Ο Commodore Plus/4 κλείνει τα 40!

Αν έχεις προλάβει την ανακοίνωση της κυκλοφορίας ενός home computer που φέτος συμπλήρωσε τα 40 χρόνια του, τότε είσαι γέρος. Μη γκρινιάζετε, στον καθρέφτη μιλάω.

Νομίζω ότι είχα διαβάσει για πρώτη φορά στο Computer για Όλους για τον "νέο υπολογιστή της Commodore με τα 4 επαγγελματικά προγράμματα στη ROM" και η αλήθεια είναι ότι, λόγω αυτού ακριβώς του χαρακτηριστικού, δεν είχα εντυπωσιαστεί και τόσο. Ήμουν βλέπετε δεκατριών χρονών ακόμα, οπότε λίγο με συγκινούσαν τα spreadsheets. Όχι ότι το έκαναν αργότερα, αλλά λέμε τώρα...

Αυτός που λέτε που μου είχε κινήσει το ενδιαφέρον ήταν ο μικρός αδελφός του Plus/4, ο Commodore 16. Με "πληκτρολόγιο τύπου γραφομηχανής", το γνώριμο και αγαπημένο case των C64 και VIC-20 σε (πολύ) σκούρο γκρίζο και... 121 χρώματα; What? Πού ακούστηκε αυτό; Είμαστε στους πρώτους μήνες του 1984, dammit!

Λίγο καιρό μετά θα αποδεικνυόταν ότι οι Commodore 16 και Plus/4 θα αποτελούσαν το κύκνειο άσμα του Jack Tramiel στην εταιρία που ο ίδιος δημιούργησε, θα πήγαιναν σχεδόν άπατοι εμπορικά - ειδικά ο δεύτερος - και θα γίνονταν γνωστοί από το όνομα του custom chip που ήταν υπεύθυνο για τα γραφικά και τον ήχο τους ως "TED machines".

Παρά το γεγονός ότι λόγω των λιγοστών πωλήσεων η παραγωγή των Commodore 16 και Plus/4 διακόπηκε την αμέσως επόμενη χρονιά (1985), μία προσεκτική εξέταση των δύο αυτών υπολογιστών καθιστά προφανές το ότι σε κάποιους τομείς (αριθμός χρωμάτων, διάλεκτος BASIC, ταχύτητα επεξεργαστή) ήταν ανώτεροι του Commodore 64 και, δυστυχώς, έπρεπε να περάσουν 25-30 χρόνια μέχρι να ξεκινήσουν διάφοροι ταλαντούχοι sceners να μας δείχνουν για τι πράγματα ήταν ικανά αυτά τα μηχανήματα. Είτε μέσω υπέροχων demos, είτε μέσω άρτιων μεταφορών κλασικών παιχνιδιών του 64άρη, είτε ακόμα και μέσω gaming παραγωγών αποκλειστικών για την πλατφόρμα. Εν τέλει, μπορεί κανείς εύκολα να καταλάβει ότι την αγάπη που δεν εξέλαβαν όταν κυκλοφόρησαν στην αγορά, την πήραν και με το παραπάνω στην τρέχουσα χιλιετία. Και συνεχίζουν.

Με αφορμή την συμπλήρωση των 40 ετών από την κυκλοφορία των TED machines και στα πλαίσια του 25ου AROK party, τα demogroups Absence, Resource και Legion of Doom παρουσίασαν μία collaborative δημιουργία τους, το υπέροχο demo Plus/4 XL το οποίο τρέχει φυσικά σε Commodore Plus/4 ή Commodore 16 με 64ΚΒ μνήμης RAM.

Το Plus/4 XL είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακό - ειδικά στο πρώτο του μέρος -, έχει υπέροχα γραφικά και αξιόλογο soundtrack, κάποια jaw dropping parts και δημιουργεί και μία ατμόσφαιρα ταυτόχρονα συγκινητική και εορταστική. Γενικώς είναι μία εξαιρετική παραγωγή την οποία σας συνιστώ ανεπιφύλακτα να απολαύσετε στο video που ακολουθεί:

CaRTeD: not just another racing game

Όταν ο Bil Herd και η ομάδα του ανέλαβαν τον σχεδιασμό του TED chip (graphics & sound processor) και των υπολογιστών που θα χτίζονταν γύρω από αυτό, η εντολή του Jack Tramiel ήταν σαφής: "θέλω έναν home computer που να πουλιέται για 49 δολάρια για να χτυπήσει το φτηνότερο κομμάτι της αγοράς". Τρέμε Spectrum, λοιπόν!

Όμως, όπως γνωρίζουμε, ο Jack εγκατέλειψε την Commodore προτού κυκλοφορήσουν οι υπολογιστές της σειράς TED, και στη συνέχεια το τμήμα marketing της εταιρίας αποφάσισε να βγάλει στην αγορά τον Commodore 16 στα 99 δολάρια και τον Commodore Plus/4 ως άμεσο ανταγωνιστή του... Commodore 64! Το αποτέλεσμα ήταν ο πρώτος να κάνει μια συμπαθητική πορεία σε κάποιες συγκεκριμένες ευρωπαϊκές αγορές, και δεύτερος να πάει άκλαυτος, με συνέπεια η σειρά TED να εγκαταλειφθεί σύντομα από την Commodore, παρόλο που τελικά οι υπολογιστές της ήταν πολύ πιο αξιόλογοι απ' όσο θα περίμενε κάποιος με βάση την εμπορική τους σταδιοδρομία...

Όσοι διαβάζουν τακτικά το blog μου σίγουρα θα έχουν πέσει πάνω σε αρκετές αναρτήσεις με θέμα τους Commodore 16 και Plus/4 και νέες κυκλοφορίες demos και παιχνιδιών γι' αυτούς, που αποδεικνύουν ότι οι δυνατότητες του TED κάθε άλλο παρά αμελητέες ήταν. Έτσι και σήμερα, έχουμε ένα ακόμα δείγμα του μέχρι πού μπορεί να φτάσει το TED, με ένα (ημιτελές) racing game για τον Plus/4 (ή και τον Commodore 16 με 64KB RAM). Το παιχνίδι αυτό ονομάζεται CaRTeD, από το CAr Racing TEch Demo.

