ZX-AY: ο Spectrum έχει πια τον ήχο που του αξίζει!

Πρέπει να έχουν συμπληρωθεί 3 ολόκληρα χρόνια από τότε που απέκτησα το ZX-AY. Αν δεν με γελά η μνήμη μου δηλαδή - κάτι εξόχως σύνηθες τα τελευταία χρόνια, εδώ που τα λέμε...

Το ZX-AY είναι χοντρικά ένα interface που εφοδιάζει τον 16/48Κ ZX Spectrum με ένα AY-3-8912 soundchip σαν αυτό που είχε ο 128άρης. Το απέκτησα κι εγώ λοιπόν ο δόλιος προκειμένου να απολαύσω ήχο της προκοπής στον γομολάστιχα και με το που το παρέλαβα το έβαλα στην άκρη για κάποιους μήνες, μετά ήρθε ο ZX Spectrum Next και... τέλος. Τι τέλος; Τέλος, δεν έκανα ποτέ τον κόπο να το συνδέσω σε κάποιον Spectrum και να το δοκιμάσω έστω αν παίζει - κι αυτό μέχρι προχτές! Αφήστε, ξέρω...

Για όσους είχαν την τύχη - και την ηλικία του Μαθουσάλα - να προλάβουν στα σπάργανά της την εποχή του Spectrum, είναι φανερά τα πλεονεκτήματα του μηχανήματος: σε εξέλιξη στο 1ΚΒ μνήμης και στην βουβή, ασπρόμαυρη απεικόνιση χωρίς γραφικά υψηλής ανάλυσης του προγόνου του, ο Speccy προσέφερε 8 χρώματα (15 στην πραγματικότητα με τις 2 ρυθμίσεις φωτεινότητας), high speed loading, πληκτρολόγιο που να μην είναι αφής, high resolution graphics, πεζούς και κεφαλαίους χαρακτήρες, user defined characters και ήχο. Α, ναι, και 16 ή 48ΚΒ μνήμης RAM. Και όλα αυτά σε μια τιμή που ήταν πραγματικά εφικτό να τον αγοράσεις (περίπου στο 60-70% του βασικού μισθού της εποχής, αν δεν απατώμαι). Ο αείμνηστος "θείος" Clive είχε κάνει το θαύμα του και ουδείς εν έτει 1982-83 δεν μπορούσε να σταθεί στις ελλείψεις του υπολογιστή. Ποιες ήταν αυτές; Πολλές, αλλά οι βασικότερες εξ αυτών ήταν η έλλειψη joystick port και εξειδικευμένου chip ήχου. Διότι στην αρχή δεν το γνωρίζαμε και δεν το φανταζόμασταν, αλλά έμελλε τελικά να κυκλοφορήσουν χιλιάδες παιχνίδια για το μηχάνημα, οπότε καταλαβαίνετε την χρησιμότητα μιας υποδοχής για joystick και ενός soundchip. Κι αν η έλλειψη της πρώτης καλύφθηκε σύντομα με προϊόντα τρίτων κατασκευαστών (με κυρίαρχο το Kempston joystick interface), την απάντηση στο τελευταίο ήρθε να δώσει η εμφάνιση του ZX Spectrum 128K. Αλλά ήταν μάλλον λίγο αργά και μιλάμε και για άλλο μηχάνημα κιόλας, οπότε...

Οπότε φτάνουμε στο σήμερα (ή περίπου), οπότε και ο γράφων εδέησε να κατεβάσει από το πατάρι τον πολυαγαπημένο του 48άρη με το SMART card interface και να κάνει την καίρια σκέψη: "ρε, μπας και το ZX-AY έχει passthrough connector; Μήπως να ψάξω να το βρω πού το έχω να το δοκίμαζα κι αυτό;". Όπερ και εγένετο, μετά από μία βασανιστική ώρα ενδελεχούς αναζήτησης στις κούτες με την retro-σαβούρα. Και ναι, το ZX-AY έχει passthrough connector οπότε και μπόρεσα να το συνδέσω ταυτόχρονα με το SMART card interface. Στην ουσία, με αυτά τα δύο κομμάτια hardware πρόσθεσα στον Spectrum πρόσβαση σε mass storage device (SD κάρτες), Kempston compatible joystick port, reset button, freeze button και το κύκλωμα ήχου του 128άρη! Not bad, not bad at all...

