίγη αίσθηση θα σου κάνει - ειδικά όταν το software που έχεις δει αποκλειστικά γι' αυτό δεν σε έκανε και να... μένεις ξάγρυπνος τα βράδια.

Τι γίνεται όμως εάν μέσα στην (όχι και τόσο αχανή, είναι η αλήθεια) software library αυτού του υπολογιστή εντοπίσεις κάτι πραγματικά αξιόλογο; Κάτι που σου φωνάζει "ξύπνα, δεν είμαι αυτό που νόμιζες, αλλά κάτι πολύ ανώτερο"; Εκεί δεν πρέπει να σταθείς και να επαναξιολογήσεις κάποια πράγματα; Όσο ζούμε μαθαίνουμε, έτσι δεν υποτίθεται ότι ισχύει;

Αυτό λοιπόν το οποίο εντελώς τυχαία "συνάντησα" ήταν ένα αρκετά παλιό demo για τον Falcon, από το μακρινό πλέον 2001 (ρε, πώς περνάνε έτσι τα χρόνια γαμώτο;), που φέρει την εμπνευσμένη ονομασία "Hmmm...". Προϊόν της δουλειάς 5 εβδομάδων (!) του group Escape - δύο άτομα ενεπλάκησαν όλα κι όλα στη δημιουργία του, αν δεν απατώμαι οικτρά -. η παρακολούθηση του Hmmm... φέρνει στο μυαλό τυπική παραγωγή για Amiga 1200 με 68060 accelerator. Στο καλύτερο, μάλλον!

Τι να πει κανείς για το υπέροχο trance/ambient stereo soundtrack; Για τα realtime 3D effects που απαρτίζουν το Hmmm... από την αρχή μέχρι το τέλος του; Για τον (σεμιναριακού επιπέδου) συγχρονισμό ήχου/εικόνας; Το Hmmm... είναι απλά εντυπωσιακό σε όλη τη διάρκειά του, και παραπέμπει σε παραγωγές με πολύ περισσότερες hardware απαιτήσεις από έναν stock Atari Falcon με 4ΜΒ μνήμης. Κι όμως...

Αν δεν με πιστεύετε και νομίζετε ότι υπερβάλλω παρακολουθήστε το video που ακολουθεί. Με τον ήχο δυνατά παρακαλώ - η εμπειρία οφείλει να είναι ολοκληρωμένη!

Lost Blubb: η απάντηση στο 9 Fingers

Ήταν εκεί, στα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του '90, τότε που ήμασταν νέοι και... Scratch that, πάμε πάλι: ήταν εκεί, στα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του '90, τότε που εμφανίστηκαν μερικά demos για την Amiga που έμελε να γίνουν κλασικά αλλά και να δημιουργήσουν μία ολόκληρη τεχνοτροπία που ενίοτε εμφανίζεται ακόμα και στις μέρες μας στη demoscene. Αυτή των παραγωγών του τύπου "βάζω την κοπέλα μου και την κολλητή της να κάνουν δυο χορευτικές φιγούρες, τις τραβάμε video, μετά digitizing, λίγο κόψε-ράψε κι ένα techno track από πάνω και φτιάξαμε demo". Εντάξει, δεν ήταν τόσο πεζά τα πράγματα και σε καμία περίπτωση δεν θέλω να θίξω αυτές τις παραγωγές, αλλά καταλάβατε για ποιο είδος demos μιλάω...

Αν δε μου έχει ξεφύγει κάτι τα πράγματα ξεκίνησαν με το περίφημο State of the Art των Spaceballs στην Amiga, το οποίο - αν και πλέον μου γίνεται λίγο δυσάρεστος ο καταιγιστικός ρυθμός του - άφησε άπαντες με το στόμα ανοιχτό και γέννησε μια ολόκληρη θεματική κατηγορία στην demoscene (αυτή στην οποία αναφέρθηκα παραπάνω). Τη συνέχεια έδωσαν - ποιοι άλλοι; - οι ίδιοι οι Spaceballs σχεδόν ένα χρόνο αργότερα, με το (επίσης κλασικό) 9 Fingers, στο οποίο και καθιερώθηκε το concept "δυο κοπέλες να χορεύουν" καθώς, πολύ απλά, οι home computer freaks ήταν ως επί το πλείστον μεγάλα λιγούρια (δύσκολα τα χρόνια τότε) και, μιας και αληθινή κοπέλα αποκλείεται να βρισκόταν στα δωμάτιά τους, μερικά frames με ψηφιοποιημένα θηλυκά να λικνίζονται στις οθόνες τους ήταν ό,τι πιο κοντινό μπορούσαν να βρουν. "Μάζευε κι ας ειν' και ρώγες", που λένε.