Το CaRTeD είναι ένα κλασικό racing game στο στυλ των Lotus Esprit και Jaguar XJ220. Τι είπατε; Ότι αυτά τα παιχνίδια ήταν για 16μπιτους; Ε, εδώ που τα λέμε, και το CaRTeD δεν απέχει πολύ σαν αποτέλεσμα από τα προαναφερθέντα!

Ίσως θα μπορούσε κάποιος να πει ότι το μόνο racing game σε 8μπιτο home computer που πλησιάζει σε γραφικά και συνολική αίσθηση είναι το Burnin' Rubber των CPC Plus της Amstrad αλλά και αυτό είναι επίσης μεγάλο επίτευγμα, καθώς μιλάμε για μηχανήματα με εξαιρετικές γραφικές δυνατότητες.

Το CaRTeD λοιπόν είναι ένα racing game το οποίο, κάπου λίγο μετά τα μέσα της εξέλιξής του έχει μείνει στάσιμο, καθώς οι δημιουργοί του έχουν κολλήσει σε κάποια σημεία, προσπαθώντας να φτιάξουν κάτι μοναδικό και ανεπανάληπτο στα χρονικά των TED machines (και όχι μόνο). Δεν γνωρίζουμε εάν κάποια στιγμή θα το ολοκληρώσουν, αλλά ήδη διέθεσαν δωρεάν ένα playable demo αυτού, που δείχνει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο ότι τα γραφικά του TED είναι ικανά να κάνουν τον 64άρη να κρυφτεί ντροπιασμένος στη γωνία του! Εντάξει, υπερβάλλω λίγο καθώς τον υπεραγαπώ τον Commodore 64, αλλά, από την άλλη, 64 χρώματα εναντίον 121 ε, η ζυγαριά δεν γέρνει προς το VIC-II αλλά προς το TED, τι να κάνουμε;

Αν ήδη είδατε τα screenshots και δεν πιστεύετε στα μάτια σας, μπορείτε να δοκιμάσετε και μόνοι σας το CaRTeD, είτε σε ένα πραγματικό Commodore Plus/4, είτε στον YAPE (εξομοιωτής για Windows) κατεβάζοντάς το από εδώ. Αν βαριέστε να κάνετε ακόμα και αυτό, απλά τσεκάρετε το παρακάτω video. Βάλτε και ήχο, γιατί το παιχνιδάκι εκτός των άλλων συνοδεύεται και από ένα συμπαθέστατο tune! Α, ρε φίλε τι σου είναι αυτό το TED... (Πηγή: Plus/4 World).

Ένα... μπουκέτο από adventures για τον Plus/4

Αν και η Commodore εγκατέλειψε πολύ πριν την ώρα του το (υποτίθεται) business oriented 8μπιτο παιδί της, τον Commodore Plus/4 - αλλά και τον μικρό του αδερφό, τον Commodore 16 -, οι χρήστες του μηχανήματος, και κυρίως αυτοί από την Ουγγαρία κράτησαν ζωντανή την πλατφόρμα, κυρίως με μεταφορές τίτλων του Commodore 64, για αρκετό καιρό μετά την οριστική παύση δημιουργίας τίτλων από τα software houses.

Με την έλευση του 21ου αιώνα τα πράγματα βελτιώθηκαν, καθώς οι demosceners, οι οποίοι μέχρι τότε ήταν πιστοί αποκλειστικά στον Commodore 64, έδειξαν να γοητεύονται από τα θέλγητρα των μηχανημάτων της σειράς TED, δημιουργώντας νέα demos και παιχνίδια για αυτά, και χαρίζοντάς τους το ενδιαφέρον και την αναγνώριση που δεν χάρηκαν στην εποχή τους.

Πλέον έχουμε φτάσει στο σημείο που ο Plus/4 (ή και ο Commodore 16 με 64ΚΒ μνήμης) να διαθέτει μία αρκετά πλούσια και σίγουρα εξαιρετικά ενδιαφέρουσα software library, αποτελώντας μία πλατφόρμα που θα μπορούσε εύκολα να συγκινήσει τον κάθε 8bit lover.

Μεταξύ των κυκλοφοριών που συχνά-πυκνά ανακοινώνονται τον τελευταίο καιρό για το μηχάνημα, έχουμε και τις ολόφρεσκες μεταφορές κάποιων τίτλων ενός πολύ ιδιαίτερου software house, της Zenobi Software. Η εταιρία αυτή, που στην ουσία ήταν το one man show του κυρίου John Wilson, ξεκίνησε από το 1982, κυκλοφορώντας text adventures για τον ZX Spectrum και συνεχίζει μέχρι και τις μέρες μας, χωρίς κερδοσκοπικό χαρακτήρα πλέον, αλλά περισσότερο ως hobby project του δημιουργού της.

Ο κύριος Wilson λοιπόν, ξεκίνησε να μεταφέρει κάποιους κλασικούς τίτλους της Zenobi στον Commodore Plus/4, μας υποσχέθηκε και άλλους, ενώ μας χάρισε και ένα ολοκαίνουριο παιχνίδι, το Alien Research Centre 2.

Αν λοιπόν είστε λάτρεις των text adventures και κάτοχοι Commodore Plus/4 τότε... τα Χριστούγεννα ήρθαν νωρίς για εσάς! Ακόμα όμως κι αν δεν κατέχετε τον αξιόλογο 8bit home computer της Commodore, μπορείτε να παίξετε τα παιχνίδια της Zenobi μέσω εξομοίωσης, χρησιμοποιώντας τον εξαιρετικό emulator που ακούει στο όνομα YAPE. (Πηγή: Plus/4 World).

Πάμε μία βόλτα στο Πάρκο της Περιπέτειας;

Δεν πέρασαν καλά-καλά 2 εβδομάδες από τότε που το εντυπωσιακό AlphaRay έσκασε σαν βόμβα για να ταράξει τα - όχι και τόσο, είναι η αλήθεια - λιμνάζοντα ύδατα της gaming σκηνής του Commodore Plus/4, είχαμε και νέο "χτύπημα".