Το ZX-AY έχει ποιοτικούς κονέκτορες και έτσι τα 2 interfaces "σφηνώνουν" με αξιοζήλευτη σταθερότητα στο expansion port του Spectrum, χωρίς φόβους για κολλήματα ή reset σε πιθανό κούνημα του υπολογιστή. Το ZX-AY παρέχει μία έξοδο ήχου για στερεοφωνικό jack των 3,5mm μέσω της οποίας διοχετεύονται όχι μονάχα οι ήχοι του AY-3-8912, αλλά και όλοι οι ήχοι που παράγει ο Spectrum, πλην αυτών του φορτώματος από κασέτα (για ευνόητους λόγους). Έτσι, όχι μονάχα ο γομολάστιχας αποκτά soundchip, αλλά και τη δυνατότητα να στέλνει στον ενισχυτή (ή στα ηχεία) τον ήχο που παράγει ο επεξεργαστής. Έτσι, για να απολαμβάνετε την μουσική του Manic Miner στην τσίτα οδηγώντας γείτονες (και εαυτόν) στον ψυχίατρο!

Θα ρωτήσει κάποιος - και με το δίκιο του - "ναι, αλλά ποια παιχνίδια υποστηρίζουν αυτό το μαραφέτι; Γιατί μιλάμε για κάτι σχετικά καινούριο, που φτιάχτηκε πολύ μετά την εποχή του Spectrum". Φυσικά, αυτή είναι η αλήθεια. Ελάτε όμως που το ZX-AY ΔΕΝ είναι το πρώτο interface της ιστορίας που παρέχει τη συγκεκριμένη λειτουργικότητα (δείτε π.χ. το Fuller Box) και, το κυριότερο: η πλειονότητα των παιχνιδιών του ZX Spectrum 128K/+2/+3 δεν "εψαχναν" για 128ΚΒ μνήμης, αλλά για υποκύκλωμα ήχου! Το αποτέλεσμα των παραπάνω είναι ότι διαπιστώνει κανείς ότι πολλά παιχνίδια των 80s εκμεταλλεύονται τις έξτρα ηχητικές δυνατότητες του ZX-AY (δείτε τη σχετική λίστα εδώ) και το ίδιο ισχύει και με πολλές σύγχρονες παραγωγές (games/demos). Για μερικά - αρκετά, θα μπορούσε να πει κάποιος - demos που υποστηρίζουν 48άρη ZX Spectrum με ZX-AY δείτε εδώ.

Σα να μην έφταναν τα παραπάνω, θα πρέπει να σημειωθεί ότι το ZX-AY μπορεί να συνδεθεί σε όλα τα μοντέλα Spectrum, ακόμα και σε αυτά που έχουν ήδη chip ήχου (!), στα οποία παρέχει ουσιαστικά απλώς μία "καθαρή" dedicated ηχητική έξοδο, χωρίς παράσιτα και παραμορφώσεις.

Επειδή όμως τόση ώρα γράφω για ηχητικές δυνατότητες, ολοκληρώνοντας σας προτείνω να δείτε και να ακούσετε κι εσείς οι ίδιοι το ZX-AY στο παρακάτω μικρό και ενδεικτικό (των δυνατοτήτων του interface) βιντεάκι:

ZX Spectrum SMART card interface v2

Όσοι παρακολουθείτε το παρόν blog από τα σπάργανά του, πιθανότατα θυμάστε ότι, σε κάποια από τις πρώτες αναρτήσεις, σας είχα παρουσιάσει το SMART card interface για τον ZX Spectrum, ένα add on που κατ' εμέ αποτελεί μία εκ των "τιμιότερων" λύσεων, ανεξαρτήτως format.

Αρχικά, το SMART card interface είχε τη δυνατότητα να "διαβάσει" μόνο .sna imagefiles, γεγονός που καθιστούσε την χρήση του λίγο προβληματική. Πολύ σύντομα το πρόβλημα αυτό λύθηκε, με την υιοθέτηση της υποστήριξης .tap αρχείων (χωρίς να χάνεται η δυνατότητα για χρησιμοποίηση αρχείων .sna). Αυτό λοιπόν το γεγονός, συνδυαζόμενο με το ενσωματωμένο Kempston compatible joystick interface, την υποστήριξη romfiles και τις διαγνωστικές λειτουργίες για το hardware του Spectrum καθιστούσε το SMART card interface εξαιρετική επιλογή. Επιλογή που φάνταζε ακόμα πιο δελεαστική σε μία τιμή λιανικής που δεν ξεπερνούσε τις 25 λίρες Αγγλίας!

