Ενα τελευταίο αντίο στον θείο

Η πρώτη φορά που πληροφορήθηκα για την ύπαρξη της Sinclair Research Ltd. και των υπολογιστών της ήταν τον Ιανουάριο του 1983, μέσα από το αφιέρωμα που φιλοξενούσε το πρώτο τεύχος του Computer για Όλους. Εκεί έμαθα για τον ZX80, για τον ZX81 και για τον ZX Spectrum. Αλλά διάβασα και για τον εφευρέτη που βρισκόταν πίσω από τη δημιουργία τους, τον Clive Sinclair. Δεν το γνώριζα φυσικά εκείνο τον καιρό, αλλά ήδη στην Αγγλία ο γλυκός αυτός κυριούλης με το ζεστό χαμόγελο ήταν ήδη διάσημος, καθώς οι εφευρέσεις του - που συμπλήρωναν ήδη μια 15ετία από τότε που ξεκίνησαν να παράγονται μαζικά - είχαν μπει σε ουκ ολίγα σπίτια της Γηραιάς Αλβιώνας. Το αν δούλευαν ή όχι, ήταν άλλη υπόθεση...

Νομίζω ότι είναι από δύσκολο μέχρι αδύνατο να εξηγήσει κανείς σε κάποιον που δεν έζησε εκείνη την εποχή την επίδραση που είχε ο (μετέπειτα) sir Clive Sinclair και οι υπολογιστές του στα κατώτερα και φτωχότερα κοινωνικά στρώματα της Αγγλικής κοινωνίας. Σε μια χώρα που μαστιζόταν από οικονομικά προβλήματα και ασύλληπτα ποσοστά ανεργίας, σε μία αυτοκρατορία που έπνεε τα λοίσθια, σε ένα κράτος που φαινόταν να αδυνατεί να παρακολουθήσει την τεχνολογική πρόοδο της εποχής παραδομένο σε μεγαλεία του παρελθόντος, ο Clive Sinclair κατάφερε να δώσει ακόμα και στους πλέον αδύναμους οικονομικά την δυνατότητα να αποκτήσουν έναν home computer, δημιουργώντας μια ολόκληρη γενιά bedroom coders που έμελλε αργότερα να αποτελέσουν την ραχοκοκαλιά μεγάλων επιχειρήσεων που αναπτύχθηκαν τα επόμενα χρόνια και οδήγησαν - συνεπικουρούμενες από την αδίστακτη οικονομική πολιτική της κυβέρνησης της Margaret Thatcher - σε μία εντυπωσιακή αναγέννηση της αγγλικής οικονομίας.

Στα χρόνια της ανεργίας, της φτώχιας, των ορυχείων που έκλειναν το ένα μετά το άλλο, των κοινωνικών αναταράξεων και του μπαράζ απεργιών και στη γενιά της punk και του No Future, ο Clive Sinclair δεν έδωσε μονάχα ένα hobby, ένα παιχνίδι, έναν τρόπο να περάσει κάποιος ευχάριστα και δημιουργικά τον χρόνο του: έδωσε πάνω απ' όλα ελπίδα και προοπτική κάτι που δύσκολα καταλαβαίνει κάποιος αναλογιζόμενος τα "αστεία" τεχνικά χαρακτηριστικά του ZX81 και τους τρόπους που χρησιμοποιήθηκαν για να μειωθεί το κόστος του ZX Spectrum (από το πληκτρολόγιο... γομολάστιχας στην έλλειψη διακόπτη on/off και κάθε είδους υποδοχών διασύνδεσης με περιφερειακές συσκευές, πέραν της απόληξης της πλακέτας). Κι όμως, αυτοί οι 2 (κυρίως) "ταπεινοί" home computers, με τη βοήθεια των εξειδικευμένων τηλεοπτικών εκπομπών του BBC μετέτρεψαν μέσα σε μια δεκαετία ένα έθνος μεταλλωρύχων σε μία ισχυρή δύναμη προγραμματιστών. Αυτό είναι κάτι που δεν θα είχε μπορέσει ποτέ να συμβεί εάν ο "θείος" Clive δεν έβαζε σκοπό της ζωής του τη δημιουργία υπολογιστών που να μπορούν να αποκτηθούν ακόμα και από τα πλέον φτωχά βαλάντια.

"Υπολογιστής με 1ΚΒ μνήμης;". Ναι, υπολογιστής με 1ΚΒ μνήμης αν αυτός μπορεί να σε μάθει να προγραμματίζεις, τι είναι η μνήμη τυχαίας προσπέλασης, ο επεξεργαστής, οι μονάδες εισόδου/εξόδου κι όλα αυτά που χαρακτηρίζουν τους υπολογιστές ακόμα και σήμερα. Δεν είναι ψέμα ότι οι υπολογιστές της Sinclair φάνταζαν ως κακά αστεία συγκρινόμενοι με τα αντίστοιχα μοντέλα που κυκλοφορούσαν στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού (βάλτε δίπλα-δίπλα τον ZX81 και τον εξ Αμερικής ανταγωνιστή του, τον VIC-20, και θα καταλάβετε), αλλά και οι οικονομικές δυνατότητες του μέσου Άγγλου απείχαν παρασάγγας από τις αντίστοιχες του μέσου Αμερικανού. Προς τα κάτω, εννοείται.