Βλέπετε, αποτελούσε κρυφό μυστικό της 8bit Commodore community εδώ και καιρό ότι τα μηχανήματα της σειράς TED κάθε άλλο παρά "ανίκανα" ήταν για gaming και demos. Ναι, μπορεί τα hardware sprites να έλαμπαν δια της απουσίας τους, αλλά, για καθίστε: διέθεταν τέτοια οι Sinclair Spectrum, Amstrad CPC, Atari ST αλλά και τόσες άλλες πλατφόρμες που χάρηκαν κατά τη διάρκεια της εμπορικής τους σταδιοδρομίας χιλιάδες games; Η απάντηση είναι, φυσικά, "όχι".

Έτσι λοιπόν, αποδείχτηκε και στην πράξη εσχάτως ότι οι Commodore 16, Commodore 116 και Commodore Plus/4 είχαν την απαραίτητη ισχύ ώστε να δούμε σε αυτούς εντυπωσιακά παιχνίδια αλλά και demos: η διπλάσια ταχύτητα του επεξεργαστή και η 15πλάσια (!) χρωματική παλέτα συγκριτικά με τον Commodore 64 λένε σχεδόν όλη την αλήθεια.

Και ενώ δεν καταλάγιασε ακόμα ο αχός που προκλήθηκε από την κυκλοφορία του AlphaRay, ένα άλλο ολόφρεσκο παιχνίδι έκανε την εμφάνισή του για τον Commodore Plus/4 και τα μικρότερα αδέρφια του (με 64ΚΒ μνήμης RAM). Το όνομα αυτού είναι Adventure Park, και πρόκειται περί ενός platformer με 99 ολόκληρες οθόνες, στα πρότυπα της σχολής που ίδρυσε το Manic Miner, δηλαδή "μαζεύω-όλα-τα-αντικείμενα-και-πάω-στην-έξοδο-για-την-επόμενη-πίστα".

Το Adventure Park δείχνει γραφικά και ακούγεται ηχητικά πολλά υποσχόμενο, αλλά, προσωπικά, αντιμετώπισα μεγάλο πρόβλημα με τον μηχανισμό του άλματος. Βλέπετε, όταν πατάμε το fire button δεν πηδάει το sprite μας π.χ. 24 pixels ψηλά, αλλά πηδάει μέχρι 24 pixels (ο αριθμός είναι τυχαίος, τον αναφέρω σαν παράδειγμα) και μέχρι να ξαναπατήσουμε το fire (ή να το αφήσουμε, δεν παίρνω όρκο). Ακούγεται μπερδεμένο; Ε, ναι, πιστέψτε με, είναι! Το αποτέλεσμα αυτής της "εξεζητημένης" (για να μην γράψω τίποτα χειρότερο) επιλογής είναι να μην βγαίνει εύκολα ούτε καν η πρώτη πίστα (οθόνη) και το άλμα σε μια παρακείμενη πλατφόρμα να ισοδυναμεί με... εφιάλτη!

Δεν ξέρω αν υπερβάλλω, αλλά έχοντας παίξει τόσες εκατοντάδες platform games όλα αυτά τα χρόνια που βασίζονταν σε έναν απλό, στάνταρ μηχανισμό άλματος, δεν μπορώ με τίποτα να προσαρμοστώ στις απαιτήσεις του Adventure Park. Ειλικρινά ελπίζω να μην συμβαίνει το ίδιο με την πλειοψηφία των gamers εκεί έξω, γιατί κατά τα άλλα η δημιουργία των Varga Gabor, Robert Wisnemeth, David Vigh και Csaba Panhaczy δείχνει πολλά υποσχόμενη και διασκεδαστική...

Μπορείτε να κατεβάσετε το Adventure Park από εδώ.

Alpharay: killer app και για τον Plus/4;

Ήδη, από τα τέλη των 80s, στον κόσμο των κομπιουτεράδων ήταν εξόχως δημοφιλές ένα ερώτημα: "τι θα συνέβαινε άραγε αν τα μέλη ενός κορυφαίου group της demoscene έφτιαχναν ένα παιχνίδι; Ποιο θα ήταν το αποτέλεσμα αν αυτοί οι ταλαντούχοι coders μαζεύονταν, έβαζαν τα κεφάλια κάτω και αποφάσιζαν να δημιουργήσουν ένα video game που να στραγγίζει το hardware όπως συνέβαινε και με τα demos τους;". Στα χρόνια που μεσολάβησαν από τότε μέχρι σήμερα αυτό συνέβη αρκετές φορές, με ποικίλα αποτελέσματα και πλέον ενδεικτική περίπτωση αυτή της Thalion, μιας εταιρίας που ξεκίνησαν 2 μέλη demogroups και η οποία πρόλαβε και κυκλοφόρησε 22 ως επί το πλείστον εντυπωσιακούς τίτλους μέσα στα 6 χρόνια ύπαρξής της. Το πόσο καλά πραγματικά ήταν τα παιχνίδια της Thalion είναι ένα θέμα που σηκώνει πάρα πολλή κουβέντα, το βέβαιο όμως είναι ότι οι περισσότερες κυκλοφορίες της εταιρίας έφταναν σε μέχρι τότε ανεξερεύνητα επίπεδα τις δυνατότητες του hardware των Commodore Amiga και Atari ST. Κατά συνέπεια, ακόμα και αν ένας τίτλος δεν άρεσε, μπορούσε άνετα να σταθεί ως αξιομνημόνευτο tech demo - κάτι για το οποίο δεν μπορούν να παινεύονται πάνω από 15-20 παιχνίδια στην κάθε πλατφόρμα...

Αλλά το θέμα μας σήμερα δεν είναι η Thalion και οι 16bit τίτλοι της. Είναι ένα γερμανικό demo group (Bauknecht) το οποίο επί της ουσίας έχει ταυτίσει την ύπαρξή του με τους υπολογιστές της σειράς TED της Commodore (Commodore 116, Commodore 16, Commodore Plus/4), και δη η τελευταία δημιουργία αυτού, ένα space shooter με το όνομα Alpharay.

Το Alpharay είναι ένα horizontally scrolling shoot 'em up, στο στυλ του R-Type, ένα είδος παιχνιδιών στο οποίο οι αξιόλογοι τίτλοι για τον Plus/4 έλαμπαν δια της απουσίας τους. Στο σημείο αυτό να τονίσω ότι, για να μην γράφω συνέχεια για όλα τα μηχανήματα, όταν αναφέρομαι στην συνέχεια στον Plus/4 θα εννοούνται και οι Commodore 116 και Commodore 16 με 64ΚΒ μνήμης RAM, αφού πρακτικά πρόκειται για το ίδιο μηχάνημα...

