Willy & Monty: συνάντηση κορυφής

 ή, αλλιώς,

Miner Willy & Monty: πως οι δύο πιο αναγνωρίσιμοι ήρωες των παιχνιδιών των ZX Spectrum και Commodore 64 συναντιόνται στο εύφορο έδαφος των 8bit υπολογιστών της Atari

Μάλιστα, αυτά είναι. Τίτλος-σιδηρόδρομος. Σαν κάτι αναρτήσεις σε websites "γενικού ενδιαφέροντος" που είναι τόσο πολύ ψαγμένες, που ο (clickbait) τίτλος είναι μεγαλύτερος από το θέμα του ανεπτυγμένο. Μην φοβάστε, εδώ δεν θα συμβεί αυτό, καθώς, αν μη τι άλλο, φημίζομαι για την (γραπτή) πολυλογία μου!

Πριν από 2-3 εβδομάδες περίπου απέκτησα για πρώτη φορά στη ζωή μου έναν κλασικό εκπρόσωπο του 8bit computing των 80s, ένα από τα πολλά μηχανήματα που "χτίστηκαν" πάνω στον 6502 της MOS Technology, και, τέλος, έναν υπολογιστή που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως μια "μικρή Amiga", καθώς κουβαλάει την κληρονομιά - και το chipset - του (μεγάλου) Jay Miner.

Αναφέρομαι στον Atari 800XL που πήρα από τον καλό φίλο Δημήτρη (dimfil). Ένα μηχάνημα σε άριστη κατάσταση - όπως και οτιδήποτε έχει περάσει από τα τακτικά χέρια και την στοργική αγκαλιά του dimfil, εδώ που τα λέμε - εξοπλισμένο με ένα Ultimate cartridge, ώστε να μπορέσω να χαρώ την πλούσια software library της πλατφόρμας χωρίς να μπλέξω με κασέτες, δισκέτες, και όλα αυτά τα οποία λατρέψαμε στα 80s και μας έγιναν δεύτερη φύση, αλλά πλέον χρησιμεύουν μονάχα στο να μας ξοδεύουν άνευ ουσίας τον πολύτιμο - και μάλλον λιγοστό - χρόνο που μας έχει απομείνει.

Χαμένος λοιπόν μέσα σε μια συλλογή από εκατοντάδες (ή, και χιλιάδες ίσως) τίτλους που εμπεριείχε η SD καρτούλα που βρισκόταν μέσα στο Ultimate cartridge, δεν ήξερα τι να πρωτοφορτώσω προκειμένου να βιώσω από πρώτο χέρι - έστω και με 40ετή καθυστέρηση - τι σημαίνει "8μπιτο Atari". Έτσι, έπεσε το βλέμμα μου σε τίτλους που γνώριζα κυρίως. Θα σας γράψω λοιπόν για 2 εξ' αυτών, που μου έκαναν - ο καθένας για τους δικούς του λόγους - ιδιαίτερη εντύπωση.

Θα ξεκινήσω από το Monty on the Run, που πρωτοκυκλοφόρησε από την Gremlin Graphics, το 1985. Το παιχνίδι αυτό είναι ένας από τους πλέον γνωστούς και κλασικούς τίτλους που εμφανίστηκαν ποτέ στον Commodore 64, και ο οποίος, αν και αξιόλογος ως gameplay, μάλλον έγινε περισσότερο γνωστός για το soundtrack του, την συλλογή αυτή από υπέροχα, μοναδικά και αξεπέραστα tunes του ανεπανάληπτου Rob Hubbard, στον οποίο έχω αναφερθεί επανειλημμένα στο παρελθόν. Εδώ, θα πρέπει να τονίσω το εξής: αν έπρεπε να επιλέξω μονάχα μία, την καλύτερη κατά τη γνώμη μου μουσική επένδυση παιχνιδιού από τις αρχές των 80s μέχρι και την εποχή των τελευταίων "μεγάλων" midi tunes των PCs (1993, Doom), θα διάλεγα το κυρίως θέμα του Monty on the Run. Θεωρώ ότι το λεξιλόγιό μου είναι πολύ φτωχό to do justice σε αυτό το μουσικό θέμα, το κορυφαίο των κορυφαίων, την μελωδία που, αν ήταν στο χέρι μου, θα επέλεγα ως την πλέον αντιπροσωπευτική της χρυσής εποχής του home computing.