Τώρα λοιπόν, 18 μήνες αργότερα, σε μια βόλτα μου από το site της retroleum, διαπίστωσα ότι έχει βγει νέα έκδοση του SMART card interface, η επονομαζόμενη (τυμπανοκρουσίες)... v2! ΟΚ, θα σας το δώσω, δεν πρέπει να σπατάλησαν πολύ χρόνο στην αναζήτηση ονομασίας, αλλά ας ασχοληθούμε με την ουσία, shall we?

Πώς θα μπορούσε άραγε κάποιος να βελτιώσει κάτι το οποίο ήδη προσέγγιζε το τέλειο (σε συνδυασμό πάντα με την πολύ φθηνή τιμή του); Ε, να που γίνεται!

Ένα - ας το πούμε - μειονέκτημα του original SMART card interface ήταν το ότι οι διαστάσεις του ήταν τέτοιες που δεν μπορούσε να συνδεθεί σε ZX Spectrum +2 ή +3 (ο θεός να κάνει ZX Spectrum τα... ανοσιουργήματα του αγροίκου Alan Sugar). Έτσι λοιπόν η πλακέτα επανασχεδιάστηκε και πλέον, η 2η έκδοση του SMART card interface μπορεί να συνδεθεί σε οποιοδήποτε μοντέλο ZX Spectrum.

Μία άλλη αλλαγή έχει να κάνει με το είδος των καρτών που δέχεται το interface, καθώς οι (ξεπερασμένες;) SD έδωσαν τη θέση τους στις υπερ-διαδεδομένες στους καιρούς μας microSD. Προσωπικά προτιμάω με τα χίλια τις παλιές, καλές, ευμεγέθεις (λέμε τώρα...) SD, αλλά θεωρώ ότι η πλειοψηφία θα χαιρετήσει με ικανοποίηση την αλλαγή αυτή.

Μία άλλη αλλαγή έχει να κάνει με τα 4 DIP switches που υπήρχαν πάνω στην πρώτη έκδοση του SMART card interface, τα οποία πλέον λάμπουν δια της απουσίας τους: η v2 αναγνωρίζει μόνη της σε τι μοντέλο ZX Spectrum έχει συνδεθεί και πλέον υπάρχει μονάχα ένας διακόπτης, ο οποίος σας επιτρέπει να επιλέξετε μεταξύ νορμάλ και διαγνωστικής λειτουργίας. Απλά και λειτουργικά πράγματα!

Τέλος, η σημαντικότερη ίσως αλλαγή έχει να κάνει με τη δυνατότητα αποθήκευσης .sna αρχείων. Εάν μέχρι τώρα παίζατε π.χ. ένα adventure game και θέλατε να αποθηκεύσετε την πρόοδό σας θα έπρεπε σώνει και καλά να χρησιμοποιήσετε κασετόφωνο. Για να μην εξετάσουμε την περίπτωση κατά την οποία, ως "παράξενος" θέλατε να γράψετε ένα BASIC (ή assembly) πρόγραμμα και να το αποθηκεύσετε...

Ε, τώρα πια όλα αυτά ανήκουν στο παρελθόν, καθώς το SMART card interface v2 σας επιτρέπει να αποθηκεύετε snapshots του σημείου στο οποίο βρίσκεστε, όποια στιγμή θέλετε και όποιο πρόγραμμα και αν τρέχετε, ώστε μελλοντικά να συνεχίσετε από το σημείο στο οποίο βρισκόσασταν! Μία δίχως άλλο καταπληκτική δυνατότητα που λύνει τα χέρια στους κατόχους του interface και η οποία, αν δεν απατώμαι, δίνεται και στους ιδιοκτήτες της παλιάς (original) version εάν κάνουν update στο interface τους την τελευταία έκδοση του firmware...