Οι Bauknecht λοιπόν, εδώ και καμιά δεκαριά χρόνια βάλθηκαν να ξεψαχνίσουν τα μηχανάκια της σειράς TED και να δείξουν στο κοινό ότι η εμπορική αποτυχία των τελευταίων δεν οφειλόταν τόσο στις δυνατότητες αυτών των 8μπιτων υπολογιστών, όσο στο (τουλάχιστον) ατυχές marketing της Commodore μετά την αποχώρηση του Jack Tramiel. Και, η αλήθεια είναι, ότι οι δημιουργίες του Γερμανικού group, είτε σε επίπεδο demos, είτε σε επίπεδο παιχνιδιών, μπορούν άνετα να βάλουν σε διαδικασία "what if..." σκέψεων κάποιον που ασχολείται με τους 8bit υπολογιστές...

Θα αναφέρω ενδεικτικά τα - κλασικά πλέον - demos States United, Rocket Science και Metamerism και τα παιχνίδια Lands of Zador, Majesty of Sprites και Slipstream, που έθεσαν νέα στάνταρ στην demo και την gaming σκηνή του Commodore Plus/4, δείχνοντας ότι δεν πρέπει να τον αντιμετωπίζουμε ως τον φτωχό και ολίγον τι κουτσουρεμένο συγγενή του Commodore 64, αλλά μάλλον ως ένα περήφανο και ισάξιο μέλος της οικογένειας των 8μπιτων υπολογιστών της Commodore.

Και ερχόμαστε στο Alpharay. Ένα "μεγάλο" shooter με δεκάδες εχθρούς, 6 επίπεδα, διαφορετικά όπλα, end of level bosses και ένα intro sequence που έχει έρθει κατευθείαν από την demoscene!

Εδώ θα πρέπει να αναφέρω το αυτονόητο, ότι δηλαδή μόνο και μόνο για την παρουσίασή του, αξίζει να δείτε το Alpharay: είναι τόσο καλό που, πραγματικά, σε κάνει να απορείς με το τι μπορούν πια ακόμα να κάνουν οι retro computers στα χέρια hardcore coders (η απλή και μονολεκτική απάντηση είναι "παπάδες", αλλά ας προσπαθήσουμε να κρατήσουμε ένα επίπεδο)...

Πέρα λοιπόν από την αναμφισβήτητα εντυπωσιακή εισαγωγή του, το Alpharay δείχνει σε κάθε (μα σε κάθε!) πτυχή του ότι πρόκειται για μία παραγωγή προσεγμένη στο έπακρο, με εξαιρετικά γραφικά σε κάθε σημείο που θα μπορούσαν να υπάρχουν, υποδειγματική χρήση της (μεγάλης) χρωματικής παλέτας του TED και αδιάλειπτη προσοχή στη λεπτομέρεια. Είναι ένα παιχνίδι με όλα τα χαρακτηριστικά ενός 8bit blockbuster (αν υφίσταται κάτι τέτοιο) που θα εντυπωσιάσει άπαντες με cutscenes, στατικές εικόνες, intro sequences, loading screens κλπ.

"Και το παιχνίδι;", θα αναρωτηθείτε εύλογα. "Τι γίνεται με το παιχνίδι καθεαυτό;". Λοιπόν, το Alpharay δεν είναι βόλτα στο πάρκο. Αυτό σημαίνει με πολύ απλά λόγια ότι χωρίς εγκατεστημένο Plus/4 και με τη χρήση ενός emulator χωρίς joystick είναι μάλλον αδύνατο να... διαπρέψω, ώστε να σας μεταφέρω τις ακριβείς και αναλυτικές εντυπώσεις μου. Άλλωστε, ας μην κρυβόμαστε, μιας και το παιχνίδι λογικά θα γίνει review σε επόμενο τεύχος του Retro Planet, θα επεκταθώ εκεί σε θέματα gameplay.

Ευτυχώς για εσάς, δεν χρειάζεται να περιμένετε εμένα ή το περιοδικό για να σχηματίσετε τις δικές σας εντυπώσεις για το Alpharay: μπορείτε απλά να κατεβάσετε τον YAPE (πολύ-πολύ πιο συμβατός από τον αντίστοιχο VICE) από εδώ και το παιχνίδι από εδώ και να του δώσετε να καταλάβει! Αν σας έχει γίνει ήδη δεύτερη φύση η καλοκαιρινή ραστώνη και βαριέστε να να δραστηριοποιηθείτε, απλά απολαύστε τα screenshots. Είπαμε, το Alpharay είναι εντυπωσιακό και το δείχνει!

(Πηγή: Plus/4 World)

Uncertain Future: ένα ολόφρεσκο demo για τον Commodore Plus/4

"Woke up this morning, got my self a beer, the future's uncertain, the end is always near" τραγουδούσε πριν από 50 χρόνια (ναι, ρε π****η μου, πέρασαν 50 χρόνια, έλεος) ο Τζιμάκος ο Morrison - και πόσο δίκιο είχε: το μέλλον είναι αβέβαιο, και όποιος πιστεύει το αντίθετο είναι βαθειά νυχτωμένος. Εκτός βεβαίως και αν είστε φύσει απαισιόδοξοι, οπότε μπορεί να πέσετε και μέσα στις προβλέψεις σας για τα μελλούμενα!

Δεν γνωρίσω προσωπικά εάν τα μέλη των Absence και των Legion of Doom (και συντελεστές του Uncertain Future) ατενίζουν με αισιοδοξία το μέλλον, πάντως θα έπρεπε να τους χαροποιεί το παρόν, καθώς το τελευταίο τους δημιούργημα είναι εξόχως αξιόλογο.