Αλλά για να επανέλθω στον αγαπημένο μας "θείο" που έφυγε χθες από τα εγκόσμια στα 81 του χρόνια μετά από μια δεκαετή μάχη με τον καρκίνο, θα πρέπει να θυμίσω ότι επρόκειτο για έναν πανέξυπνο άνθρωπο (πρόεδρος της Mensa επί χρόνια) χωρίς πανεπιστημιακή μόρφωση - καθώς παράτησε το σχολείο στα 17 του χρόνια - ο οποίος, πάνω απ' όλα δεν ήταν επιχειρηματίας, αλλά εφευρέτης. Έτσι, παρά την ασύλληπτη επιτυχία των πρώτων υπολογιστών της Sinclair Research Ltd. αποφάσισε αντί να προχωρήσει με μικρά και μελετημένα βήματα να κάνει το μεγάλο άλμα (Quantum Leap) παρουσιάζοντας τον - βασιζόμενο σε microdrives ως μέσα αποθήκευσης - Sinclair QL και το αλήστου μνήμης ηλεκτροκίνητο όχημά του, το περίφημο C5. Η παταγώδης εμπορική αποτυχία των δύο αυτών προϊόντων οδήγησε στην εξαγορά της Sinclair Research από τον μεγάλο εχθρό του sir Clive, τον Alan Sugar, ιδιοκτήτη της Amstrad. Έτσι, μέσα σε 5-6 μόλις χρόνια, ο χαμογελαστός "θείος" μπήκε, σάρωσε τα πάντα, και τελικά έφυγε με σκυμμένο το κεφάλι από την κεντρική σκηνή των προσωπικών υπολογιστών, αφήνοντας όμως πίσω του ως παρακαταθήκη εκατομμύρια ανθρώπους στην Ευρώπη που κόλλησαν το μικρόβιο των μικροϋπολογιστών μέσα από της δημιουργίες του.

Αν και ο Clive Sinclair δεν σταμάτησε ποτέ να εφευρίσκει νέες συσκευές μέχρι και το τέλος της ζωής του, ποτέ δεν έφτασε ξανά στα ύψη της επιτυχίας που είχε με την Sinclair Research και τους υπολογιστές της. Ίσως επειδή τα μετέπειτα προϊόντα του να ήταν όντως αξιόλογα αλλά να μην είχαν την ψυχή ενός ZX81 ή ενός ZX Spectrum που μπορούσαν να μιλήσουν κατευθείαν στις καρδιές των ιδιοκτητών τους...

Το 3D Monster Maze ήρθε στον Spectrum. Με χρώμα και 36 χρόνια καθυστέρηση!

ΟΚ, είμαι σίγουρος ότι οι περισσότεροι/περισσότερες από εσάς δεν έχετε την παραμικρή ιδέα σε τι αναφέρομαι, οπότε θα πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Κι όταν λέμε αρχή, εννοούμε από τον... πρόλογο! Θα πάμε 37 ολόκληρα χρόνια πίσω, στις αρχές της δεκαετίας του '80 και πιο συγκεκριμένα στο 1981.

Εκείνα τα χρόνια στην Δυτική Ευρώπη ήταν μάλλον όνειρο θερινής νυκτός το να έχει ένας μεσοαστός στην κατοχή του έναν προσωπικό υπολογιστή, πόσο μάλλον το να τον έχει στο σπίτι του. Καλά, για την Ανατολική Ευρώπη δεν το συζητάμε καν - εκεί θα αργούσε καμιά δεκαετία να φτάσει η αντίστοιχη εποχή...

Πίσω στις "προηγμένες" χώρες της Δυτικής Ευρώπης λοιπόν, οι προσωπικοί υπολογιστές αποτελούσαν ένα απλησίαστο υλικό αγαθό, το οποίο, πέρα από την απλησίαστη για τους περισσότερους τιμή του δεν μπορούσε καν να δικαιολογήσει καλά-καλά την ύπαρξή του. Δηλαδή τι; Θα πλήρωνε κάποιος 2 μισθούς για να πάρει έναν "ηλεκτρονικό εγκέφαλο" που θα έκανε τι; Όσο κι αν προσπαθούσαν οι χομπίστες να βρουν επιχειρήματα για να πείσουν τις συζύγους ή τους γονείς τους, ο αγώνας ήταν άνισος. Τουλάχιστον με τους υπολογιστές να κοστίζουν μια μικρή περιουσία...

Και τότε, απλά εμφανίστηκε ο Clive Sinclair! Ο "θείος" όπως μάθαμε να τον αποκαλούμε, στην αρχή με τον ΖΧ80 και στην συνέχεια με τον διάδοχό του ΖΧ81 έδωσε τη δυνατότητα πρακτικά στον οποιονδήποτε να αποκτήσει έναν ολοδικό του προσωπικό υπολογιστή. Σύμφωνοι, οι δυνατότητές του ήταν πολύ μικρές, ακόμη και για το 1981, αλλά πρακτικά κανείς δεν έδινε δεκάρα: μπορεί να μην είχε ήχο και χρώματα, μπορεί να είχε ελάχιστη μνήμη και γραφικά... υπερχαμηλής (!) ανάλυσης (64x48 pixels, δεν τα λες και φωτορεαλιστικά) αλλά από την άλλη είχε την (πανεύκολη) Sinclair BASIC και, πολύ σύντομα απέκτησε και παιχνίδια. Ο δρόμος προς την επιτυχία και την εμπορική καταξίωση ήταν ορθάνοιχτος!

Πολλοί δεν θυμούνται καν τον ΖΧ81 ούτε και μπορούν να κατανοήσουν το impact που είχε στην ευρωπαϊκή αγορά, και αυτό επειδή απλά και μόνο γνωρίζουν τον ZX Spectrum που είχε την ίδια και μεγαλύτερη επίδραση με απολύτως αντίστοιχο τρόπο. Και η αλήθεια είναι ότι ο ZX Spectrum "σκότωσε" τον ΖΧ81, όπως ακριβώς συνέβη κατ' αναλογία στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού την ίδια ακριβώς εποχή, με τον Commodore 64 να διακόπτει την απίστευτη εμπορική πορεία του VIC-20...