Σκεφτείτε τώρα την πίκρα των Atarάδων, που και Amiga δεν είχαν αλλά ούτε και demos όπως το 9 Fingers. Καταραμένη κοινωνία, άλλους τους ανεβάζεις κι άλλους τους κατεβάζεις και τα ρέστα. Κι εδώ που τα λέμε, άντε να φτιάξεις 9 Fingers στον ST, καλό και (υπερ)τίμιο μηχάνημα, αλλά μέχρι κάποιο σημείο. Κι όμως, δύο χρόνια μετά την "καταιγίδα" 9 Fingers ήρθε η απάντηση από την πλευρά της Atari με το - άγνωστο σε μένα μέχρι πρόσφατα - Lost Blubb. Το οποίο είναι κάτι παραπάνω από αξιοπρεπές, έχει κι αυτό 2 κοπέλες (το αντίπαλο δέος, Atarάδες vs Amigάδες και 4 γυναίκες στο σύνολο, δύσκολα χρόνια είπαμε...) και, συγκριτικά με το εμβληματικό demo της Amiga, προσφέρει μια χρωματική πανδαισία, αρκετά πρόσθετα εφέ και πιο "χαλαρή" μουσική. Φυσικά, εδώ το hardware τίμημα είναι κατά τι μεγαλύτερο: αν στο στρατόπεδο της Commodore αρκούσε μια "ταπεινή" 500άρα και 2 δισκέτες, σε αυτό του Atari έπρεπε να χρησιμοποιηθεί Falcon με τουλάχιστον 4ΜΒ ελεύθερη μνήμη και σκληρό δίσκο για γρήγορο φόρτωμα... 12ΜΒ δεδομένων. Τι να κάνεις, άλλα τα μάτια του λαγού κι άλλα της κουκουβάγιας, I suppose. Γιατί μπορεί ο ST να υπήρξε το τιμιότερο all-around 16μπιτο μηχάνημα, αλλά στα χωράφια του gaming και της demoscene μία ήταν η απόλυτη κυρίαρχος, είτε το θέλουμε, είτε όχι.

Anyway, επειδή θεωρώ ότι στην εποχή του ελάχιστοι Atarάδες μπόρεσαν να απολαύσουν το Lost Blubb, παραθέτω το video του παρακάτω. Μία πραγματικά αξιόλογη απάντηση στο 9 Fingers έστω κι αν είχε πολύ μεγαλύτερες απαιτήσεις σε hardware για να μπορέσει να σταθεί επάξια απέναντι στην Amiga και τις προγραμματιστικές ικανότητες των Spaceballs...

BadMooD: ο Atari Falcon παίζει Doom

Δεν υπάρχει η παραμικρή αμφιβολία ότι ο Atari Falcon ήταν ένας ιδιαίτερα δυνατός (για τα δεδομένα της εποχής του) υπολογιστής. Ούτε επίσης υπάρχει η παραμικρή αμφιβολία ότι οι επιλογές της μαμάς Atari (προσπάθεια για περιορισμένη συμβατότητα με ST/STE, μικρή προώθηση του υπολογιστή μέσω διαφημίσεων, σύντομη διακοπή της παραγωγής του) κατέστρεψαν την εμπορική πορεία του μηχανήματος πριν καλά-καλά αυτή ξεκινήσει. Τέλος, δεν υπάρχει η παραμικρή αμφιβολία ότι, με τις σημερινές τιμές, κανένας λογικός άνθρωπος δεν πρόκειται να συγκινηθεί και να πάει να αγοράσει έναν Falcon, ακόμα κι αν αυτός μπορεί να τρέξει... Windows 11! Γιατί, ας μην κοροϊδευόμαστε, 2.000-3.000€ για έναν υπολογιστή 30 ετών που δεν είναι συλλεκτικός καθώς πουλήθηκαν γύρω στα 20.000 κομμάτια από δαύτον, απλά δεν δικαιολογούνται. Όσα χρήματα κι αν έχει κάποιος. Αλλά τέλος πάντων, αυτή είναι μια άλλη κουβέντα και όχι το θέμα της σημερινής ανάρτησης...

Δεν είμαι απολύτως βέβαιος αν κάτι τέτοιο ισχύει μέχρι σήμερα, αλλά επί πολλά-πολλά χρόνια η ερώτηση-κλειδί για την αξιολόγηση υπολογιστών και παιχνιδομηχανών ήταν μία: "can it run Doom?". Γιατί, ας μην ξεχνιόμαστε, τότε στα 90s που κυκλοφόρησε ίσως το πλέον εμβληματικό video game όλων των εποχών, ακόμα και αυτή η Μεγάλη Κυρία του home computing δεν μπορούσε να το τρέξει. Έτσι, μεταξύ σοβαρού και αστείου, η ερώτηση "yes, but can it run Doom?" ακουγόταν επί χρόνια σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του πλανήτη, για οποιοδήποτε υπολογιστικό σύστημα ή, τέλος πάντων, μηχάνημα που διέθετε μικροεπεξεργαστή, μνήμη RAM και κάποιο μέσο απεικόνισης.

Πλέον, εν έτει 2022 (που κι αυτό οδεύει προς την ολοκλήρωσή του), είναι από σπάνιο έως αδύνατο ακόμα και ένα κινητό τηλέφωνο ή το πλέον φτηνιάρικο tablet της κακιάς ώρας να μη μπορεί να τρέξει το Doom, καθώς, η υπολογιστική ισχύς ακόμα και της πιο ευτελούς συσκευής είναι πολλαπλάσια ενός PC που βασιζόταν σε Intel 80486 (το σύστημα στο οποίο έτρεχε ικανοποιητικά το Doom). Όμως, δεν ισχύει το ίδιο για τους υπολογιστές που κυκλοφόρησαν πριν γίνουν δημοφιλή τα παραπάνω συστήματα. Αυτοί, γενικώς, δεν μπορούσαν να τρέξουν το Doom. Σε αυτή την κατηγορία ανήκει φυσικά και ο Atari Falcon. Ή, μήπως όχι;

Με επεξεργαστή τον 68030 της Motorola χρονισμένο στα 16MHz, μνήμη RAM που "ανέβαινε" μέχρι τα 14ΜΒ και ένα υποκύκλωμα γραφικών κουτσουρεμένο από την ίδια την Atari σε μια (μάταιη) προσπάθεια για συμβατότητα με παλαιότερες εφαρμογές των Atari ST/STE, ο Falcon δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως το ιδανικό μηχάνημα για τη μεταφορά του μοναδικού δημιουργήματος των John Carmack και John Romero. Εδώ - και σας μιλάω με βάση την πικρή μου εμπειρία -, σε Amiga 1200 με 68030 στα 42MHz, AGA chipset (προφανώς) και... 128ΜΒ RAM (!), η όλη εμπειρία αποτελεί γερό τεστ για τα νεύρα του παίκτη - ειδικά με τη μουσική ενεργοποιημένη. Κι όμως...