Όλα τα (υπέροχα) που διαβάσατε παραπάνω μπορούν να γίνουν δικά σας με 29,09 λίρες Αγγλίας συμπεριλαμβανομένων των ταχυδρομικών. Τιμή πραγματικά απίστευτα χαμηλή για τα όσα προσφέρει το SMART card interface v2 το οποίο, σημειωτέον, παραγγέλθηκε στις 10/10 και είχε έρθει στα χέρια μου στις 17/10 - και μεσολάβησε και Σαββατοκύριακο!

Δεν θα γράψω κάτι περισσότερο προς το παρόν, υπόσχομαι αναλυτική παρουσίαση λίαν συντόμως. Εσείς από την άλλη, μπορείτε να επισκέπτεστε καθημερινά το site της retroleum και, αν βρείτε διαθέσιμα κομμάτια από SMART card interface v2, απλά αγοράστε το!

Sinclair ZX Spectrum 128K/+2/+3 για άσχετους

Καλή σας ημέρα. Σας εύχομαι μια ευχάριστη και ήρεμη Κυριακή και ελπίζω το κείμενο που ακολουθεί να σας κρατήσει ευχάριστη συντροφιά για κάποια ώρα. Σήμερα, με το 3ο άρθρο της σειράς, θα καταπιαστούμε με τα "μεγάλα" μοντέλα του Sinclair ZX Spectrum, ήτοι τους 128Κ, +2 και +3 και τα απαραίτητα καλώδια και περιφερειακά που θα πρέπει να χρησιμοποιήσουμε προκειμένου να καταστήσουμε τους υπολογιστές αυτούς λειτουργικούς και χρηστικούς. Πάμε πρώτα στο απαραίτητο disclaimer, όμως...

ΝτισκLAMER

Ο συγγραφέας αυτού του βοηθητικού οδηγού χρήσης για παλαιούς υπολογιστές σας παρέχει το παρόν με μόνο σκοπό να σας βοηθήσει με τον πλέον ενδεδειγμένο και φτηνό τρόπο μπορεί να έρθει στο μυαλό του, ώστε να έχετε τον παλαιό σας υπολογιστή up and running. Οι λύσεις που προτείνονται ασφαλώς και δεν είναι οι μοναδικές, αλλά, στο μυαλό του γράφοντος όπου συνδυάζεται το τρίπτυχο "εμπειρία/τεχνικές γνώσεις/συνεχής αγωνία για τα ολοένα και μειούμενα εισοδήματα", αποτελούν τις πλέον ενδεδειγμένες ώστε να κάνετε τα ρετρο-γούστα σας χωρίς να σας "γδύσει" ο κάθε επιτήδειος και χωρίς να σιχτιρίζετε νυχθημερόν. Πολύ σημαντικό επίσης είναι το ότι θα σας προταθούν έτοιμες και πολύ συγκεκριμένες λύσεις, ώστε να αποφύγετε το ψάξιμο στο internet, τις noobικες ερωτήσεις σε fora κλπ. Άλλωστε, ο τροχός έχει ήδη προ πολλού ανακαλυφθεί - το να προσπαθεί ο καθένας μας να τον επανα-ανακαλύψει δεν αποτελεί τίποτα περισσότερο από waste of time! Τέλος, δεν φέρω την παραμικρή ευθύνη για οποιεσδήποτε βλάβες τυχόν προκαλέσετε στα αγαπημένα σας μηχανήματα ή και στον εαυτό σας: είπαμε, μπορώ να παράσχω οδηγίες, όχι να εξανθρωπίσω! Τέλος ντισκLAMER.

Ο ομορφότερος, σπανιότερος και ακριβότερος όλων. Και είναι και Sinclair!

Αγορά

Οι 128άρηδες Spectrum, αν και εμπορικά ήταν επιτυχημένοι (τα μοντέλα της Amstrad, και κυρίως ο +2), ναι μεν μπορούν να βρεθούν αρκετά εύκολα, σίγουρα όμως δεν είναι τόσο διαδεδομένοι ούτε τόσο φθηνοί όσο οι 48άρηδες. Ξεκινώντας από τον 128άρη της Sinclair, που αποτέλεσε και το κύκνειο άσμα σε ό,τι αφορά τους υπολογιστές που κυκλοφόρησε η εταιρία πρωτού αγοραστεί από την Amstrad, θα σας πω μία λέξη: "μακριά"! Όχι, δεν έχω τίποτα με το συγκεκριμένο μηχάνημα, ίσα-ίσα που το θεωρώ και το ομορφότερο και κομψότερο της σειράς - κι έχει και τις εντολές πάνω στα πλήκτρα! Απλά, λόγω της σπανιότητάς του, είναι σχεδόν βέβαιο ότι δεν πρόκειται να το βρείτε σε λογική τιμή. Συνεπώς, το ξεχνάμε και προχωράμε στα μοντέλα που κατασκευάστηκαν από την Amstrad...