Το Uncertain Future είναι ένα multipart demo που τρέχει σε μία από τις πλέον αδικημένες πλατφόρμες όλων των εποχών, ήτοι στην σειρά TED της Commodore (116, 16, Plus/4), αρκεί το μηχάνημά σας να είναι εφοδιασμένο με 64ΚΒ μνήμης RAM. Το περί ου ο λόγος demo παρουσιάστηκε μόλις χθες στα πλαίσια του demoparty Arok 2019 στην Ουγγαρία, οπότε, όπως καταλαβαίνετε δεν είναι απλά φρέσκο, αλλά και σπαρταράει ακόμα!

Το κύριο χαρακτηριστικό του Uncertain Future που εντόπισε η ταπεινότης μου και το οποίο με εντυπωσίασε τα μάλα, δεν είναι άλλο από την μουσική του. Ναι, ως μία ακόμα απόδειξη ότι το μέσο δεν έχει τόση σημασία όση η σύνθεση, ο Csabo (υπεύθυνος για το soundtrack του demo) έχει ντύσει όλη την παραγωγή με υπέροχα tunes, που δίνουν χάρη και ρυθμό στο Uncertain Future, προκαλώντας τον θεατή/ακροατή/χρήστη να το παρακολουθήσει μέχρι τέλους. Και δεν υπερβάλλω, καθώς βαθειά μέσα στο section των credits, εκεί που γενικώς θεωρούμε ότι ένα demo έχει τελειώσει, το tune αλλάζει προσφέροντάς μας μέχρι και... Zombie Nation (ή, αλλιώς, την μουσική που "δανείστηκε" ο καλλιτέχνης από το soundtrack του Lazy Jones του Commodore 64!).

Τέλος πάντων, δεν έχει νόημα να σας περιγράψω περαιτέρω με λόγια αυτό που μπορείτε απλά να ακούσετε και να δείτε, έτσι δεν είναι; Uncertain Future λοιπόν, από Absence και Legion of Doom, στα δημιουργήματα του Bill Herd, τα TED machines της Commodore. Σκέφτεστε τίποτα καλύτερο; (αφήστε, μην απαντήσετε!)

Metamerism: TED is full of colors!

Εντάξει, μπορεί να λέει ο καθένας ό,τι θέλει, αλλά εμένα δεν μου το βγάζετε από το μυαλό: αν - με κάποιο μαγικό τρόπο - οι υπολογιστές της σειράς TED της Commmodore (o Plus/4 και ο Commodore 16) είχαν γνωρίσει αξιόλογη εμπορική επιτυχία, μπορεί να είχαν θέσει και νέα standards στην 8bit gaming σκηνή των 80s. Γιατί, ας μην κοροϊδευόμαστε, κανένα άλλο 8μπιτο μηχάνημα της "χρυσής εποχής" - αλλά, ούτε και 16μπιτο, καλά-καλά - μπορούσε να απεικονίσει 121 διαφορετικά χρώματα ταυτόχρονα στην οθόνη. Εδώ που τα λέμε, τα υπόλοιπα μηχανήματα της εποχής δεν είχαν καν 121 χρώματα στο σύνολο, οπότε ήταν κομματάκι δύσκολο να απεικονίσουν τόσα πολλά ταυτόχρονα!

Ναι, αυτό το πράγμα με τους Commodore 16 και Plus/4 και τις χρωματικές τους δυνατότητες τους καθιστά τόσο διαφορετικούς από τους υπόλοιπους home computers των 80s, που ώρες-ώρες, βλέποντας εικόνες από κάποιο demo αναρωτιέσαι "τι μηχάνημα είναι αυτό τώρα;". Να, κάποιο demo σαν το Metamerism των Bauknecht και των Electronic Knights, καλή ώρα. Ειδικά οι Bauknecht έχουν βαλθεί, χρόνια τώρα, να μας πείσουν με πράξεις (τις δημιουργίες τους) ότι ο Commodore 64 ήταν ο γερασμένος και μάλλον περιορισμένων δυνατοτήτων αδερφός των μηχανημάτων της σειράς TED. Κι αυτό γιατί, πολύ απλά, η πλειοψηφία των demos και των παιχνιδιών τους μας αφήνει (εύκολα) άφωνους.

Και δεν μιλάμε για 2019 τώρα: πίσω στον Αύγουστο του 2012 και το Evoke party, τότε που στην Ελλάδα ήταν παχιές οι μύγες και ανυπόφορη η ζέστη, οι Γερμανοί Bauknecht και οι συντοπίτες τους Electronic Knights παρουσίασαν το Metamerism, ένα demo για τα TED μηχανάκια με 64ΚΒ μνήμης το οποίο, σε κάποια σημεία του, ναι, τολμώ να το γράψω, βάζει τα γυαλιά ακόμα και σε παραγωγές του Atari ST! Τι, νομίζετε ότι υπερβάλλω; Για δείτε εδώ:

Αν μια εικόνα αξίζει όσο χίλιες λέξεις τότε ελάχιστα πρέπει να γράψω εγώ ακόμα, έτσι δεν είναι; Απλά, ότι αν θέλετε μπορείτε να κατεβάσετε το Metamerism από εδώ ή, αλλιώς, να το απολαύσετε στο video που ακολουθεί. Και να θυμάστε τα λόγια μου: πολύ χρώμα αυτό το TED, βρε παιδάκι μου!

Μεγαλώνοντας τον Commodore 16

Δεν έχω γράψει μια και δυο φορές μονάχα στο blog μου για τους υπολογιστές της σειράς TED της Commodore: για του λόγου το αληθές δείτε εδώ ας πούμε και θα με θυμηθείτε. Δεν αποτελεί μυστικό άλλωστε το γεγονός ότι επί τριάντα και βάλε χρόνια ο Commodore 16 αποτελούσε διακαή πόθο μου μέχρι που τελικά κατάφερα να τον αποκτήσω το 2015, αν δεν απατώμαι. Το συγκεκριμένο μηχάνημα βρισκόταν ψηλά στην εκτίμησή μου από τότε που πρωτοκυκλοφόρησε καθώς - στο μυαλό μου, τουλάχιστον - ήταν ένας από τους πλέον "τίμιους" οικιακούς υπολογιστές: καλή (αν και κάπως περίεργη) BASIC, γραφικά υψηλής ανάλυσης, καλό πληκτρολόγιο, επαρκής ήχος, ατέλειωτη χρωματική παλέτα (για το 1984; Σοβαρά το ρωτάτε; Εννοείται!), αρκετές υποδοχές για σύνδεση περιφερειακών στην κεντρική μονάδα και, κερασάκι στην τούρτα, το οικείο case του Commodore 64 σε πιο σκούρα, "επιθετικά" χρώματα. Και όλα αυτά σε μια τιμή που πλησίαζε πολύ περισσότερο εκείνη του ZX Spectrum παρά αυτήν του Commodore 64. So, what's not to like?