Όπως μπορούμε να δούμε στο βίντεο που ανέβηκε στο κανάλι dml πριν από περίπου ένα μήνα, το port της Doom engine στον Atari Falcon που ονομάζεται BadMood μπορεί να τρέξει σε ένα τέτοιο σύστημα εφοδιασμένο μονάχα με 4ΜΒ μνήμης και σκληρό δίσκο (κάρτα Compact Flash στη συγκεκριμένη περίπτωση). Το αποτέλεσμα είναι απλά εντυπωσιακότατο και, όχι, προς απογοήτευσή σας δεν θα μπω στη διαδικασία σύγκρισης με το ADoom σε μια Amiga 1200 με 68030 στα 16MHz (εκεί απλά θα σέρνεται, χαχα!).

Ας σοβαρευτούμε όμως: το ρεζουμέ της όλης ιστορίας δεν είναι ότι ο Falcon είναι ανώτερος μιας Amiga με αντίστοιχα χαρακτηριστικά. Ούτε ότι αν είχε στηριχτεί από την Atari θα είχε αλλάξει η όλη ιστορία των μικροϋπολογιστών. Και, προφανώς, ούτε ότι τώρα πλέον αξίζει να πάει κάποιος να "τα σπρώξει" για να αποκτήσει έναν Falcon: αυτό σταμάτησε να έχει το παραμικρό νόημα από τη στιγμή που η τιμή του υπολογιστή ξεπέρασε τα 500-600€. Το ρεζουμέ λοιπόν είναι απλά ότι ναι, είναι εντυπωσιακό το ότι κάποιος έκανε το Doom να τρέχει σε έναν (πάνω-κάτω) stock Atari Falcon. Thumbs up από μένα!

Half Life: αυτά θελουμε να βλέπουμε στον Atari!

Πάνε χρόνια τώρα πια που η πλειοψηφία των coders στην Atari demoscene ασχολούνται ενδελεχώς με τον Atari STE. Κάποιες φορές μάλιστα καταπιάνονται και με τον Falcon, την ναυαρχίδα της σειράς ST που εγκαταλείφθηκε άδοξα και πολύ σύντομα από την μαμά εταιρία, χωρίς ποτέ να καταφέρει να δώσει τα διαπιστευτήρια που άξιζαν στα... κυβικά της.

Όταν άρχισα να συνειδητοποιώ ότι αυτό δεν είναι τυχαίο, ότι δηλαδή η σχεδόν συστηματική απαξίωση του original ST έτεινε να γίνει ο κανόνας και όχι η εξαίρεση για χάρη ενός μηχανήματος που αργά και αποτυχημένα προσπάθησε να γίνει Amiga 500 στην θέση της Amiga 500 (ναι, στον Atari STE αναφέρομαι) και άρχισα να ενοχλούμαι και να το γράφω σε blogs, fora, περιοδικά, social media κλπ, οι αντιδράσεις που εισέπραττα ανήκαν βασικά σε μία από τις 2 ακόλουθες κατηγορίες: ή υπήρχε ταύτιση με τις απόψεις μου, ή υπήρχε η θέση ότι "τον Atari ST οι προγραμματιστές τον ξεψάχνισαν όλα αυτά τα χρόνια, δεν έχει κάτι άλλο να δώσει, γι' αυτό ασχολούνται με τον STE". Μάλιστα. Ας δεχτούμε για χάρη της κουβέντας ότι ισχύει αυτό το τελευταίο, λοιπόν. Άρα, αφού τα έχουμε δει όλα όσα μπορούσαμε να δούμε στον ST, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι αυτός είναι κατώτερος από τον Amstrad CPC 6128, έτσι; Όχι; Πώς όχι; Έχουμε δει στον Atari ST demo αντίστοιχο του Batman Forever; Έχουμε παίξει κανονικό Bubble Bobble όπως είναι το BB4CPC; Έχουμε μήπως κάποιο φλιπεράκι ισάξιο του Pinball Dreams; Μην παιδεύεστε και μην το ψάχνετε: τίποτα αντίστοιχο δεν υπάρχει στην συμπαθή 16μπιτη πλατφόρμα. Και αυτό, κατά την ταπεινή μου άποψη, δεν συμβαίνει επειδή κάτι τέτοιο είναι αδύνατο να γίνει - είναι μάλλον αφελής όποιος θεωρεί το hardware του Amstrad CPC ανώτερο αυτού του ST - αλλά επειδή, πολύ απλά, (σχεδόν) κάθε φορά που οι coders αντιμετωπίζουν δυσκολίες προτιμούν να επιτύχουν τους προγραμματιστικούς τους στόχους αλλάζοντας πλατφόρμα-στόχο (τον STE δηλαδή, αντί του ST), παρά να κάτσουν να "βρέξουν κώλο" που λέει κι ο (ενίοτε σοφός) λαός. Το αποτέλεσμα όλης αυτής της ιστορίας είναι να συναντάμε το ομαλότερο scrolling στην ιστορία της πλατφόρμας στο Goldrunner του 1987 (!) και να βιώνουμε ονειρώξεις με demos που απλά περιστρέφουν κύβους! Εντάξει, ίσως αυτή η τελευταία πρόταση να αγγίζει ολίγον τι τα όρια της υπερβολής, αλλά νομίζω ότι αφενός καταλαβαίνετε τι εννοώ και αφετέρου η αλήθεια δεν απέχει και πολύ απ' αυτήν που περιέγραψα. Δυστυχώς...