Το Monty on the Run λοιπόν κυκλοφόρησε και σε άλλες δημοφιλείς πλατφόρμες της εποχής (όχι σε όλες, πάντως), αλλά σε αυτές δεν συμπεριλαμβάνονταν τα 8μπιτα μηχανήματα της Atari (400/800/600XL/800XL/1200XL, 65XE & 130XE) καθώς, πέραν ορισμένων εξαιρέσεων, ποτέ δεν δικαιολόγησε η εμπορική τους πορεία στην Γηραιά Ήπειρο το βαρύ όνομα που κουβαλούσαν, με αποτέλεσμα να μην αποτελούν δημοφιλή πλατφόρμα για την ανάπτυξη software στην "από δω" πλευρά του Ατλαντικού. Όπου πάντως και αν μεταφέρθηκε το Monty on the Run, δεν μεταφέρθηκε η μουσική του: ο 64άρης παρέμεινε ο μοναδικός home computer που, μέσω του SID, μπορούσε να χαρίσει στους κατόχους του την δυνατότητα της απόλαυσης του μουσικού αριστουργήματος του Rob Hubbard. Ποιος θα περίμενε λοιπόν, εν έτει 2019, 34 ολόκληρα χρόνια αργότερα δηλαδή, ένα group Πολωνών coders να αποφασίσει να μεταφέρει το παιχνίδι της Gremlin Graphics στα 8bit μηχανήματα της Atari και, μάλιστα, για πρώτη και μοναδική φορά, μαζί με το πλήρες soundtrack του Commodore 64; Κανείς, είναι η αλήθεια.

Αυτό ευτυχώς δεν πτόησε ποσώς τους Marek Konopka (κώδικας), Krzysztof Wróbel (γραφικά) και Michał Szpilowski (ήχος), οι οποίοι παρουσίασαν το διαχρονικό platformer του Jason Perkins στα - κάθε άλλο παρά υποψιασμένα - μάτια αλλά και (κυρίως) αυτιά των Atari lovers. Και, για να μην ξεφεύγω από την ουσία του θέματος, αυτό που παρουσίασαν, είναι καθόλα αξιόλογο από κάθε άποψη, αλλά ηχητικά - εδώ δηλαδή που θέλω να σταθώ - είναι πραγματικά εντυπωσιακό. Δεν θα σας πω ότι το POKEY ξεπερνάει το SID, αλλά βρίσκεται εντυπωσιακά κοντά του, χάρη στην απίστευτη δουλειά που έκανε ο Michał Szpilowski. Φυσικά, όλα αυτά που σας γράφω δεν θα είχαν την παραμικρή σημασία αν δεν μπορούσατε να ακούσετε και οι ίδιοι την δημιουργία του Πολωνού μουσικού, οπότε ορίστε και το video για του λόγου το αληθές:

Για σκοπούς σύγκρισης μάλιστα, σας παραθέτω και μια μεταφορά του tune στον Atari ST, ο οποίος, αν και 16μπιτος, έχει χειρότερο soundchip (το tune μονάχα είχε μεταφερθεί στο μηχάνημα, όχι το παιχνίδι):

Και, εννοείται, δεν θα μπορούσα να μην βάλω και το κομμάτι από την original εκτέλεσή του, την κορυφαία όλων δηλαδή, αυτήν του Commodore 64 από τα ίδια τα χεράκια του Rob Hubbard:

Όμως, το Monty on the Run αποτελεί ένα μονάχα κομμάτι της 8bit platforming ιστορίας: αν θέλουμε να μιλήσουμε για τον πλέον εμβληματικό τίτλο του είδους, για το παιχνίδι που έβαλε τα θεμέλια για όλα τα υπόλοιπα που θα ακολουθούσαν, για τον Big Daddy, ρε παιδάκι μου, αυτός δεν είναι άλλος από το κορυφαίο δημιούργημα του πάλαι ποτέ ιδιοφυούς Matthew Smith, το πιο διάσημο προϊόν του bedroom coding, το Manic Miner (Bug Byte, 1983). Ό,τι και να γράψω θεωρώ ότι αδυνατώ να περιγράψω με λέξεις το πόσο καλό παιχνίδι είναι το Manic Miner, το πόσο άρτιο προγραμματιστικά ήταν αλλά και το πόσο εθιστικό ως gameplay. Για κάποια χρόνια μάλιστα απετέλεσε και το απόλυτο showcase για το τι μπορεί να κάνει ο ZX Spectrum, και για το τι αποτελέσματα μπορεί να δώσει η υποδειγματική αξιοποίηση όλων των διαθέσιμων πόρων μίας υπολογιστικής πλατφόρμας.

 

 

Το Manic Miner, σε αντίθεση με το Monty on the Run για το οποίο έγραψα παραπάνω, μεταφέρθηκε πρακτικά... παντού! Σε αυτό το "παντού" πάντως (sic) δεν συμπεριλαμβάνονται οι 8bit υπολογιστές της Atari, που απετέλεσαν την εξαίρεση στον κανόνα σε ό,τι είχε να κάνει με το παιχνίδι του Matthew Smith (μαζί με τον VIC-20). Εδώ όμως, έχουμε να κάνουμε με μια ιδιαίτερη περίπτωση, καθώς, όπου κι αν παίξει κάποιος το Manic Miner, το gameplay του δεν είναι ίδιο με αυτό του Spectrum! Μπορεί στο ένα μηχάνημα να είχε καλύτερο ήχο, στο άλλο καλύτερα γραφικά, στο τρίτο διαφορετικές αναλογίες στην οθόνη, στο τέταρτο να μπορούσε κανείς να χρησιμοποιήσει και joystick, η ουσία όμως είναι ότι όταν σε ένα παιχνίδι του οποίου το ασύλληπτο playability βασίζεται σε pixel-perfect άλματα πας και πειράξεις το οτιδήποτε, όσο ελάχιστο και αμελητέο και αν φαίνεται αυτό, η... μανέστρα χαλάει. Έτσι λοιπόν, το Manic Miner κυκλοφόρησε (σχεδόν) παντού, αλλά πουθενά δεν ήταν τόσο καλό όσο στον ZX Spectrum (και φυσικά κανένα άλλο port δεν είχε αναλάβει εξ' ολοκλήρου και ο ίδιος ο Matthew Smith, αν αυτό λέει κάτι...).

Fast forward 37 χρόνια και φτάνουμε στο 2020, όταν και ο γράφων δοκιμάζει το Manic Miner στον Atari 800XL, το οποίο μετέφερε στην πλατφόρμα ο Terrence Derby το 2016, συνεπικουρούμενος, στον ηχητικό τομέα, από τον Michał Szpilowski (ναι, πάλι αυτός!). Το πρώτο πράγμα που πρόσεξα, ήταν τα γραφικά και τα χρώματα: είχαν μεταφερθεί αυτούσια από την έκδοση του Spectrum. Ούτε στα fonts είχαν γίνει "εκπτώσεις", ούτε πουθενά. Όλα ίδια. Το δεύτερο θετικό, ήταν η μουσική: τα Blue Danube και In the Hall of the Mountain King από την original έκδοση έχουν μεταφερθεί στον Atari, αλλά ο κύριος Szpilowski έχει κάνει και πάλι τα μικρά του θαύματα, εκμεταλλευόμενος τις δυνατότητες του POKEY, και αποδίδοντας σε πολύ καλύτερες εκτελέσεις τα μουσικά θέματα του πρωτότυπου. Το τρίτο που προσέχει κανείς, είναι ο χειρισμός: μονάχα joystick; Τι σκατά; Πώς γίνεται να επιτευχθούν τα pixel-perfect jumps με την ασάφεια ενός joystick; Κι όμως, από την πρώτη κιόλας οθόνη κατάλαβα ότι γίνεται. Δεν ξέρω τι έκανε ο Terrence Derby, αλλά ο τύπος αποδείχτηκε πολύ μάγκας: ο χειρισμός μέσω (καλού) joystick είναι εξίσου ακριβής με τον χειρισμό μέσω keyboard. Θαύμα!