Η απάντηση είναι μία: "το μέγεθος της RAM". Με την χαμηλή τιμή του, ο Commodore 16 θα μπορούσε να χτυπήσει στα ίσια όχι μονάχα τον ανταγωνισμό, αλλά μέχρι και τον ίδιο του τον προικισμένο πρόγονο, τον 64άρη, αν διέθετε ανάλογη ποσότητα μνήμης. Η μαμά εταιρία αποφάσισε να μην βάλει το αγοραστικό κοινό σε διλήμματα, και έτσι επέλεξε να χαντακώσει τον Commodore 16 με ελάχιστη μνήμη και τον μεγάλο του αδερφό Plus/4 με... μέγιστη τιμή! Έτσι απλά, ωραία και νοικοκυρεμένα, η ίδια η Commodore ουσιαστικά καταδίκασε τους υπολογιστές της σειράς TED προτού καν αυτοί βγουν καλά-καλά από τη γραμμή παραγωγής. Παρόλα αυτά, τα περίπου 1.000.000 κομμάτια που πουλήθηκαν (κυρίως στις ευρωπαϊκές αγορές) αποτέλεσαν μια επαρκή βάση ώστε να κυκλοφορήσουν παιχνίδια και εφαρμογές, δείχνοντάς μας κάποια - έστω και ελάχιστα - καλά στοιχεία των υπολογιστών αυτών που δεν έμελλε να μακροημερεύσουν εμπορικά...

Έπρεπε να περάσουν σχεδόν 30 χρόνια μέχρι που - με άξονα την σκηνή της Ουγγαρίας - άρχισαν να εμφανίζονται demos και παιχνίδια που άφησαν όλους τους retro lovers με ανοιχτό το στόμα καθώς, ειδικά στον τομέα των γραφικών, οι TED machines μπορούσαν με σχετική ευκολία να βάλουν τα γυαλιά στον Commodore 64! Τι κρίμα που (σχεδόν) όλες αυτές οι παραγωγές έτρεχαν αποκλειστικά στον Plus/4 καθώς η μνήμη του 16άρη απλά, δεν επαρκούσε...

Και το θέμα δεν είναι τόσο απλό του στυλ "ωραία, να του βάλουμε επέκταση": κάποια cartridges που επέκτειναν την RAM του μηχανήματος στα 64ΚΒ ήταν hit and miss (ανάλογα με την εφαρμογή) και ταυτόχρονα σπανιότερα από... τις τρίχες της κεφαλής μου (!), ενώ όλες οι άλλες υλοποιήσεις για επέκταση της μνήμης απαιτούσαν skills ηλεκτρονικού. Κάπως έτσι λοιπόν, εγώ αλλά και πολλοί άλλοι παγκοσμίως επιλέξαμε την εύκολη οδό: αντί να αναβαθμίσουμε τον Commodore 16 μας αποκτήσαμε από έναν Plus/4 και ησυχάσαμε. Μόνο που... να, εδώ που τα λέμε, ο Plus/4 δείχνει ξεκομμένος, διαφορετικός με αυτό το "ιδιαίτερο" case του. Ενώ ο 16άρης φαίνεται σαν διάδοχος των VIC-20 και Commodore 64, ο Plus/4 δίνει την εντύπωση του ετεροθαλούς αδελφού από... διαφορετική μάνα και πατέρα! Και γι' αυτό μένει κάτι να μας τρώει, να θέλουμε να χαρούμε όλη αυτή την software βιβλιοθήκη που συνεχώς μεγαλώνει στον 16άρη αντί να το κάνουμε στον μεγάλο του αδερφό. Θέλουμε, τελικά, 64ΚΒ RAM στον Commodore 16 βρε αδερφέ!

Πριν από ένα μήνα περίπου λοιπόν, υπέπεσε στην αντίληψή μου αυτό το website και, πιο συγκεκριμένα, αυτή η επέκταση. Την είδα όμορφη, μαζεμένη, καλοφτιαγμένη και έσπευσα να την αγοράσω. Μονάχα μετά την απομάκρυνση εκ του ταμείου τσέκαρα προσεκτικά τις οδηγίες εγκατάστασης για να διαπιστώσω πως όχι απλά χρειαζόταν να "βάλω χέρι" στον 16άρη μου, αλλά, ούτε λίγο ούτε πολύ, να προχωρήσω σε 60 αποκολλήσεις και 62 κολλήσεις! Εντάξει, δεν υπήρχε περίπτωση να σκεφτώ καν να μπω σε αυτή τη διαδικασία καθώς με το κολλητήρι είμαι, απλά, "κουλός". Έτσι σκέφτηκα να αποτανθώ στον φίλο μου Απόστολο, ο οποίος είναι ακριβώς το αντίθετο. Για καλή μου τύχη δέχτηκε και το μόνο που μου έμενε ήταν να περιμένω να παραλάβω την επέκταση...

Χθες τελικά ήταν η μεγάλη μέρα: η επέκταση έφτασε το πρωί και το απόγευμα την έβαλα στην τσάντα μου μαζί με τον Commodore 16 και κίνησα για το εργαστήριο του φίλου μου. Το οποίο εργαστήριο, θα το θέσω απλά, αν δεν υπήρχε και αν δεν ήταν εξοπλισμένο (κυριολεκτικά) με τα πάντα, πολύ αμφιβάλλω αν τελικά θα τα καταφέρναμε με την επέκταση. Και, εδώ που τα λέμε ο πληθυντικός αποτελεί μάλλον πλεονασμό καθώς ο Απόστολος έκανε τη δουλειά, ενώ εγώ ως επί το πλείστον απλά κοιτούσα...