Μέσα λοιπόν σε αυτή την δυστοπία που ονομάζεται Atari scene - δεν αναφέρομαι στα 8μπιτα, προφανώς - έχουμε την τύχη να συναντάμε πού και πού ταλαντούχους coders σαν τον dml των The Pixel Twins (κατά κόσμον Douglas Little) που ξεφεύγουν από την πεπατημένη και προσπαθούν να κάνουν τα αδύνατα-δυνατά προκειμένου να φτάσουν στο στοχευόμενο αποτέλεσμα. Ο εν λόγω κύριος πειραματίζεται εδώ και αρκετά χρόνια με την μεταφορά κλασικών 3D engines στα "μεγάλα" Atari, και δη στον Falcon. Αυτό όπως γίνεται κατανοητό είναι λογικό, αφού και στην Amiga το Doom θέλει τουλάχιστον 68030 για να τρέξει σε fullscreen, οπότε θα ήταν παράλογο να παιδεύεται ο άνθρωπος με κάτι λιγότερο από τον αργό (16MHz) 030 του Falcon.

Ενώ λοιπόν ο dml ξεκίνησε να ασχολείται με την engine του Doom, σε κάποια φάση, και αφού πέρασε από διάφορες άλλες engines, καταπιάστηκε με την id Tech 2, την μηχανή δηλαδή του Quake 2! Χωρίς να υποστηρίζει ο ίδιος ότι είναι εφικτό το να παίξουμε κάποιο παιχνίδι που βασίζεται σε αυτήν την engine στον Falcon, αξίζει να παρακολουθήσει κανείς - εν είδει tech demo - το αποτέλεσμα της δουλειάς του κυρίου Little στον Falcon με την id Tech 2 και τα assets του Half Life (είχε δημιουργηθεί μετά από licensing και πάμπολλες τροποποιήσεις της μηχανής της id software). Το video είναι τουλάχιστον εντυπωσιακό, και, ακόμα και αν η πλατφόρμα των ST/STE/Falcon δεν αξιωθεί ποτέ να αποκτήσει κάποιο αξιοπρεπές Doom clone, θα υπάρχει η ικανοποίηση του ότι "έτρεξε" την id Tech 2, έστω και σε αργή - unplayable για παιχνίδι - ταχύτητα.

Για εμένα προσωπικά η ικανοποίηση είναι ακόμα μεγαλύτερη όταν βλέπω τα αποτελέσματα της δουλειάς ταλαντούχων coders όπως είναι ο Douglas Little που πηγαίνουν την πλατφόρμα ένα βήμα παραπέρα αντί της πεπατημένης που προστάζει πλέον ακόμα και μια μεταφορά του... Space Invaders να "ζητάει" ως απόλυτο ελάχιστο STE με 2ΜΒ RAM! Έλεος πια, όχι, τον ST - δυστυχώς - δεν τον έχουμε ξεψαχνίσει, ούτε καν κοντά δεν έχουμε φτάσει. Ευτυχώς ο dml ξεψαχνίζει τον Falcon την ίδια ώρα, κάτι είναι κι αυτό!

Tere Ra'i demo για Atari Falcon: 90s are good!

Λοιπόν, όσο το σκέφτομαι διαπιστώνω ότι ανέκαθεν σε ό,τι είχε να κάνει με τα computer demos με εντυπωσίαζε περισσότερο η καλή αισθητική - ή, η συμβατή με την δική μου, για να το θέσουμε σε απολύτως σωστή βάση - παρά ένα αποτέλεσμα που, για όποιον γνώριζε, ήταν... platform impossible. Ή, μάλλον, με εξιτάριζε ανέκαθεν ο συνδυασμός των δύο: ένα demo που απλά θα ήταν τεχνολογικό θαύμα αλλά δεν θα είχε αρχή, μέση, τέλος και θα αποτελούταν από parts ασύνδετα μεταξύ τους, κακή μουσική και άσχημα γραφικά (κι ας απεικόνιζαν τα διπλάσια χρώματα απ' όσα μπορούσε να δείξει κανονικά το μηχάνημα) δεν θα μου έλεγε και δεν θα μου πει σχεδόν απολύτως τίποτα.

Να, πάρτε για παράδειγμα τον λατρεμένο μας Commodore 64, που είναι και η πλατφόρμα με τα εντυπωσιακότερα σε ποσότητα αλλά και ποιότητα demos. Ποια SID tunes θυμάστε μέσα στα 10-20-30 καλύτερα που να προέρχονται από demos; Ακόμα πιο σωστά, κοιτάξτε τα πιο δημοφιλή demos στην csdb, στο pouet ή όπου αλλού θέλετε: από ποιο από όλα αυτά θυμάστε και μπορείτε να μουρμουρήσετε το tune του; Θα σας πω εγώ. Από κανένα. Έτσι απλά και ψυχρά. Κανένα, μηδέν, τίποτα. Ευτυχώς τουλάχιστον όλες αυτά οι παραγωγές είναι ξεχωριστές (και αισθητικά) σε όλους τους υπόλοιπους τομείς, γιατί αλλιώς...