Το θαύμα όμως αυτό καθαυτό, έχει να κάνει με το ίδιο το παιχνίδι: το Manic Miner του Atari είναι το Manic Miner του Spectrum. Δεν ξέρω πόσο πιο απλά μπορώ να το γράψω. Το πώς πήρε όλα τα assets ενός παιχνιδιού για ένα μηχάνημα με Z80A και τα μετέφερε... αυτούσια (!) σε ένα μηχάνημα παρομοίων δυνατοτήτων με 6502 ο κύριος Derby, απλά με ξεπερνάει. Το μοναδικό, υπερ-εθιστικό, οργασμικό playability που μας χάρισε το 1983 ο Matt Smith από το υπνοδωμάτιό του, έφτασε, 33 χρόνια μετά, ίδιο και απαράλλαχτο, καθαρό και ανόθευτο, στους Atari. Respect και chapeau (που λένε και οι φίλοι μας (;) οι Γάλλοι) στους δημιουργούς.

 

 

Με αυτά και μ' αυτά λοιπόν, ολοκληρώθηκε μπροστά στα μάτια μου (και στ' αυτιά μου, να μην το ξεχνάμε αυτό), μια συνάντηση platforming γιγάντων μιας άλλης εποχής, από δύο άλλα μηχανήματα, στον Atari 800XL (και γενικότερα στα 8bit Atari). Οι εμβληματικοί Miner Willy και Monty αντάμωσαν στα φιλόξενα κυκλώματα του home computer της Atari, για να απαντήσουν στο ερώτημα που με βασάνιζε: "τι λέει αυτό το μηχάνημα; Πόσο καλό είναι, άραγε;". Τι να σας πω, κατά την ταπεινή μου άποψη αν μπορεί να παίζει το Manic Miner όπως ο ZX Spectrum και να κάνει το Monty on the Run να ακούγεται (σχεδόν) όπως στον Commodore 64, εμένα μου φαίνεται πολύ καλό! Ανυπομονώ να το ψάξω περισσότερο, να δω τι άλλες εκπλήξεις κρύβει. Μέχρι τώρα πάντως, τα έχει πάει αναπάντεχα καλά!

Ενημέρωση: λοιπόν, φίλες και φίλοι, έκανα ένα λάθος παραπάνω, όταν έγραψα ότι το Monty on the Run μεταφέρθηκε άνευ μουσικής στον Amstrad CPC. Το διαπίστωσα βλέποντας - και ακούγοντας - videos από το συγκεκριμένο παιχνίδι στο YouTube πρόσφατα. Τώρα, το πώς μου ξέφυγε κάτι τέτοιο όλα αυτά τα χρόνια, θα σας γελάσω. Μάλιστα, παρά το "αδύναμο" soundchip, το μουσικό θέμα είναι καθόλα αξιόλογο, όπως μπορείτε να διαπιστώσετε στο παρακάτω video:

Review: JetSet Billy (Amiga)

JetSet Billy (Commodore Amiga) - Niilo Paasivirta/Risto Paasivirta/Timo Rossi/Teijo Kinnunen/Chris Clarke

   