Τα 2 flavors του +2: ο μαύρος είναι σαφώς πιο ελκυστικός στο μάτι και θυμίζει και κάτι από (πραγματικό) Spectrum...

Οι Spectrum +2 και +3 λοιπόν, που σχεδιάστηκαν και κατασκευάστηκαν από την Amstrad από το 1986 και μετά, έχουν κάποια σαφέστατα πλεονεκτήματα και κάποια μειονεκτήματα σε σχέση με τα μοντέλα της Sinclair. Κατ' εμέ, το σημαντικότερο "κουσούρι" τους είναι το γεγονός ότι δεν υπάρχουν τυπωμένες οι εντολές της BASIC στο πληκτρολόγιο, καθιστώντας έτσι το μηχάνημα πρακτικά άχρηστο για προγραμματισμό σε 48Κ mode. Επίσης, αν και αυτό είναι εντελώς υποκειμενική κρίση, εμφανισιακά είναι αρκετά ουδέτεροι και αδιάφοροι, με μόνη εξαίρεση τον πρώτο, γκρίζο Spectrum +2 που τον θεωρώ από τους πλέον άσχημους υπολογιστές των 80s. Τέλος, σημαντικότατη είναι η έλλειψη μετρητή στο κασετόφωνο όλων των +2, γεγονός που καθιστούσε επίπονη την χρήση κασετών μεγάλης διάρκειας με πολλά προγράμματα αλλά και κάποιων multipart παιχνιδιών. Στο θέμα του κόστους τώρα, ο γκρίζος +2 αποτελεί μάλλον την πλέον λογική επιλογή, καθώς ήταν το πλέον δημοφιλές (και λιγότερο όμορφο!) μοντέλο, πράγμα που σημαίνει ότι θα τον βρείτε να "κυκλοφορεί" σε πιο λογικές τιμές από τους υπόλοιπους. Θεωρώ ότι τα 120€ είναι η μέγιστη τιμή που θα πρέπει να δώσετε για ένα τέτοιο μηχάνημα μαζί με το τροφοδοτικό του, ενώ φυσικά διάφορα extras θα ανεβάσουν την τιμή του πακέτου παραπάνω. Εννοείται ότι αν βρείτε στην ίδια τιμή οποιοδήποτε μοντέλο Spectrum 128K σε καλή κατάσταση καλά θα κάνετε να το αγοράσετε: εγώ απλά δεν σας προτείνω κανένα από τα υπόλοιπα, γιατί θα σας κοστίσουν ακριβότερα χωρίς να σας προσφέρουν κάτι παραπάνω. Μόνο ο Spectrum +3 έχει κάτι "έξτρα", αλλά επιτρέψτε μου να θεωρώ το disk drive περιττή πολυτέλεια για έναν Spectrum αλλά και ταυτόχρονα έξτρα βάσανο εάν προσπαθείσετε να περάσετε τα προγράμματά σας σε δισκέτα. Φυσικά και δεν σας προτείνω να χρησιμοποιήσετε κασέτες: όπως και στην περίπτωση του άρθρου για τους Spectrum 16K/48K/+, θα καταφύγουμε σε άλλες, πιο σύγχρονες λύσεις!

Ο πλέον πλήρης και "δυνατός" Spectrum που κατασκευάστηκε ποτέ. Δεν θα μας χρειαστεί, πάντως!