Το motherboard του 16άρη ήταν αρκετά γηρασμένο και τα traces του τυπωμένου μπορούσαν να φύγουν με το παραμικρό σε κάθε μία από τις 60 αποκολλήσεις που χρειάστηκαν. Ευτυχώς ο φίλος μου είχε υπομονή, σταθερό χέρι και όλα τα διαθέσιμα οπτικά βοηθήματα (φακούς, φωτιστικά, μικροσκόπια (!)) και, μετά από 2μησι ώρες που εργάστηκε με ακρίβεια και χωρίς παύσεις, καταφέραμε να δούμε την "μαγική" εικόνα στην οθόνη:

Η αποστολή ήταν δύσκολη, αλλά εξετελέσθη με επιτυχία. Ευχαριστώ τον φίλο μου Απόστολο για την αμέριστη βοήθειά του και εύχομαι ο Commodore 16 μου να ζήσει μεγάλες στιγμές στο μέλλον με την τετραπλάσια RAM απ' όση κουβαλούσε τα τελευταία 34 χρόνια. Και είπαμε, in TED we trust!

Ο σκληρός μετράει

Αφορμή για την σημερινή ανάρτηση έδωσε - και πάλι - το demoparty Arok του προηγούμενου Σαββατοκύριακου. Εκεί όπου, πέραν των Promised Land και Dreamtime 2K18 για τα οποία σας έγραψα τις προηγούμενες μέρες, παρουσιάστηκε και ένα wild demo, ήτοι ένα demo που απαιτεί και έξτρα hardware - και δεν μιλάω για κασετόφωνο ή disk drive...

...αλλά αναφέρομαι σε αυτό:

Όμορφο, έτσι; Το λοιπόν, αυτό που βλέπετε στην ουσία είναι ένας αυτοσχέδιος controller για σκληρό δίσκο με υποδοχή για κάρτες Compact Flash και μια επέκταση μνήμης RAM (όχι τίποτα το τρελό, 512KB). Το περιφερειακό αυτό (πώς αλλιώς να το χαρακτηρίσω, μου λέτε;) συνδέεται εξωτερικά στον Commodore Plus/4, και αναλαμβάνει να παράσχει ταχύτατη πρόσβαση σε αποθηκευτικά μέσα μεγάλης χωρητικότητας - σε σχέση με το floppy disk drive - ήτοι την κάρτα CF, ενώ τα 512ΚΒ της μνήμης RAM λειτουργούν ως buffer για τα δεδομένα που πρόκειται να τροφοδοτηθούν στο TED σε πακέτα των 16ΚΒ. "Ωραία η πολυλογία τεχνικής φύσεως και τα περιφερειακά Frankenstein" θα πει κάποιος, "αλλά ποια η πραγματική χρησιμότητα;".

Καλή ερώτηση. Την απάντηση έδωσε αρχικά το πρώτο wild demo στην ιστορία του Commodore Plus/4, που παρουσιάστηκε στο Arok. Όχι το φετινό, αλλά αυτό που διοργανώθηκε προ τετραετίας, την χρονιά που γιορτάζονταν τα 30 χρόνια των υπολογιστών της σειράς TED. Το demo αυτό ονομαζόταν Evo Lution και μπορείτε να το παρακολουθήσετε εδώ:

Εντυπωσιακό, έτσι; Αν αναρωτιέστε ο ήχος είναι ψηφιοποιημένος - ένα ακόμα πλεονέκτημα του να "ταΐζεις" ταχύτατα με δεδομένα το μηχάνημα, όπως μπορεί να κάνει δηλαδή ένας σκληρός δίσκος ή μια κάρτα μνήμης. Το Evo Lution έφτιαξαν οι S., Balázs (BSZ), A., Zoltán (Stinky), D., András (bubis) και H., Levente (TLC), οι οποίοι βρίσκονται πίσω και από τη δημιουργία του τερατόμορφου αλλά υπερχρήσιμου περιφερειακού για το οποία σας έγραψα παραπάνω. Αν ενδιαφέρεστε να μάθετε περισσότερα για το όλο project μπορείτε να φτιάξετε ένα καφεδάκι και να κάτσετε να διαβάσετε αυτή τη σελίδα (στη δεξιά στήλη υπάρχει όλη η ιστορία και όλες οι πληροφορίες στα Αγγλικά).

Τι γίνεται όμως όταν - και με δεδομένη την ύπαρξη του παραπάνω hardware - κάποιος αποφασίζει να φτάσει την τεχνολογία αυτή στα όριά της; Μέχρι πού μπορεί να φτάσει; Ποια είναι πραγματικά τα όρια του TED και του Commodore Plus/4 συνεπικουρούμενου από μια επέκταση μνήμης και έναν controller για σκληρό δίσκο;

Η απάντηση είναι μονολεκτική: "MicroMorph0s1s". Παρουσιάστηκε στο φετινό Arok, λιγότερο από μια εβδομάδα πριν από σήμερα και είναι, απλά, φανταστικό. Αν κάποτε σας είχε εντυπωσιάσει το Sea of Colour (αναφέρομαι στην θεσπέσια εναρκτήρια σεκάνς του, που ήταν, απλά, video) στον Atari STE, τότε το MicroMorph0s1s απλά θα σας στείλει αδιάβαστους. Αν μια εικόνα είναι χίλιες λέξεις τότε ένα video είναι εκατομμύρια οπότε δεν γράφω άλλα, απλά δείτε:

The Promised Land of Commodore Plus/4

Το Promised Land είναι ένα ολοκαίνουριο, ολόφρεσκο demo για τον Commodore Plus/4 (και για τον Commodore 16 με επέκταση μνήμης) που παρουσιάστηκε στα πλαίσια του demoparty Arok που έλαβε χώρα στο Ajka της Ουγγαρίας μεταξύ 18-19 Αυγούστου, ήτοι χθες και προχθές - ναι, για τόσο νέα παραγωγή μιλάμε!

Η Ουγγαρία έχει έτσι κι αλλιώς δυνατή σκηνή για τα μηχανήματα της σειράς TED της Commodore, και το Arok party ήταν μία ακόμα ευκαιρία για να γίνει αυτό εμφανές καθώς, πέραν του Promised Land παρουσιάστηκε μία ακόμα εντυπωσιακότατη παραγωγή για την οποία θα σας γράψω το συντομότερο.