Γι' αυτό προσωπικά λάτρεψα τα Meadows και The Fall της Amiga: πέραν του ότι έτρεχαν σε 500άρα (μεγάλο συν για εμένα τον παράξενο), ήταν τόσο άρτια και τόσο προσεγμένα και ισορροπημένα στο εικαστικό και στο ακουστικό κομμάτι, που θύμιζαν ολοκληρωμένες δουλειές καταξιωμένων καλλιτεχνών και όχι έργα σπυριάρηδων hackers με ματομπούκαλα και λιγδιασμένο μαλλί που ακούνε μονάχα techno (ή και thrash, why not?, θόρυβος να είναι...) και βλέπουν ταινίες με υπερήρωες. Ε, ναι, γιατί - και πείτε ό,τι θέλετε - η υπερέκθεση σε υπερήρωες (sic) μάλλον δεν αποτελεί και την ιδανική καλλιέργεια για το πνεύμα και τις αισθήσεις και συνήθως τα αποτελέσματα φαίνονται...

Ας αφήσω όμως τις κακιούλες και ας έρθω στο θέμα μας, που δεν είναι άλλο από ένα demo του 2014 για τον πλέον αδικοχαμένο Atari, τον Falcon, που ονομάζεται Tere Ra'i και έχει φτιαχτεί από τα groups Dune, Cerebral Vortex και Sector One. Το οποίο, αν και ελάχιστη σημασία έχει, έχει έρθει και πρώτο στο διαγωνιστικό τμήμα της Silly Venture εκείνης της χρονιάς.

Το Tere Ra'i λοιπόν μας δείχνει από την αρχή μέχρι το τέλος μια συγκεκριμένη ιστοριούλα, χρησιμοποιώντας φυσικά διάφορα parts με διαφορετικά εφέ, ποιοτικά και τουλάχιστον ενδιαφέροντα εικαστικά prerendered και realtime software rendered γραφικά, διανθισμένα με ένα αξιόλογο tune και, προσφέροντας τελικά ένα καλαίσθητο, ενδιαφέρον και αξιόλογο σύνολο, το οποίο παρουσιάζει κάποιες από τις δυνατότητες του Falcon με ωραίο τρόπο, χωρίς να προσβάλλει την αισθητική όποιου το παρακολουθήσει βιάζοντας ταυτόχρονα τα αυτιά του. Και, είναι ωραίο που για τους λόγους αυτούς ακριβώς, το Tere Ra'i είχε δεχτεί back in the day αρκετές αρνητικές κριτικές: τι ότι τα γραφικά του θύμιζαν 90s (κάτι το οποίο είναι αμάρτημα από πότε ακριβώς, άραγε;), τι ότι η μουσική του δεν εκμεταλλευόταν όλες τις ηχητικές δυνατότητες του Falcon (γιατί για κάποιους δεν έχει σημασία η καλή σύνθεση, αλλά προφανώς η πολύπλοκη σύνθεση που καταναλώνει όσους περισσότερους πόρους του μηχανήματος γίνεται), τι, τι, τι... Ε, τι να κάνουμε, όπως έλεγε και μια ψυχή "δεν μπορούμε να αρέσουμε σε όλους, τι είμαστε, τηγανιτές πατάτες;". Πολύ σωστά. Σας αφήνω λοιπόν με το Tere Ra'i, το οποίο πράγματι, έχει τόσο 90s αισθητική που θυμίζει PCάδικη παραγωγή μεταξύ 486 και Pentium (κι όπως έχει πρόβλημα με αυτό λυπούμαστε, it is what is is) με το intro του Blood Money! Όχι, δεν τρελάθηκα, δείτε το και θα καταλάβετε!

Loving your ST with Rastari

Πρέπει να πάνε καμιά δεκαριά χρόνια τώρα από τότε που ξεκίνησα δειλά-δειλά την "επανασύνδεσή" μου με τον Atari ST, έναν υπολογιστή που τον είχα back in the day στην - ας την πούμε - χρυσή εποχή του. Αφού απέκτησα έναν 520STFM, τον πούλησα και μετά τον ξανα-αγόρασα πίσω (!), ξεκίνησα να κατεβάζω και να γράφω κάποια menu disks από γνωστά groups της εποχής (Automation, Pompey Pirates κ.ά.). Εννοείται πως εκτίμησα όσο δεν πάει την επιλογή της Atari για floppy disk controller και drives που επιτρέπουν ακόμα και σήμερα την άκοπη εγγραφή δισκετών από ένα PC, κι ας μην έχουν τις δυνατότητες του "εξωτικού" controller της Amiga. Πραγματικά, είναι παιχνιδάκι να γράψει κανείς από ένα Windows PC δισκέτες που να διαβάζονται άμεσα από τον ST και μάλιστα, σε κάποιες περιπτώσεις, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ακόμα και USB floppy disk drive! Εννοείται πως αν κάποιος τα θέλει όλα γρήγορα και βολικά υπάρχουν - με το ανάλογο χρηματικό αντίτιμο, πάντα - και λύσεις όπως το Ultrasatan, αλλά θεωρώ πως ο ST είναι όσο χρειάζεται βολικός και με τις δισκέτες και δύσκολα θα νιώσει κάποιος πραγματική ανάγκη για σκληρό δίσκο, οπότε...