Πίσω όμως στον ΖΧ81 και στο 1981, την εποχή που η αγορά άρχισε να κατακλύζεται από αμφιβόλου (επιεικής χαρακτηρισμός) ποιότητας παιχνίδια για το δημιούργημα του "θείου" Clive. Όπως ανέφερα παραπάνω, η έλλειψη ήχου, χρωμάτων και γραφικών υψηλής ανάλυσης εφοδίαζε τους προγραμματιστές μονάχα με ευμεγέθη τετράγωνα και χαρακτήρες ASCII προκειμένου αυτοί να δημιουργήσουν το eye candy των παιχνιδιών τους. Ακόμα και για τα μέτρα και τα σταθμά της εποχής το να φτιαχτεί ένα αισθητικά αξιοπρεπές video game σε προσωπικό υπολογιστή (τον ΖΧ81 δηλαδή, αφού οι υπόλοιποι απευθύνονταν στους "λίγους") ήταν μάλλον δύσκολο καθώς, ακόμα και το αντίπαλο gaming δέος (Atari VCS) είχε τουλάχιστον... χρώματα - και μάλιστα πολλά από δαύτα! Παρόλα αυτά, το κοινό "διψούσε" για video games με αποτέλεσμα ακόμα και οι πλέον αποτυχημένες προσπάθειες να βρίσκουν έστω και κάποια ανταπόκριση. Πώς γινόταν αυτό; Πολύ απλά, οι χρήστες δούλευαν με την φαντασία τους!

Όσο και αν φαίνεται περίεργο, μια καλοδιατυπωμένη ιστορία και ένα πειστικό σενάριο στο inlay της κασέτας έφτανε για να πείσει ότι το "Υ" ήταν άνθρωπος, το "+" αντίπαλος, το "Ζ" άλογο και πάει λέγοντας. Κατά παρόμοιο τρόπο γνώρισαν μεγάλη άνθηση εκείνα τα χρόνια και τα text adventure games, στα οποία τα γραφικά έλειπαν παντελώς και κάποιες λιτές περιγραφές των χώρων αναλάμβαναν να εξάψουν την φαντασία του παίκτη...

Όλα αυτά βέβαια σύντομα άλλαξαν, στην πραγματικότητα η κατάσταση αυτή κράτησε σχεδόν 2 χρόνια, από τις αρχές του 1981 μέχρι και σχεδόν τα μέσα του 1983, τότε που το να αποκτήσει κάποιος έναν ZX Spectrum ή έναν VIC-20 δεν ήταν πια και τόσο δύσκολο και δεν σήμαινε υπομονή... μηνών (!) για αποστολή μέσω ταχυδρομείου (έτσι πουλιόντουσαν οι ZX Spectrum τους πρώτους μήνες της κυκλοφορίας τους). Στην διετία όμως αυτή που αναφερόμαστε, την διετία που το άρμα μάχης των Ευρωπαίων gamers ήταν ο ΖΧ81 και εφόδιά τους οι ASCII χαρακτήρες και το πληκτρολόγιο μεμβράνης (αφήστε, άλλο να τα διαβάζετε κι άλλο να τα ζείτε!), εμφανίστηκε ένα παιχνίδι, ναι ΕΝΑ, το οποίο, αντί να αφήσει τα πάντα στην... καμπούρα του gamer - ήτοι να αναλάβει αυτός να φανταστεί τον κόσμο του παιχνιδιού - έβαζε και αυτό το λιθαράκι του στη δημιουργία της ατμόσφαιρας. Και τι λιθαράκι; Μιλάμε για πραγματικό ογκόλιθο με τα δεδομένα της εποχής!

Ήταν τους πρώτους μήνες του 1982, όταν το κοινό βρέθηκε αντιμέτωπο με μια πρωτόγνωρη εμπειρία, με ένα παιχνίδι που έβαζε τον παίκτη μέσα στον κόσμο του, όχι με τα λόγια αυτή τη φορά, αλλά με τα γραφικά του! Δημιουργός του ήταν όχι ένας 16χρονος bedroom programmer όπως ήταν ο κανόνας της εποχής, αλλά ένας 37χρονος επιστήμονας ο οποίος είχε προλάβει μέχρι τότε ήδη να ασχοληθεί με υπολογιστικά συστήματα για έλεγχο μηχανών αεριωθούμενων αεροσκαφών αλλά και με... δορυφόρους!

Ο περί ου ο λόγος Malcolm Evans άγγιξε για πρώτη φορά ΖΧ81 τον Απρίλιο του 1981 - ήταν δώρο από την σύζυγό του - και ήδη τον Νοέμβριο του ίδιου έτους είχε ολοκληρώσει το 3D Monster Maze, ένα παιχνίδι που για τα μέτρα και τα σταθμά των early 80s ήταν πιο επαναστατικό από ότι το Doom της id software 12 χρόνια αργότερα! Φτιαγμένο σε κώδικα μηχανής με προοπτική πρώτου προσώπου και υπέροχα γραφικά που καταλάμβαναν όλη την έκταση της οθόνης, το 3D Monster Maze έβαζε τον παίκτη εντελώς άοπλο, μέσα σε έναν λαβύρινθο, με έναν Τυραννόσαυρο Rex να παραμονεύει για να τον χρησιμοποιήσει ως... δεκατιανό!

Είναι πράγματι αδύνατο να περιγράψω έστω και επιδερμικά τι σήμαινε η κυκλοφορία ενός τέτοιου παιχνιδιού σε έναν gaming κόσμο που μέχρι τότε ικανοποιούνταν με άθλιους κλώνους του Space Invaders και με εξομοιωτές πτήσης που έδειχναν κάπως έτσι:

Φυσικά, το 3D Monster Maze γνώρισε μεγάλη (με τα μέτρα της εποχής) εμπορική επιτυχία και έδωσε τη δυνατότητα στον Malcolm Evans να φτιάξει την δική του εταιρία παραγωγής παιχνιδιών, την New Generation software. Εννοείται ότι ακόμα και σήμερα και κατά γενική παραδοχή το 3D Monster Maze θεωρείται το καλύτερο παιχνίδι που φτιάχτηκε ποτέ για τον ΖΧ81...