Καλώδια και interfaces για αποθήκευση προγραμμάτων

Αφού αποκτήσατε τον Spectrum σας, θα χρειαστείτε ένα καλώδιο για τον συνδέσετε με την (σύγχρονη, κατά προτίμηση) τηλεόραση. Δεν θα πρότεινα σε καμία περίπτωση τη λύση του τηλεοπτικού (RF) σήματος, λόγω της πολύ κακής ποιότητας, που στον Spectrum 128K είναι χειρότερη αυτής του 48Κ επειδή περνάει και ο ήχος μέσα από το ίδιο σήμα, καθιστώντας έτσι δυσκολότερο το fine tuning του καναλιού. Αφού λοιπόν θα αναγκαστούμε να αγοράσουμε καλώδιο, ας αφήσουμε τα ημίμετρα (composite) και ας πάμε κατευθείαν σε ένα καλής ποιότητας scart καλώδιο. Μπορείτε να το προμηθευτείτε από εδώ (Spectrum +2) ή εδώ (Spectrum +3 και +2Α). Επίσης, αυτό εδώ είναι κατάλληλο για τον 128άρη της Sinclair. Επίσης, μπορείτε να επικοινωνήσετε με τον Δημήτρη (MasterGR) που αναλαμβάνει να σας φτιάξει κατά παραγγελία όποιο καλώδιο θέλετε. Όπως και να 'χει, υπολογίστε περί τα 15-20€ για την αγορά του scart καλωδίου, εκτός εάν πιάνει το χέρι σας, οπότε και θα σας προτείνω να συμβουλευτείτε τους οδηγούς κατασκευής του αείμνηστου Δημήτρη Στάση στο blog του, που βρίσκεται online χάρη στον Darth_Cotsos.

Στο αντίστοιχο άρθρο για τα "μικρά" μοντέλα είχαμε επιλέξει το SMART card interface ως λύση αποθηκευτικού μέσου και joystick. Στην περίπτωση των 128άρηδων έχουμε αρκετές αντίστοιχες επιλογές, αλλά όχι το ίδιο το SMART card interface, μιας και αυτό δεν ταιριάζει (λόγω διαστάσεων) στους Spectrum +2/+3. Έχουμε και λέμε λοιπόν: το DivIDE 2K11, στα 50€ + ταχυδρομικά. Είναι μικρό, αξιόπιστο, χρησιμοποιεί (όπως και τα υπόλοιπα) το ESXDOS και μπορεί να χρησιμοποιήσει σχεδόν όλα τα formats από images για Spectrum. Δυστυχώς δεν διαθέτει υποδοχή για joystick, οπότε θα πρέπει να χρησιμοποιήσετε αυτές του Spectrum σας με αυτόν τον μετατροπέα ή να αγοράσετε ένα Kempston joystick interface με pass-through connector. Σε κάθε περίπτωση υπολογίστε +15€ περίπου. Οπότε, αφού θα δώσετε που θα δώσετε τα 65€, προτείνω ανεπιφύλακτα το DivMMC EnJOY, το οποίο, με 45 λίρες+ταχυδρομικά σας προσφέρει αποθήκευση σε SD κάρτα, ESXDOS, μελλοντικά firmware upgrades, Kempston joystick interface και συμβατότητα με όλα ανεξαιρέτως τα μοντέλα ΖΧ Spectrum. Αν μάλιστα είστε και ανοιχτοχέρηδες ή απλά δεν σας έχει αγγίξει η κρίση όσο τους υπόλοιπους, μπορείτε να το παραγγείλετε και "κουτάτο": με 60 λίρες Αγγλίας+ταχυδρομικά είναι η απόλυτη λύση σε ένα ιδιαιτέρως κομψό - και αισθητικής Sinclair - case. Μπορείτε να το αγοράσετε από εδώ. Επίσης, μόλις τώρα υπέπεσε στην αντίληψή μου και το DivIDE 2K14, το οποίο, με 55€+ταχυδρομικά, σας προσφέρει όλα τα καλά του DivIDE 2K11 με ενσωματωμένο Kempston joystick interface. Καθόλου άσχημα!

Από αυτό άρχισαν όλα: το DivIDE.

To DivIDE 2K11

To DivIDE 2K14 με την παράξενη σχεδίαση και το joystick port

DivMMC EnJOY με case: σε κάθε περίπτωση, η απόλυτη επιλογή!