Όπως είναι γνωστό στους πραγματικούς ρέκτες του retro computing και του retro gaming, το Jet Set Willy του ιδιοφυούς έφηβου (τότε) Matthew Smith, που κυκλοφόρησε από την Software Projects για τον Sinclair Spectrum το 1984, είναι ένα από τα πλέον γνωστά και εμβληματικά παιχνίδια της εποχής, σε τέτοιο βαθμό μάλιστα, που ίσως και να είναι και το πρώτο video game που έρχεται στο μυαλό κάποιου όταν του θυμίζουν το δημοφιλές μαύρο κουτί με τα λαστιχένια πλήκτρα του "Θείου" Clive. Η Amiga "ευτύχησε" να αποκτήσει μια έκδοση του παιχνιδιού 8 ολόκληρα χρόνια αργότερα, όταν πια η μαγεία του κλασικού αυτού platformer είχε αρχίσει να ξεφτίζει, όντας στη σκιά εντυπωσιακών παιχνιδιών όπως ήταν τα Shadow Of The Beast, Battle Squadron, Lemmings και πολλά-πολλά ακόμη. Εκτός αυτού, η μεταφορά στην Amiga είχε ντυθεί με λούσα και στολίδια που δεν ταίριαζαν στο λιτό και απέριττο δημιούργημα του Matthew Smith. Ευτυχώς, 23 χρόνια αργότερα, μια παρέα νεαρών προγραμματιστών έρχεται να διορθώσει την ιστορική αυτή αδικία βάζοντας τα πράγματα στη θέση τους μια και καλή, με το υπέροχο JetSet Billy.

Για να μην παρεξηγούμαστε, το επίθετο "υπέροχο" που χαρακτήρισε το παιχνίδι στην προηγούμενη παράγραφο αφορά αποκλειστικά και μόνο τους λάτρεις των Manic Miner και Jet Set Willy, όπως είναι ο γράφων αλλά και ο υπεύθυνος για τα εξώφυλλα του περιοδικού που κρατάτε στα χέρια σας. Για όλους τους υπόλοιπους, το JetSet Billy ίσως να φαίνεται πολύ "λίγο" για τις δυνατότητες ενός μηχανήματος όπως είναι η Amiga.

Με κριτήρια Jet Set Willy λοιπόν, και όχι Amigικά (αν είναι δόκιμος ο όρος), το JetSet Billy είναι εξαιρετικό. Η έκδοση που έχουμε στα χέρια μας (1.00) τρέχει σε οποιαδήποτε Amiga με ROMs 2.x και νεότερες (αν και σε δική μας δοκιμή, δεν μπόρεσε να τρέξει σε ROM 2.04, παρά μόνο σε 3.1) και είναι πλήρης κατά 95%. Από αυτό το 5% που λείπει, αισθητή θα γίνει μόνο η απουσία ηχητικών εφέ και η έλλειψη δυνατότητας αλλαγής των default πλήκτρων χειρισμού (στην παρούσα έκδοση ο Billy ελέγχεται με τα cursor keys). Κατά τα άλλα, το παιχνίδι είναι υπερ-πλήρες, καθώς διαθέτει μέχρι και editor για να φτιάξουμε τις δικές μας πίστες!

Ο "χάρτης" του παιχνιδιού δεν είναι ο original του Jet Set Willy, αλλά ένας νέος, σχεδιασμένος από τον Chris Clarke (ναι, τον ίδιο που είναι υπεύθυνος και για τον σχεδιασμό επιπέδων και τα γραφικά του Kingdoms Of Steam!). Εν εν λόγω χάρτης περιλαμβάνει 72 οθόνες, και, επιτρέψτε μας την ιεροσυλία (!), είναι πολύ πιο playable και διασκεδαστικός απ' αυτόν του Jet Set Willy. Καταρχάς, η συλλογή των αντικειμένων είναι πολύ πιο εύκολη, και τα αντικείμενα πολύ περισσότερα, με αποτέλεσμα, η κάθε οθόνη να "καθαρίζεται" σχετικά γρήγορα, χωρίς απανωτές αποτυχημένες προσπάθειες με τον συνεπακόλουθο εκνευρισμό. Στο JetSet Billy η εξερεύνηση των πιστών και η συλλογή των αντικειμένων είναι παιχνιδάκι συγκριτικά με το Jet Set Willy. Εδώ να αναφέρουμε, για όσους τυχόν δεν το γνωρίζουν, ότι έχουμε να κάνουμε με ένα platformer πολλαπλών οθονών, όπου ο ήρωάς μας περιφέρεται από τη μία στην άλλη, στην προσπάθειά του να συλλέξει όλα τα αντικείμενα, προκειμένου να ολοκληρώσει το παιχνίδι.