Το περίεργο της όλης ιστορίας είναι ότι ενώ μέσω της New Generation ο Malcolm Evans (όπως και όλος σχεδόν ο computing κόσμος, άλλωστε) "καβάλησε" το άρμα του ZX Spectrum δημιουργώντας επιτυχημένους τίτλους για την πλατφόρμα, ποτέ δεν μπήκε στη διαδικασία να μεταφέρει το πλέον αξιόλογο δημιούργημά του στον "γομολάστιχα". Αν και ο Spectrum είχε και με το παραπάνω τις δυνατότητες για μια - όχι απλώς πιστή, αλλά και βελτιωμένη - έκδοση του 3D Monster Maze, ο κύριος Evans, άγνωστο γιατί, ποτέ δεν το επιχείρησε...

Αυτήν την ιστορική αδικία θα μπορούσαμε να πούμε ότι διόρθωσε εν μέρει ο Russell Marks το 1997, στην ουσία φτιάχνοντας έναν εξομοιωτή του ΖΧ81 στον ZX Spectrum που έτρεχε το 3D Monster Maze. Λόγω της προσέγγισης αυτής το παιχνίδι έχανε σε ταχύτητα σε σχέση με το πρωτότυπο, αλλά το σημαντικό ήταν ότι, έστω και με 15 χρόνια καθυστέρηση το αριστούργημα του Malcolm Evans είχε κάνει πια το λογικό βήμα που όλοι ανέμεναν από το 1982!

Χρειάστηκε να περάσουν ακόμα 21 χρόνια και να φτάσουμε στο τρέχον έτος, μέχρι να συμβεί αυτό που ανέφερα στο τέλος της προηγούμενης παραγράφου, ήτοι ένα port του 3D Monster Maze για τον ZX Spectrum που θα εκμεταλλευόταν έστω και κάποιες από τις έξτρα δυνατότητες του μηχανήματος. Πράγματι, με ικανοποίηση διαπίστωσα ότι πλέον ο Spectrum έχει στο οπλοστάσιό του το 3D Monster Maze που του αρμόζει και μάλιστα, απ' ότι ακούγεται, και με τις ευλογίες και τη συγκατάθεση του 74χρονου πλέον δημιουργού του!

Αν και δεν θα σας φέρει πίσω στο 1982 αλλά ούτε και θα σας δώσει να καταλάβετε τι αίσθηση έκανε τότε στον κόσμο το 3D Monster Maze, παρόλα αυτά μπορείτε να το κατεβάσετε από εδώ και να το δοκιμάσετε στον Spectrum σας ή σε κάποιον εξομοιωτή. Η αλήθεια όμως είναι ότι δεν θα μπορέσετε να νιώσετε τον γνήσιο, ανόθευτο τρόμο που προκαλούσε το μήνυμα "FOOTSTEPS APPROACHING" στο κάτω μέρος της ασπρόμαυρης οθόνης πριν από 36 χρόνια... (Πηγή: Indie Retro News).

May you rest in peace, Rick Dickinson

Πριν από μερικές ώρες έγινε γνωστό ότι, σύμφωνα με την επιστολή της συζύγου του, ο Rick Dickinson δεν βρίσκεται πια κοντά μας. "Έφυγε" στις 24 Απριλίου, στο Texas, μετά από μία σχεδόν 3ετή μάχη με τον καρκίνο, όπως τόσοι και τόσοι συνάνθρωποί μας τα τελευταία χρόνια...

Ο Rick ήταν ο πασίγνωστος, συμπαθής σε όλους industrial designer που ήταν υπεύθυνος για τη σχεδίαση των Sinclair ZX80, ZX81, ZX Spectrum και QL. Δείχνοντας ότι το ταλέντο και η ματιά του παρέμεναν διαχρονικά, ο Rick, πριν από 2 περίπου χρόνια σχεδίασε τον ολοκαίνουριο ZX Spectrum Next, δίνοντάς του μια μοντέρνα εμφάνιση που όχι απλώς παραπέμπει, αλλά "βγάζει μάτι" ότι είναι Spectrum και ίσως και να αποτέλεσε τον σημαντικότερο λόγο της επιτυχίας του Kickstarter campaign του Next.

Παρακάτω ακολουθεί η επιστολή της συζύγου του Rick μέσω της οποίας γνωστοποιήθηκε ο θάνατός του:

"Subject: The wonderful Rick

Dearest Friends

With the hugest hole in my heart and a sadness I can’t being to understand, the wonderful person known to many as Rick the Viking, opened his wings and started on another journey on Tuesday 24 April. And sadly I am not yet able to join him, despite wanting so much to be with him.

I know that this will come as a shock to many as we had not been open about his health issues, preferring rather to deal with them in private, even from both of own families until fairly recently. Rick was diagnosed with cancer in 2015 and despite successful treatment in 2016, he became unwell again in early January 2017. I am sure some of you may have guessed something was not quite right, and to those of you that perhaps did not understand why we became less and less social during 2017, I hope now you can understand that this was in no way a reflection of our friendship with you but rather circumstances dictating what he was or was not able to do.

We have been at a specialist clinic in America – Texas to be precise – since the end of March undergoing complimentary treatment as a last attempt at hoping to heal him when he passed away quickly, without warning having collapsed in the apartment we were rented here. He was in no pain and surround by huge love from the amazing people that have become firm friends here – that Texan southern hospitality truly was – and continues to be – laid at our door. Rick will be cremated here in Texas and I will travel home with his ashes once the paperwork is sorted probably at the end of next week.