Όπως και στην περίπτωση του οδηγού για τους "απλούς" Spectrums, έτσι και τώρα, κατεβάστε αυτό το torrent. Είναι μια μεγάλη συλλογή με images από παιχνίδια του Spectrum. Δεν περιλαμβάνει μόνο arcade games όπως λέει στον τίτλο του, έχει τα πάντα και μάλιστα τα έχει και σε (σχεδόν) όλα τα formats. Αφού κατεβάσετε τη συλλογή με τα παιχνίδια, αποσυμπιέστε την και κάντε format την SD ή CF καρτούλα που αγοράσατε (ανάλογα με το interface που τελικά επιλέξατε) σε FAT16. Αντιγράψτε μερικά παιχνίδια που θέλετε στην κάρτα, προσέχοντας να αλλάξετε το πρώτο μέρος του ονόματός τους (όχι την κατάληξη!) σε κάτι κατανοητό μέχρι 8 χαρακτήρες. Είστε έτοιμοι: με τον 128άρη σας σβηστό κουμπώστε την καρτούλα στο interface και ανάψτε τον υπολογιστή!

Από αριστερά προς τα δεξιά: SMART card interface, DivMMC EnJOY, DivIDE.

Χρήση

Εφόσον έχετε στον 128άρη Spectrum σας "κουμπωμένο" κάποιο interface όπως αυτά που σας παρουσίασα πριν που χρησιμοποιεί το ESXDOS, με το που θα ανάψετε τον υπολογιστή θα δείτε στιγμιαία την αρχική (μαύρη) οθόνη και κατόπιν το μηχάνημα θα κάνει RESET και θα βρεθείτε σε μια λευκή οθόνη που θα αναγράφεται το "(c) 1982 Amstrad". Στην ουσία βρίσκεστε στην 48Κ BASIC, αλλά αυτό δεν σας νοιάζει: πιέστε μία φορά του κουμπί ΝΜΙ στο interface σας και θα βρεθείτε στον explorer της κάρτας μνήμης που χρησιμοποιείτε. Χρησιμοποιώντας τα βελάκια (arrow keys) και το ENTER μπορείτε να πλοηγηθείτε στα περιεχόμενα της κάρτας μνήμης και να επιλέξετε το αρχείο που θέλετε να φορτώσετε. Αναλυτικά, όλα τα πλήκτρα που μπορείτε να χρησιμοποιήσετε μπορείτε να τα δείτε στο ακόλουθο screenshot:

Αφού επιλέξετε το image που επιθυμείτε πατώντας ENTER αυτό θα φορτώσει και είστε έτοιμοι να παίξετε (εάν πρόκειται για παιχνίδι). Θυμηθείτε να επιλέξετε Kempston ή Sinclair joystick ανάλογα με το αν χρησιμοποιείτε το joystick port του interface σας ή αυτό του Spectrum, αντίστοιχα. Εάν θέλετε να φορτώσετε κάτι άλλο, δεν χρειάζετε καν RESET: πατήστε και πάλι το κουμπί NMI και πλοηγηθείτε στο επόμενο image της επιλογής σας!

Κασετόφωνο

Spectrum χωρίς κασετόφωνο είναι σαν τοστ χωρίς ζαμπόν (όχι στ' αλήθεια!). Ας υποθέσουμε λοιπόν ότι θέλετε να ζήσετε σε απόλυτο βαθμό την εμπειρία που μπορεί να σας προσφέρει το θαυματουργό μαύρο κουτί του θείου Clive σε συνδυασμό με κάποιες κασέτες με παιχνίδια που βρήκατε. Ωραία, λοιπόν! Με τον Spectrum σβηστό αφαιρέστε το interface και ανάψτε τον. Επιλέξτε το "Tape loader" (θεωρούμε ότι όλα αυτά τα κάνετε σε Spectrum +2). Τοποθετήστε την κασέτα στο κασετόφωνο που βρίσκεται στη δεξιά πλευρά του μηχανήματος, γυρίστε την στην αρχή και πατήστε το PLAY.  Σας περιμένει ένα πεντάλεπτο από τσιριχτούς ήχους και μπλε-κίτρινες γραμμές (συνήθως!) στο περιθώριο της οθόνης μέχρι να φορτώσει το παιχνίδι από την κασέτα. Φυσικά, οι πιθανότητες να συναντήσετε το απεχθές "R - Tape loading error" δεν είναι αμελητέες, παρόλο που ο Spectrum είχε το πλέον αξιόπιστο σύστημα εγγραφής/αναπαραγωγής από κασέτα που δοκίμασε ποτέ ο γράφων. Μην πτοείστε: πατήστε το PLAY και, με τη βοήθεια ενός πολύ λεπτού κατσαβιδιού ρυθμίστε (με μικρές και σύντομες κινήσεις) την θέση της κεφαλής από την τρυπούλα που βρίσκεται ακριβώς από κάτω της. Ο απλός κανόνας είναι να την αφήσετε στο σημείο που ο ήχος ακούγεται πιο πρίμα...