Σε όλη τη διάρκεια του παιχνιδιού ακούγεται ευχάριστη μουσική (έχουμε εναλλαγή 2-3 διαφορετικών tunes ανάλογα με την πίστα ώστε να "σπάει" η πιθανή μονοτονία) ενώ στην οθόνη φορτώματος, ακούμε μια έκδοση της ingame μουσικής του… Bubble Bobble! Τα γραφικά του παιχνιδιού είναι σαφή, λειτουργικά και απέριττα, ο χειρισμός του Billy άμεσος και ακριβής και το sprite collision απλά… σεμιναριακού επιπέδου!

Είναι κάποιες φορές που πραγματικά, τα πολλά λόγια περιττεύουν: για τους λάτρεις των παιχνιδιών του Matthew Smith το JetSet Billy αποτελεί ένα δώρο εξ' ουρανού, έναν επίγειο παράδεισο στεγασμένο στα κυκλώματα της Amiga. Για τους υπόλοιπους, πιθανόν να είναι εντελώς αδιάφορο…

Βαθμολογία: 9/10

Το παραπάνω review δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά στο 10ο τεύχος του περιοδικού Retro Planet, που κυκλοφόρησε τον Δεκέμβριο του 2015.

Manic Miner για Atari XL/XE

Όταν, πίσω στο μακρινό 1983, ο Matthew Smith έφτιαχνε το μοναδικό αυτό αριστούργημα των platform games που ονομάζεται Manic Miner εμπνεόμενος από το Miner 2049er που είχε παίξει στα 8μπιτα computers της Atari (Atari 400/800) προφανώς δεν περνούσε απ' το μυαλό του ότι κάποια μέρα, 33 ολόκληρα χρόνια αργότερα, κάποιος θα έκανε σχεδόν το αντίστροφο!

Ναι, ο - εκ Manchester ορμώμενος - χρήστης Tezz από το forum του Atariage δημιούργησε ένα port του Manic Miner του ZX Spectrum για τα 8bit μηχανήματα της Atari - για την ακρίβεια, για τα Atari XL και XE, καθώς το παιχνίδι "ζητάει" 64ΚΒ μνήμης RAM και οι "παλιοσειρές" Atari 400 και 800 μπορούσαν να ανέβουν το πολύ μέχρι τα 48KB...

Το port του Manic Miner είναι ακριβής, pixel perfect μεταφορά της έκδοσης του ZX Spectrum, μόνο που, λόγω της σωστής εκμετάλλευσης των custom chips των Atari, "βγήκε" πολύ πιο γρήγορο! Έτσι, ο Tezz κατέβασε την ταχύτητά του στο 140% αυτής του ZX Spectrum, που θεωρεί ότι κάνει το παιχνίδι πολύ πιο άμεσο, ομαλό και... fluid!

Αν είστε κάποιος τυχερός κάτοχος Atari XL/XE μπορείτε να κατεβάσετε και να χαρείτε το Manic Miner στον υπολογιστή σας από εδώ και εδώ. Έστω και αν άργησε 33 χρόνια! Μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα στο thread του παιχνιδιού στο Atariage. (Πηγή: Indie Retro News)

Παιχνίδια Που Αξίζει Να Παίξετε #10 - Manic Miner (ZX Spectrum)

Εντάξει, τι σας λέω τώρα... Και ποιος δεν ξέρει το Manic Miner, έτσι δεν είναι; Κι όμως, αν και ιδιαιτέρως γνωστός ως τίτλος, το Manic Miner πολλές φορές έρχεται σε δεύτερη μοίρα είτε λόγω της ιδιαίτερα πρώιμης χρονικά κυκλοφορίας του στην timeline του ZX Spectrum (κυκλοφόρησε το 1983 από την Bug Byte), είτε λόγω του γνωστότερου και "μεγαλύτερου" αδελφού του Jet Set Willy, είτε απλά λόγω των δεκάδων μεταφορών του στα υπόλοιπα γνωστά formats που καμία δεν κατάφερε να "ματσάρει" το feeling, το gameplay, την μαγεία και την σπαρτιάτικη ατμόσφαιρα και τα pixel perfect άλματα από πλατφόρμα σε πλατφόρμα του original.