Για να επεκταθώ λιγάκι στην τελευταία πρόταση, το 95% (και βάλε;) του software που γράφτηκε και κυκλοφόρησε για τον Atari ST δεν απαιτούσε τίποτα περισσότερο από 512ΚΒ μνήμης RAM και ένα floppy disk drive των 720ΚΒ. Έτσι, θεωρητικά, με έναν 520STFM μπορεί κανείς να τρέξει πρακτικά τα πάντα, έτσι; Η απάντηση είναι "ναι", εκτός... Εκτός αν υπάρχουν και βλέψεις για καινούριες παραγωγές, περίπτωση κατά την οποία ο 520STFM είναι ουσιαστικά άχρηστος. Ναι, καλά διαβάσατε, το (πάνω-κάτω) 75% των demos και παιχνιδιών που κυκλοφόρησαν την τρέχουσα χιλιετία "ζητούν" Atari STE και το 99,9% από 1ΜΒ μνήμης RAM και πάνω. Πώς είπατε; Δεν ήταν αυτά τα χαρακτηριστικά του Atari που μεσουράνησε το δεύτερο μισό της δεκαετίας του '80; Ναι, το γνωρίζω πολύ καλά, αλλά, δυστυχώς, αυτή είναι η πραγματικότητα και δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι γι' αυτό...

Σύμφωνα λοιπόν με τα παραπάνω, ένας STE είναι η απόλυτη λύση (ST-wise) πλέον; Όχι και τόσο, αφού η συμβατότητά του με την πλειοψηφία των demos και παιχνιδιών που κυκλοφόρησαν μέχρι το 1989-1990 είναι, τουλάχιστον, αμφίβολη. Υπάρχουν φυσικά patches και fixes για πάρα πολλά εξ' αυτών, αλλά, όπως και να το κάνουμε, η όλη φάση δεν είναι και η πλέον ιδανική.

Βάσει των παραπάνω λοιπόν, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι αν θέλετε να αναβιώσετε τις παλιές καλές μέρες του ST και να έχετε τη δυνατότητα να χαρείτε και οτιδήποτε νέο κυκλοφορεί πρακτικά χρειάζεστε 2 μηχανήματα, έναν ST κι έναν STE. Αν μάλιστα είστε και πλεονέκτες και επιθυμείτε και ολίγη εμπειρία από Falcon ε, το μαντέψατε, τα μηχανήματα γίνονται αυτομάτως 3 και ο χώρος και τα χρήματά σας συρρικνώνονται επικίνδυνα!

Επειδή όπως έγραφα και στην προηγούμενη ανάρτηση είναι ωραίο και γλυκό το real thing αλλά και οι ευκολίες της εξομοίωσης καθόλου αμελητέες, αποφάσισα να σας γράψω μερικά λογάκια για ένα "συνολάκι" εξομοίωσης που θα σας κάνει να χαρείτε ό,τι καλύτερο έχει να επιδείξει η Atari scene με πολύ λίγα χρήματα. Αρχικά θα χρειαστείτε ένα Raspberry Pi, και, μάλιστα, θα διαπιστώσετε ότι ακόμα και ένα RPi 2 model B επαρκεί.

Και, όχι μονάχα αυτό, αλλά μπορείτε κάλλιστα να χρησιμοποιήσετε ακόμα και ένα Raspberry Pi Zero (ή Zero W) των 6-12€!

Σε αυτήν την περίπτωση μάλιστα, υπάρχει και ένα υπέροχο case που πιστεύω πως θα συμφωνήσετε ότι ολοκληρώνει ιδανικά το hardware κομμάτι:

Με αυτά τα ολίγα ολοκληρώνεται το hardware part του όλου project, οπότε προχωράμε στο software. Το πρώτο - και βασικότερο - που θα χρειαστούμε είναι το image file του Rastari, ενός πλήρους και πανέμορφου front end για τον emulator Hatari. Το Rastari περιλαμβάνει σχεδόν οτιδήποτε θα χρειαστεί κανείς και μπορείτε να το βρείτε εδώ. Αφού, με την βοήθεια του Etcher, μεταφέρουμε το Rastari σε μια microSD καρτούλα, μπορούμε να bootάρουμε το ολοκαίνουριο ST μας.

Την πρώτη φορά που θα ξεκινήσει το Rastari μας ρωτάει εάν επιθυμούμε να συνδεθούμε σε κάποιο δίκτυο WiFi το οποίο και θα χρησιμοποιηθεί μελλοντικά για τις (όποιες) ενημερώσεις. Επίσης επιλέγουμε εάν ο ήχος του ST μας θα εξέρχεται μέσω της HDMI ή του 3,5mm jack του Raspberry Pi. Μετά απ' αυτά είμαστε έτοιμοι: επιλέγουμε κάποιο από τα προεγκατεστημένα μοντέλα ST, TT ή Falcon και ξεκινάμε.

Μια στιγμή, όμως: λόγω του ότι δεν επιτρέπεται η ελεύθερη διακίνηση των ROM images των STs, το Rastari είναι εφοδιασμένο με διάφορες εκδόσεις του EmuTOS. Καθώς όμως εμείς δεν θέλουμε να κάνουμε μισές δουλειές, κατεβάζουμε τις ROMs που επιθυμούμε από εδώ αλλά και τα παιχνίδια που θέλουμε να παίξουμε από την σελίδα του Exxos και είμαστε έτοιμοι. Σχεδόν...

Το μόνο που μένει είναι να γράψουμε τα παραπάνω σε ένα USB stick ώστε να τα μεταφέρουμε στο Raspberry Pi και στον Rastari. Ο τελευταίος είναι εφοδιασμένος με έναν λειτουργικότατο file manager που θα μετατρέψει τη διαδικασία της μεταφοράς σε παιχνιδάκι.