And, rather than a traditional funeral (which you know is really not his style) his much loved daughters that he was so proud of – Grace and Daisy – and his mother Ursula and I will be planning for a celebration of his life where we can all get together and remember him with love, laughs, smiles, anecdotes and a few beverages. I will of course let you know details once we have finalised plans.

Please also do pass on this email to any that you feel may wish to know; Rick had many, many friends across the broad spectrum of his work and interests and I have tried to find as many emails as I can from his computer but am sure I have left some out.

And can I ask that – for the time being – please don’t call as I simply can’t face talking right now, but I would dearly love to receive your messages, emoticons and any photos or memories you wish to send of the person who was – simply – the wonderful Rick, love of my life.

And please take 5 minutes, raise a glass or 10, and think about the beautiful Rick, the one and only Viking and all the good times we have all had with him. As they always say – but I do believe – he is watching over us and sends love to you all and is only sorry that he was not able to see you all before he left."

Αγοράστε έναν Sinclair ZX81 σε κιτ. Ναι, σήμερα!

Οι παλιότεροι θα το θυμούνται. Κάποιοι άλλοι ίσως να το έχουν διαβάσει σε κάποιο αφιέρωμα ή στην Wikipedia. Το γεγονός είναι ότι ο Sinclair ZX81, ο "μπαμπάς" του πασίγνωστου ZX Spectrum είχε κυκλοφορήσει και σε μορφή κιτ ηλεκτρονικών, που ο καθένας που το επιθυμούσε και είχε τα μέσα και τις δυνατότητες μπορούσε να συναρμολογήσει μόνος του, γλυτώνοντας ταυτόχρονα και κάποια χρήματα. Τελικά ήταν πολύ πιο ενδιαφέροντες οι καιροί τότε, αλλά αυτή είναι μάλλον μια άλλη ιστορία...

Γίνεται εύκολα κατανοητό ότι σήμερα, 36 ολόκληρα χρόνια αργότερα, θα ήταν μάλλον απίθανο να βρεθεί κάπου ένα τέτοιο κιτ, ένας ΖΧ81 σε parts που να περιμένει τη συναρμολόγηση. Κι όμως, σε ένα μικρό γαλατικό χωριό που ονομάζεται Brooklyn (εντάξει, όχι και τόσο μικρό), υπάρχει μια εταιρία με την επωνυμία "Zebra Systems, Inc." που φτιάχνει websites. Και που πουλάει και ΖΧ81 σε κιτ!

Η ιστορία της Zebra Systems είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα, και μπορείτε να την διαβάσετε στο website της εταιρίας, εδώ. Εν περιλήψει, πρόκειται για μια εταιρία η οποία από το 1982 είχε ως αντικείμενο τον ΖΧ81 και τους Αμερικανούς αδερφούς του Timex Sinclair 1000 και 1500. Ένα επικερδές κομμάτι των δραστηριοτήτων της Zebra Systems ήταν η πώληση μεγάλων αριθμών ΖΧ81 σε μορφή κιτ σε σχολεία και ιδρύματα τεχνικής εκπαίδευσης, όπου και χρησιμοποιούνταν από τους μαθητές ως projects στον τομέα των ηλεκτρονικών.

Κάποια στιγμή, και καθώς περνούσαν τα χρόνια, οι άνθρωποι της Zebra Systems δεν μπορούσαν πια να βρουν άλλα κιτ ΖΧ81 από τους προμηθευτές τους ώστε να καλύψουν την ζήτηση των εκπαιδευτηρίων. Πέρασε περίπου μία διετία όταν κατάφεραν να βρουν ένα στοκ 2.000 ολόκληρων κιτ, που μάλλον επρόκειτο για τα τελευταία που είχαν απομείνει στον πλανήτη σε αυτή τη μορφή! Φυσικά οι άνθρωποι της Zebra δεν έχασαν την ευκαιρία και αγόρασαν όλο το στοκ, καθώς μάλιστα η τιμή ήταν δελεαστικότατη. Όταν όμως πλησίασαν και πάλι τα σχολεία για να μεταπωλήσουν τα κιτ πληροφορήθηκαν ότι πλέον δεν υπήρχε ενδιαφέρον καθώς, στο χρονικό διάστημα που είχε μεσολαβήσει, είχαν αναγκαστεί να ασχοληθούν με άλλα projects. Έτσι, αποφασίστηκε τα 2.000 κιτ ΖΧ81 να φυλαχθούν σε μια αποθήκη μέχρι να βρεθεί ένας τρόπος να πουληθούν - κάτι που φάνταζε όλο και πιο απίθανο, καθώς πλέον η δεκαετία του '80 σιγοβάδιζε προς το τέλος της...

Fast forward μερικά χρόνια αργότερα, κάπου γύρω στην αλλαγή της χιλιετίας, όταν γίνεται αντιληπτό από άνθρωπο της Zebra Systems ότι υπάρχει εκεί έξω κόσμος που ξαναασχολείται με τους παλιούς υπολογιστές, τους οποίους πλέον αποκαλούν "retro computers". Η Zebra Systems ξεκινά δειλά-δειλά να πουλάει μέσω internet κάποια κιτ σε ιδιαίτερα χαμηλές τιμές αφού το στοκ είναι μεγάλο και η ζήτηση αμφίβολη. Κάπου εκεί πέφτει πάνω στο site της εταιρίας και ο γράφων, ο οποίος, ενώ κατά καιρούς έχει χρυσοπληρώσει τα πλέον άχρηστα πράγματα, δεν αποφασίζει να αποχωριστεί ένα ποσό της τάξεως των 50-80€ προκειμένου να αποκτήσει ένα κομμάτι της ιστορίας των μικροϋπολογιστών - και μάλιστα καινούριο! Εννοείται φυσικά ότι το μετανιώνω ακόμα, αλλά μετά την απομάκρυνση εκ του ταμείου...