Το Manic Miner είναι ένα platform game που θα μπορούσε ίσως να χαρακτηριστεί ως ο πλέον εμβληματικός και καθοριστικός gaming τίτλος που κυκλοφόρησε ποτέ για τον 48άρη ZX Spectrum. Προϊόν του αστείρευτου ταλέντου ενός 16χρονου bedroom programmer, του μοναδικού Matthew Smith, το Manic Miner, εκτός από την απόλυτη ισορροπία που προσέφερε ανάμεσα σε playability και δυσκολία, ανάμεσα σε εθισμό και εκνευρισμό, ανάμεσα σε πόρωση και σιχτίρισμα (!) αποτέλεσε και τον πρώτο τίτλο για τον ταπεινό Spectrum με ασταμάτητη ingame μουσική, χαρακτηριστικό ιδιαίτερα αξιοπρόσεκτο αν σκεφτεί κανείς ότι εν απουσία sound chip ο επεξεργαστής του Spectrum μοίραζε το χρόνο του μεταξύ του παιχνιδιού και της μουσικής. Και, για να γίνει απολύτως κατανοητό το μέγεθος του εγχειρήματος, να τονίσω ότι το παιχνίδι φτιάχτηκε από έναν 16χρονο μαθητή χωρίς καμία απολύτως βοήθεια σε γλώσσα μηχανής του Ζ80Α και δεν χρειάστηκε ποτέ έξτρα beta testers, patches, updates και λοιπά "φρούτα" που θεωρούνται δεδομένα στην εποχή μας προκειμένου να λειτουργήσει 100% άρτια!

Έχοντας περάσει δεκάδες ώρες παίζοντας Manic Miner μέσα σε 3 και βάλε δεκαετίες μπορώ να σας πω μετά βεβαιότητας ότι πρόκειται για ένα πολύ απλό (3 πλήκτρα!) αλλά και πολύ ιδιαίτερο platform game. Εάν ξεπεράσετε το εμπόδιο των πρώτων 2-3 πιστών χωρίς να εκτοξεύσετε τον Spectrum σας από το παράθυρο, είναι σχεδόν βέβαιο ότι κάθε φορά που θα παίζετε θα το προχωράτε και λίγο. Αν και έχει μόνο 20 πίστες όλες κι όλες, θα χρειαστούν πολλές ώρες προκειμένου να το ολοκληρώσετε (εγώ δεν το έχω καταφέρει ακόμα!), καθώς ο μόνος τρόπος για να προχωρήσει κανείς είναι μέσω της διαδικασίας trial & error. Ακόμα και εάν ολοκληρώσετε κάποια πίστα συνιστώ να κοιτάξετε να την ξαναπαίξετε άμεσα, προκειμένου σιγά-σιγά να αρχίσετε να αποστηθίζετε τον τρόπο με τον οποίο ολοκληρώσατε το κάθε level. Μιλάμε όπως είπαμε για πολύωρη διαδικασία, η οποία είναι βέβαιο ότι θα σας μεταφέρει σε μια κατάσταση ημι-ύπνωσης καθώς θα ακούτε για χιλιοστή (και βάλε!) φορά το In The Hall Of The Mountain King από το ηχειάκι του Spectrum και θα οδηγείτε τον Miner Willy σε πίστες στις οποίες θα σας κυνηγούν τηλέφωνα, λεκάνες τουαλέτας (!), Pacman με πόδια, Wacky Amoebatrons και οτιδήποτε άλλο "καμμένο" είχε προστάξει το ιδιαίτερο, εγγλέζικο, εφηβικό χιούμορ του τον Matthew Smith να "χωρέσει" μέσα στο παιχνίδι...

Και μην ξεχνάτε, το Manic Miner δεν είναι απλά ένα παιχνίδι για τον ZX Spectrum, θα μπορούσε κανείς χωρίς υπερβολή να πει ότι ΕΙΝΑΙ ο ZX Spectrum! One not to miss!