Αφού τελειώσουμε λοιπόν και με τις μεταφορές, επιλέγουμε το μοντέλο ST που επιθυμούμε, του αλλάζουμε τα φώτα (ουπς, το configuration εννοούσα) με Alt+O, ενώ για quit στον οθόνη επιλογής μηχανήματος χρησιμοποιούμε το Alt+Q.

Ξεκινώντας με έναν απλό, κλασικό και παραδοσιακό Atari 1040STF, διαπίστωσα πως ό,τι κι αν έτρεξα λειτουργούσε as it should. Το GEM, διάφορα demos και, φυσικά, παιχνίδια, έλαμπαν στο Rastari:

Στη συνέχεια πέρασα σε κάποιες κλασικές παραγωγές στον Atari STE:

Για να ολοκληρώσουμε με gaming στον Falcon:

Εδώ θα πρέπει να πούμε 2-3 πραγματάκια για τον Hatari και τον βαθμό στον οποίο εξομοιώνει ικανοποιητικά τους υπολογιστές που καλείται να εξομοιώσει. Με μία πρόταση, το "πακετάκι" Raspberry Pi - Rastari - Hatari δουλεύει άψογα και εξομοιώνει σωστά όλα τα μηχανήματα που υποστηρίζει. Με λίγη προσοχή στην παραμετροποίηση του Hatari (σωστή TOS ROM, ενεργοποίηση του border) ακόμα και τα πιο απαιτητικά demos λειτουργούν άψογα. Το μόνο πρόβλημα που κατάφερα να εντοπίσω ήταν σχετικό με τον DSP ήχο στην εξομοίωση του Falcon: πρέπει να ρυθμίσουμε την εξομοίωση του DSP σε "dummy" γιατί, αν την έχουμε στο "disabled" έχουμε θέματα ασυμβατότητας και, εάν την έχουμε "enabled", σε οποιαδήποτε ποιότητα, ο emulator "τρέχει" με 20-30 frames. Το λεπτό! Οπότε "dummy" και καθαρίσαμε με μόνο τίμημα λίγη βουβαμάρα (!), ανάλογα πάντα με το παιχνίδι ή το demo...

Εν κατακλείδι, αν και εσείς όπως και εγώ επιθυμείτε να έχετε τη δυνατότητα να τρέξετε οτιδήποτε κυκλοφόρησε και θα κυκλοφορήσει για Atari ST, STE και Falcon και δεν "φτιάχνεστε" με το να ξοδέψετε ένα κάρο χρήματα για το real thing, θεωρώ ότι το Rastari είναι μια από τις καλύτερες - και οικονομικότερες - λύσεις. Μαζί φυσικά με ένα Raspberry Pi Zero και ένα τέτοιο case, έτσι;

Glokzilla demo για Atari ST

Ναι, το γνωρίζω ότι έχουν περάσει 12 ολόκληρες μέρες από την τελευταία ανάρτηση αλλά η απάντηση στην ερώτηση που ποτέ δεν κάνατε είναι "όχι, δεν το κλείσαμε το μαγαζί". Λίγο η είδηση για την κυκλοφορία του 19ου τεύχους του Retro Planet, λίγο το ότι περίμενα για κάποια συγκεκριμένη νέα κυκλοφορία (δεν έκατσε) και, πολύ περισσότερο, το γεγονός ότι κάποτε όλες οι υπόλοιπες υποχρεώσεις μπορεί να σε πνίγουν τόσο πολύ που να μη βρίσκεις το χρόνο αλλά ούτε και τη διάθεση να κάτσεις να γράψεις 2 αράδες, ε, να, έτσι φτάσαμε τις σχεδόν 2 εβδομάδες χωρίς κάποια ενημέρωση στο blog...

Λογικά, και αν όλα πάνε κατ' ευχήν, το παραπάνω διάστημα θα αποτελέσει αρνητικό ρεκόρ που θα κάνει αρκετό καιρό να καταρριφθεί, καθώς πλέον φαίνεται να υπάρχει κάποιο φως στο βάθος του τούνελ που δημιούργησαν οι ατελείωτες μικρές και μεγάλες υποχρεώσεις της καθημερινότητας τους τελευταίους μήνες. Έτσι, θα προσπαθήσω σιγά-σιγά με τον καιρό να επανέλθω στους παλιότερους ρυθμούς που προβλέπουν (σχεδόν) καθημερινές ενημερώσεις (μην φέρνετε στο μυαλό σας το "τα ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα", δεν είναι ευγενικό).

Αφήνοντας στην άκρη την απολογητική διάθεση και τις... προεκλογικές υποσχέσεις (!), ας πάμε σε μια αρκετά πρόσφατη κυκλοφορία (μισός χρόνος, να τ' αφήσω;), ένα ολόφρεσκο demo του group MJJ Prod για τον Atari ST. Και να τονίσω στο σημείο αυτό ότι όταν αναφέρομαι σε Atari ST εννοώ τον original Jackintosh και τους άνευ blitter chip διαδόχους του (STF/STM/STFM) και όχι τον θέλω-να-γίνω-Amiga μεταγενέστερο Atari STE. Ευτυχώς λοιπόν τα καλά αυτά τυπάκια που απαρτίζουν τους MJJ Prod δεν έχουν παρασυρθεί από τις τάσεις των ημερών που πρεσβεύουν ανυπόστατες ισότητες του τύπου Atari ST=Atari STE και κυκλοφορούν που και που δημιουργίες απευθυνόμενες στον υπολογιστή ο οποίος κάπου εκεί, στο μακρινό 1985-86, φάνταζε ως η μόνη δυνατότητα για να μπει η 16bit αρχιτεκτονική στο σπίτι του μέσου computer addict (μετά εμφανίστηκε η Amiga 500 και... oh well, την ξέρετε την ιστορία).