Πίσω στο Promised Land τώρα, που αποτελεί μία παραγωγή του group με την (όχι και τόσο ταπεινή) ονομασία Gods of the Universe. Το demo αυτό αποτελείται από πολλά parts και τα 18+ λεπτά της διάρκειάς του παρέχουν μια πολύ καλή παρουσίαση των δυνατοτήτων των υπολογιστών της σειράς TED που χάθηκαν στον ίσκιο του εμβληματικού Commodore 64.  Αν και το Promised Land αναμφίβολα δεν είναι το καλύτερο demo που έχουμε δει ποτέ στον Commodore Plus/4, παρόλα αυτά στέκεται αξιοπρεπώς σε κάθε επίπεδο (αισθητικά, ποικιλία και έμπνευση εφέ, ηχητικά) και κρατάει ίσως το καλύτερο για το τέλος, με μια σειρά από εντυπωσιακότατα colorcyclers.

Αν είστε κάτοχοι κάποιου υπολογιστή της σειράς TED με 64Κ μνήμης RAM δεν το συζητάω καν, κατεβάστε το Promised Land από εδώ, και απολαύστε το συντροφιά με έναν παγωμένο καφέ και ένα τσιγαράκι (αν είστε... μερακλήδες). Σε κάθε άλλη περίπτωση, απλά αφιερώστε μερικά λεπτά για να παρακολουθήσετε το video που ακολουθεί...

8 Shades of Black για Commodore 16

Η ιστορία των υπολογιστών της σειράς TED της Commodore είναι ιδιαιτέρως ενδιαφέρουσα για όσους την γνωρίζουν. Αν και από όλα τα μοντέλα που είχαν δρομολογηθεί τελικά κυκλοφόρησαν μόνο 4 (στην ουσία 3, καθώς Commodore 264 και Commodore Plus/4 ήταν ο ίδιος υπολογιστής με διαφορετικό όνομα) το μεγάλο τους πρόβλημα και ο λόγος που δεν είχαν την αναμενόμενη εμπορική επιτυχία ήταν το ότι ούτε η ίδια η Commodore γνώριζε πού ακριβώς έπρεπε να τους τοποθετήσει τιμολογιακά στη γκάμα των home computers της. Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με την φυγή του Jack Tramiel και την αλλαγή της διοίκησης οδήγησε σε αδιέξοδο - αδιέξοδο το οποίο κατέστη ακόμα περισσότερο εμφανές με την προσπάθεια της εταιρίας να μην κόψουν οι Commodore 16 και Plus/4 πωλήσεις από την εμπορική ναυαρχίδα της CBM, τον "πολύ" Commodore 64.

Κι όμως, παρόλο που απέτυχαν εμπορικά (ειδικά ο Plus/4), οι υπολογιστές της σειράς TED σε ορισμένους τομείς ήταν ανώτεροι του 64άρη ενώ, ειδικά ο Commodore 16, ήταν και αρκετά φθηνότερος!

Οι Commodore 16 και Plus/4 λοιπόν διέθεταν κατά πολύ ανώτερη διάλεκτο BASIC σε σχέση με τον πρόγονό τους, μεγαλύτερη χρωματική παλέτα (121 αντί 16 χρωμάτων) αλλά και κεντρικό επεξεργαστή χρονισμένο σε διπλάσια συχνότητα λειτουργίας! Ο μύθος ότι "δεν μπορούσαν να παίξουν παιχνίδια" λόγω της απουσίας των hardware sprites του Commodore 64 είναι απολύτως αναληθής καθώς, όπως οι περισσότεροι γνωρίζουμε, τα hardware sprites δεν αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση για τη δημιουργία αξιοπρεπών παιχνιδιών. Να θυμίσω στο σημείο αυτό ότι οι Sinclair ZX Spectrum, Amstrad CPC αλλά και Atari ST ΔΕΝ διέθεταν hardware sprites, αλλά μια χαρά παιχνίδια είχαν!

Αυτό που θέλω να καταστεί σαφές με τα παραπάνω είναι ότι στην πραγματικότητα τα συμπαθή μαύρα μηχανήματα της Commodore απέτυχαν εμπορικά όχι γιατί ήταν ανεπαρκείς υπολογιστές αλλά μάλλον γιατί απλά δεν βρήκαν τη θέση που τους αντιστοιχούσε στην αγορά και δεν προωθήθηκαν με σωστό τρόπο από την Commodore. Είναι μάλιστα γεγονός ότι αρκετές παραγωγές των τελευταίων ετών για τον Commodore Plus/4 απέδειξαν του λόγου το αληθές, είτε επρόκειτο για παιχνίδια είτε (κυρίως) για demos.

Από την άλλη, αν και διέθετε ακριβώς το ίδιο hardware (αλλά το 1/4 της μνήμης RAM) ο Commodore 16 δεν είχε τη ίδια τύχη, με τη συντριπτική πλειοψηφία των κυκλοφοριών να αφορούν τον μεγάλο του αδελφό κι όχι τον ίδιο. Έτσι, όταν "πέτυχα" το 8 Shades of Black χάρηκα και με το παραπάνω, καθώς πρέπει να είναι το μοναδικό "σοβαρό" (και ενίοτε εντυπωσιακό) demo που υπάρχει για τον 16άρη εκεί έξω!

Το 8 Shades of Black είναι στην ουσία μια συλλογή από 11 διαφορετικά demos, που μπορούμε από το αρχικό menu να τα βάλουμε να παίξουν με τη σειρά, χαρίζοντάς μας γύρω στα 17 λεπτά εντυπωσιακών εφέ, όμορφων και πολύχρωμων γραφικών, καλής μουσικής και ταχύτατου hardware scrolling προς οποιαδήποτε κατεύθυνση που δεν έχει να ζηλέψει τίποτα από αυτό του Commodore 64.

Η παρακολούθηση του 8 Shades of Black καθιστά σαφές ότι ο "μικρός" Commodore 16 έχει στην ουσία ελάχιστα πράγματα να ζηλέψει από τον 64άρη, και στα σημεία όπου υπολείπεται (ήχος) οι διαφορές είναι μικρές. Αν διαθέτετε κάποια συσκευή τύπου SD2IEC (και φυσικά έναν Commodore 16 ή Plus/4) μπορείτε να κατεβάσετε το demo από εδώ. Αν όχι, δείτε απλά το video!