Τα χρόνια περνούν, το νέο για τα διαθέσιμα κιτ ΖΧ81 μαθεύεται μέσω newsgroups, forum κλπ, κάποια πωλούνται ακόμα και μέσω ebay, οι τιμές σιγά-σιγά ανεβαίνουν και φτάνουμε τελικά στο 2013 όπου τα 2.000 κιτ που κάποτε διέθετε η Zebra Systems πλέον έχουν ελαττωθεί σε λιγότερα από 100. Σε μια λογική - από επιχειρηματική άποψη - απόφαση, τα λιγοστά εναπομείναντα κιτ πλέον πωλούνται στην αλμυρή τιμή των 499 δολαρίων ΗΠΑ και πιάνω τον εαυτό μου να σκέφτεται ότι ίσως και να πρόκειται για αξιόλογη επένδυση για το μέλλον μια τέτοια αγορά (αφού πρώτα χτυπήσω το κεφάλι μου στον τοίχο που με τα ίδια χρήματα πριν 10-15 χρόνια θα μπορούσα να είχα αγοράσει 8-10 kits!). Εντάξει, συνέρχομαι συνειδητοποιώντας το αυτονόητο, ότι δηλαδή όσο καλή επένδυση κι αν είναι, 500€ για "σκότωμα" δεν υπάρχουν πια εδώ και χρόνια, οπότε...

...οπότε αν τυχόν κάποιος από εσάς έχει την οικονομική δυνατότητα, μπορεί να αγοράσει ακόμα και σήμερα έναν Sinclair ZX81 σε κιτ (δείτε εδώ) και, αν το επιθυμεί, να τον συνοδέψει και με έναν Alphacom 32 printer για τα hard copies του (εδώ).

Είπαμε, πολλά τα λεφτά (Άρη), αλλά και εξαιρετικά ενδιαφέρον το γεγονός από την άλλη ότι υπάρχει ακόμα και σήμερα η ευκαιρία να αποκτήσει κανείς έναν προσωπικό υπολογιστή - και ένα κομμάτι της ιστορίας - σε κιτ, δεν νομίζετε;

DivIDEo: video στον Spectrum σας!

Και πιστεύατε ότι τώρα που σαρανταρήσατε τα είχατε δει όλα πλέον, έτσι; Αμ δε, σας γελάσανε! Όπως μας πληροφόρησε (γιατί εμείς στον κόσμο μας!) ο Geoanas μέσα από το forum του iamretro, κυκλοφόρησε το DivIDEo, ένας video player για κατόχους Spectrum 128/+2/+3 και οποιουδήποτε interface βασίζεται στο DivIDE.

Πώς λειτουργεί το όλο σκηνικό; Απλά. Κατεβάζετε αυτό το πρόγραμμα, για να μετατρέψετε το video σας στο format που θα χρησιμοποιήσετε στον ZX Spectrum. Ακολούθως, μεταφέρετε το αρχείο που φτιάξατε στην SD ή CF κάρτα που σκοπεύετε να χρησιμοποιήσετε, μαζί με αυτά τα αρχεία (βεβαιωθείτε ότι έχετε κάνει defrag στην κάρτα για να αποφύγετε τα "σπασίματα" στο video). Ξεκινήστε τον Spectrum σας, φορτώστε το PLAYER.TAP και επιλέξτε το video που θέλετε να παρακολουθήσετε με τα Q (πάνω), A (κάτω) και SPACE (επιλογή). Απολαύστε υπέυθυνα.

Είπατε τίποτα;

Α, να σημειώσω στο σημείο αυτό ότι ο Spectrum υπολείπεται χρονικά του μικρού του αδερφού: ο περί ου ο λόγος ΖΧ81 μπορεί εδώ και κάμποσο καιρό να παίξει videos, με τη χρήση του ZXpand! Ιδού:

(Πηγή: iamretro forum).

Rezzurection demo για 1K ZX81

O ZX81 της Sinclair Research Ltd. ήταν ένα υπέροχο μηχάνημα: την εποχή που ένας "κανονικός" υπολογιστής κόστιζε περίπου το 1/5 της τιμής ενός αυτοκινήτου (και τα αυτοκίνητα τότε ήταν πραγματικά ακριβά!), ο "Θείος" Clive έδωσε στο διψασμένο για τεχνολογία κοινό ένα μηχάνημα που ναι, ήταν υπολογιστής και ναι, κόστιζε κάτω απο 100 λίρες Αγγλίας (σε μορφή kit ηλεκτρονικών). Βέβαια, για να καταφέρει κάτι τέτοιο, έκανε μερικές παραχωρήσεις: ας πούμε, για παράδειγμα, ο ΖΧ81 δεν είχε πληκτρολόγιο με κινούμενα πλήκτρα, αλλά πλήκτρα αφής (ο Θεός να τα κάνει, καθώς ήθελαν 150Ν δύναμη για να πατηθούν!). Επίσης, δεν είχε ήχο. Και δεν είχε και γραφικά υψηλής ανάλυσης. Ούτε και μεσαίας, για να είμαστε ακριβείς, καθώς η ανάλυση γραφικών του μικρού μαύρου κουτιού της Sinclair ήταν - κρατηθείτε - 64x48 pixels! Και, φυσικά, δεν είχε και χρώματα. Κερασάκι στην τούρτα η onboard μνήμη RAM που έφτανε μετά βίας το... χαώδες (!) 1ΚΒ. Ναι, σωστά διαβάσατε, 1ΚΒ: το 1/48 της μνήμης του ZX Spectrum (που δεν τον λες και... server!).