MJJ Prod λοιπόν και Glokzilla, από τον (κοντινό) Νοέμβριο του 2017 και το demoparty Alchimie, εκεί όπου η νεότερη δημιουργία του group κατέλαβε την 3η θέση.

Το Glokzilla, χωρίς να αφήνει κάτω σιαγόνες να κρέμονται και μάτια γουρλωμένα, αποτελεί μια κομψή αισθητικά και ισορροπημένη παραγωγή η οποία ξεχωρίζει για την ωραία μουσική της (πράγμα μάλλον σπάνιο στα σύγχρονα demos και πολύ περισσότερο σε αυτά του Atari), τα καθαρά και λεπτομερή γραφικά της και τα... ατέλειωτα sinwaves! Στα περίπου 5μησι λεπτά που διαρκεί να είστε βέβαιοι ότι όχι μόνο δεν θα βαρεθείτε, αλλά θα αισθανθείτε και ολίγον τι υπερήφανοι για τον αειθαλή Atari σας και θα εκτιμήσετε τους MJJ Prod (που κάθε άλλο παρά "χτεσινοί" είναι στον χώρο).

Μπορείτε να κατεβάσετε το Glokzilla από εδώ και να το χαρείτε σε οποιονδήποτε υπολογιστή της σειράς ST με τουλάχιστον 1ΜΒ μνήμης RAM και έγχρωμη οθόνη (ναι, παρόλο που το demo φτιάχτηκε για "απλό" ST τρέχει απροβλημάτιστα μέχρι και σε... Falcon!). Have fun!

Cho Ren Sa 68K για Atari Falcon

Είναι γεγονός πως αν το σκεφτεί κανείς, ελάχιστα γνωρίζουμε για τον Atari Falcon, τις πραγματικές του δυνατότητες, το πού θα είχε φτάσει αν είχε στηριχθεί πραγματικά από την Atari και, κυρίως, τι σκέφτηκαν στην μαμά εταιρία και κυκλοφόρησαν αυτό το μηχάνημα; Σε ποια ακριβώς αγορά στόχευαν; Επρόκειτο για τον Amiga 1200 killer; Αυτά και άλλα πολλά βασανίζουν τις σκέψεις μου μετά από κάποια emails που ανταλλάξαμε με τον γνωστό Atari maniac Turrican (του οποίο το εξαίρετο blog μπορείτε να διαβάσετε εδώ).

Τέλος πάντων, με αφορμή τα παραπάνω, ρίχνω "κλεφτές" ματιές στο internet για διάφορα που έχουν να κάνουν με τον Falcon. Σήμερα λοιπόν, έπεσα πάνω στο Cho Ren Sa 68K: ένα ιαπωνικό shoot 'em up που κάνει την έννοια "bullet hell" να φαντάζει ελάχιστη για να αποδώσει αυτά που διαδραματίζονται στην οθόνη του παιχνιδιού. Το Cho Ren Sa 68K πρωτοκυκλοφόρησε το 1995 για το περίφημο X68000 της Sharp και, ως εκ θαύματος, δύο "μερακλήδες" sceners, οι Springer και Sascha το μετέφεραν στον Falcon 20 χρόνια αργότερα. Και για τι μεταφορά, μιλάμε; Γίνεται τέτοιος πανικός στην οθόνη του Falcon που shoot 'em up ναυαρχίδες της Amiga όπως τα Battle Squadron, Banshee - ακόμα και το "απαιτητικό" T-Zero δείχνουν όχι απλά φτωχά, αλλά ομοιάζουν επικίνδυνα με τον... Όλιβερ Τουίστ!

Όπως όμως έλεγαν και οι αρχαίοι Σουμέριοι "τα πολλά λόγια είναι φτώχεια όταν έχεις video" - και ποιος είμαι εγώ να τους αμφισβητήσω; Απολαύστε λοιπόν Cho Ren Sa 68K στον δυνατότερο home computer που κυκλοφόρησε ποτέ!

Η εγκυκλοπαίδεια των demos!

Όλοι κατά καιρούς έχουμε παρακολουθήσει (και έχουμε μείνει με ανοιχτό το στόμα κάποιες φορές!) διάφορα demos για τα παλιά - και όχι μόνο - μηχανήματά μας, που μας δείχνουν πτυχές των δυνατοτήτων των υπολογιστών μας που ούτε καν μπορούσαμε να φανταστούμε ότι υπάρχουν. Πέρα όμως από το αισθητικό κομμάτι που υπόκειται στην κρίση του καθενός, αντικειμενικά, ποια demos είναι όντως επαναστατικά; Ποια καταφέρνουν κάτι που μέχρι πρότεινος θεωρούνταν αδύνατο; Τι είναι τέλος πάντων τα bobs, οι megascrollers, τα rubber cubes, οι wormholes και τα water effects;

Αυτά και άλλα πολλά μπορείτε να μάθετε στην ιδιαίτερα αναλυτική και κατατοπιστική Εγκυκλοπαίδεια των Atari demos, όπου όλοι αυτοί οι όροι των demosceners εξηγούνται χρησιμοποιώντας ως παραδείγματα demos που έχουν κυκλοφορήσει για Atari ST/STE/Falcon. Ξεψαχνίστε την!