Όπως γίνεται εύκολα κατανοητό από τα παραπάνω, ο ΖΧ81 δεν ήταν και δεν έγινε ποτέ το αγαπημένο μηχάνημα των demosceners γιατί, πρακτικά, αυτά που μπορούσε κανείς να κάνει σ' αυτόν ήταν ελάχιστα. Επειδή όμως real men do it keyboard only (ή κάτι τέτοιο, τέλος πάντων!) το group Calodox αποφάσισε να φτιάξει ένα... multipart demo στον ZX81 (!) το οποίο αποτελείται από 5 parts που συνολικά έχουν μέγεθος... 4Κ! Το demo αυτό τρέχει σε unexpanded ZX81 (φυσικά, τι, δεν σας φτάνει το 1Κ;) και πιστεύω ακράδαντα ότι αν υπήρχε το 1981 θα είχε αλλάξει εντελώς το status quo της αγοράς των home υπολογιστών γιατί, πολύ απλά, αυτά που κάνει... δεν γίνονται! Τι ομαλότατο scrolling, τι starfields, τι high resolution graphics (256x192 pixels), τα παιδιά του Calodox μπορούν να κάνουν τα πάντα σε 1Κ!

Αν θέλετε (και έχετε έναν πραγματικό ΖΧ81) μπορείτε να κατεβάσετε το demo από εδώ. Αλλιώς, απλά απολαύστε το στο video που, εννοείται, είναι από real hardware (ZX81 + CRT τηλεόραση). Μην κάνετε τον κόπο να δυναμώσετε την ένταση, είπαμε, ο ΖΧ81 δεν έχει ήχο! Α, και οι ακανόνιστες γραμμές που θα δείτε μεταξύ των parts του demo είναι το loading του ΖΧ81. Γιατί πάω στοίχημα ότι οι περισσότεροι δεν το έχετε ξαναδεί! Viva Sinclair!

Ant Attack για ZX81!

Όσοι παρακολουθούν τακτικά το blog ίσως θυμούνται μία παλαιότερη ανάρτηση, στην οποία είχα αναφερθεί στον ταλαντούχο κύριο Bob Smith και στην μεταφορά του Crossy Road που είχε κάνει στον ΖΧ81. Σήμερα θα ασχοληθούμε με μία άλλη μεταφορά, από τον ZX Specrtum αυτή τη φορά, και το περί ου ο λόγος παιχνίδι είναι το Ant Attack.

To Ant Attack του Sandy White κυκλοφόρησε στη δύση του 1983 για τον 48K ZX Spectrum και ήταν το πρώτο πραγματικό ισομετρικό παιχνίδι με scrolling προς 4 κατευθύνσεις. Στο παιχνίδι είχατε το ρόλο ενός νεαρού (ή μίας νεαρής) που προσπαθούσε να σώσει τον/την σύντροφό του/της μέσα σε μια πόλη που είχε καταληφθεί από γιγαντιαία μυρμήγκια, με μόνη βοήθεια έναν ιδιαίτερα περιορισμένο αριθμό πυρομαχικών.

To Ant Attack στον ZX Spectrum...

Το Ant Attack δημιούργησε μεγάλη αίσθηση όταν κυκλοφόρησε, καθώς σχεδόν κανείς δεν πίστευε ότι ο ταπεινός ZX Spectrum ήταν πλατφόρμα ικανή για τη δημιουργία ενός τέτοιου ισομετρικού τίτλου. Μάλιστα η ίδια η Sinclair Research αγόρασε τα δικαιώματα του παιχνιδιού, το οποίο αποτέλεσε έναν από τους τίτλους που δίνονταν σε ένα bundle από microdrive cartridges σε όσους αγόραζαν το πακέτο επέκτασης του ZX Interface 1 + ZX Microdrive.

...και στον ΖΧ81!

Τι κι αν το Ant Attack "ρουφούσε" και τα 48Κ μνήμης του Spectrum; Τι κι αν χρησιμοποιούσε την - επαρκώς υψηλή για την εποχή - ανάλυση γραφικών των 256 x 192 pixels; Αυτά όπως έχουμε δει δεν λένε απολύτως τίποτα στον Bob Smith, ο οποίος αποφάσισε να μεταφέρει το Ant Attack στον ΖΧ81, με τα 16Κ μνήμης και την ανάλυση των - κρατηθείτε - 64 x 48 pixels! 

Ναι, είναι γεγονός, οι δεύτερες σκέψεις είναι για τους δειλούς - κι ο Bob Smith δεν είναι ένας απ' αυτούς, καθώς δεν υπάρχει απ' ότι φαίνεται προγραμματιστικό challenge που να τον αφήνει ασυγκίνητο! Έτσι λοιπόν, το Ant Attack στον ΖΧ81 μπορεί να δείχνει άκρως χοντροκομμένο ακόμα και με τα δεδομένα του 1983, αλλά δεν παύει να αποτελεί έναν μικρό προγραμματιστικό άθλο και μια ακόμα απόδειξη ότι αυτά τα παλιά μηχανάκια, αν κάποιος έχει τη διάθεση να τα "στύψει" έχουν ακόμα να μας δώσουν πράγματα που δεν τα είχαμε ξαναδεί. Απλά respect...

CroZXy Road: ένα Crossy Road για τον ZX81!

Ας ξεκινήσουμε με τα βασικά: "τι είναι ο ΖΧ81;", θα ρωτήσετε. Λοιπόν, σκεφτείτε έναν ZX Spectrum (τον κανονικό, όχι αυτά τα "φρούτα" με τα 128Κ!) χωρίς χρώματα, χωρίς ήχο, χωρίς γραφικά υψηλής ευκρίνειας (ναι, στην ανάλυση 256x192 pixels αναφέρομαι, πού το είδατε το αστείο;), με λιγότερη μνήμη και κάπως πιο ελλειπή BASIC. Α, αφαιρέστε ακόμα και το πληκτρολόγιο τύπου "γομολάστιχας" και αντικαταστήστε το με ένα πληκτρολόγιο αφής (ο Θεός να το κάνει). Ναι λοιπόν, αυτός είναι ο "μπαμπάς" του ZX Spectrum, ο πρώτος προσωπικός υπολογιστής που κυκλοφόρησε στην αγορά της Αγγλίας με κόστος κάτω από 100 λίρες. Ιδού:

Όπως καταλάβατε, οι δυνατότητες του ΖΧ81 δεν ήταν και χμμμμ, τόσο μεγάλες. Δεν θα τον έλεγες και "gaming platform". Κι όμως, στο μικρό διάστημα της ακμής του - μικρό, γιατί τον "έφαγε" ο Spectrum! - ο ΖΧ81 τιμήθηκε με τις κυκλοφορίες εκατοντάδων παιχνιδιών. Φυσικά, λόγω των μικρών του δυνατοτήτων και της σχεδόν παντελούς έλλειψης γραφικών τα περισσότερα απ' αυτά ήταν άθλια, αλλά υπήρξαν και κάποιοι πραγματικά αξιόλογοι τίτλοι, όπως ο "παππούς" των FPSs 3D Monster Maze. Φτάσαμε λοιπόν κάπου στο 2010, όταν ένας - ιδιαίτερα ταλαντούχος - προγραμματιστής, ονόματι Bob Smith αποφάσισε να αρχίσει να φτιάχνει παιχνίδια για τον ΖΧ81. Ας δούμε την πιο πρόσφατη δουλειά του λοιπόν, το CroZXy Road...

To Crossy Road είναι ένα δημοφιλές παιχνίδι για tablets και smartphones που θυμίζει ισομετρική παραλλαγή του κλασικού Frogger, με γραφικά a la Minecraft! Ναι, ξέρω, ακούγεται λίγο γελοίο, αλλά το παιχνιδάκι είναι ιδιαίτερα εθιστικό και έγινε μεγάλο hit στις handheld συσκευές. Έτσι λοιπόν, ο Bob Smith αποφάσισε - και με τις "ευλογίες" των δημιουργών του Crossy Road - να φτιάξει το CroZXy Road, την δική του version του παιχνιδιού για τον ΖΧ81. "Φιλόδοξο σχέδιο", θα πείτε. Ναι, είναι αλήθεια. Αδύνατο όμως, όχι, καθώς ο Bob Smith έφτιαξε ένα παιχνίδι που τολμάω να το χαρακτηρίσω πιο playable από το original!

Το CroZXy Road είναι ουσιαστικά ένα ισομετρικό Frogger χωρίς ήχο, με ασπρόμαυρα γραφικά ανάλυσης 64x44 (!) pixels που scrollάρει ανάλογα με την κίνηση προς τις 4 διαγώνιες διευθύνσεις. Αν και τα γραφικά στη στατική οθόνη δείχνουν (και είναι) ιδιαίτερα χοντροκομμένα, όταν παίζετε, όπου και τα πάντα κινούνται, λειτουργούν μια χαρά και αποδίδουν σωστά τα (ισομετρικά) σχήματα που πρέπει να αποδώσουν. Τα πλήκτρα του παιχνιδιού ορίζονται από τον χρήστη και η απόκριση του χαρακτήρα σας σε αυτά είναι αμεσότατη, γεγονός που καθιστά το παιχνίδι διασκεδαστικό και εθιστικό. Αυτή ακριβώς η διαφορά στο χειρισμό είναι που καθιστά το CroZXy Road του ΖΧ81 πιο playable από το original Crossy Road, στο οποίο οι χειρισμοί πραγματοποιούνται με αγγίγματα στην οθόνη...

Συνολικά το CroZXy Road δεν είναι μόνο ένα καλό και σύγχρονο arcade παιχνίδι για τον ΖΧ81, αλλά αποτελεί ταυτόχρονα και προγραμματιστικό άθλο: είμαι απόλυτα βέβαιος ότι κανείς δεν πίστευε τότε, στις αρχές τις δεκαετίας του '80 ότι ο ΖΧ81 θα έχαιρε κάποτε παιχνιδιών όπως το CroZXy Road. Συγχαρητήρια λοιπόν στον Bob Smith για την - για ακόμα μια φορά - εξαιρετική δουλειά του. Το CroZXy Road μπορείτε να το κατεβάσετε από εδώ και τον εξομοιωτή για να το τρέξετε από εδώ.

Η Usborne διαθέτει τα βιβλία της για δωρεάν download

Ο εκδοτικός οίκος Usborne, που έχει μεγάλη παράδοση στην έκδοση βιβλίων εκπαιδευτικού κυρίως περιεχομένου, διαθέτει προς δωρεάν download σε μορφή .PDF τα βιβλία που είχε κυκλοφορήσει τη δεκαετία του 1980-'90 και τα οποία εισάγουν με πολύ απλό και κατανοητό τρόπο τον αναγνώστη σε πολύ ενδιαφέροντα θέματα όπως οι αρχές του προγραμματισμού και η γλώσσα BASIC, η γλώσσα μηχανής, η δημιουργία adventure games κλπ. Είναι πολύ ενδιαφέροντα βιβλία και τα συστήνω ανεπιφύλακτα σε όσους ήθελαν πάντα να μάθουν κάτι παραπάνω για τους υπολογιστές από το βάζουν απλά δισκέτες (αλλά ντρέπονταν να ρωτήσουν)!

Μπορείτε να διαβάσετε και να κατεβάσετε τα βιβλία από αυτή τη σελίδα (Πηγή: Vintage Is The New Old).