O +2 μου με ένα DivIDE.

Αφού λοιπόν ακολουθώντας τις οδηγίες της προηγούμενης παραγράφου το κασετόφωνο του Spectrum σας διαβάζει αξιόπιστα, να σας πω και μερικές εντολές για τον χειρισμό αυτού, που ίσως σας φανούν χρήσιμες (ισχύουν για το 48Κ mode αλλά θεωρώ πως ακριβώς τα ίδια και με τον ίδιο τρόπο λειτουργούν και στο 128Κ mode). Έχουμε και λέμε, λοιπόν:
LOAD"" και <ENTER> για φόρτωμα του επόμενου προγράμματος στην κασέτα.
SAVE"<όνομα προγράμματος>" και <ENTER> για αποθήκευση σε κασέτα του προγράμματος BASIC που βρίσκεται στη μνήμη του υπολογιστή.
SAVE"<όνομα προγράμματος>" LINE x και <ENTER> για αποθήκευση σε κασέτα του προγράμματος BASIC που βρίσκεται στη μνήμη του υπολογιστή και αυτόματη εκτέλεσή του από την γραμμή x όταν θα φορτωθεί.
SAVE"<όνομα>" SCREEN$ ή SAVE"<όνομα>" CODE 16384,6912 για αποθήκευση της οθόνης του Spectrum στην κασέτα.
MERGE"<όνομα προγράμματος>" και <ENTER> για συγχώνευση του προγράμματος BASIC που βρίσκεται στη μνήμη με αυτό που θα φορτωθεί από την κασέτα. Προσέξτε να μην υπάρχουν αλληλοεπικαλυπτόμενοι αριθμοί γραμμής!
RUN και <ENTER> για εκτέλεση του προγράμματος BASIC που βρίσκεται στη μνήμη.
LIST και <ENTER> για να δείτε το listing του προγράμματος BASIC που βρίσκεται στη μνήμη.
Για περισσότερες εντολές και τις λειτουργίες τους απευθυνθείτε στο manual του ZX Spectrum +2 που μπορείτε να βρείτε online εδώ.

"Use only Sinclair joysticks"! Yeah, right!

 
Στο θέμα του software τώρα, θα είμαι απολύτως ειλικρινής μαζί σας: δεν είχα 128άρη Spectrum στην "εποχή του" και, όχι μόνο αυτό, δυσκολεύομαι να ξεχωρίσω έναν τίτλο για 128άρη από τον αντίστοιχο για 48άρη - εκτός φυσικά και εάν ακούσω τη μουσική του! Συνεπώς, θα σας προτείνω να ρωτήσετε στα γνωστά fora (δοκιμάστε το iamretro) και να ρίξετε μια ματιά για αξιόλογα παιχνίδια και στο Top-10 του Retro Gamer, εδώ. Για demos τώρα, εδώ θα βρείτε πάρα πολλά και πολύ εντυπωσιακά.

Amstrad πάνω, Amstrad κάτω! Τι, ψέματα;

Δε νομίζω ότι έχω κάτι άλλο να συμπληρώσω: αν τυχόν σας δημιουργήθηκαν κάποια ερωτήματα από όσα διαβασατε, μη διστάσετε να επικοινωνήσετε μαζί μου. Επίσης, να σας ενημερώσω ότι θα κάνω ό,τι περνάει από το χέρι μου προκειμένου την επόμενη Κυριακή να αναρτήσω ένα νέο άρθρο/οδηγό χρήσης: εάν δεν τα καταφέρω, τότε θα τον αναρτήσω την μεθεπόμενη Κυριακή. Μέχρι τότε να είστε καλά, να περνάτε καλά και να μην αφήνετε καμία μέρα και καμία ώρα αναξιοποίητη: η ζωή είναι (δυστυχώς) μικρή!

ZX Spectrum 128K +2 mini

Ναι, αυτό που λέει ο τίτλος: ZX Spectrum 128K +2 mini. Τι σημαίνει αυτό; Να, για κοιτάξτε:

Ναι, δε λέω, συμπαθητικός είναι. Τι παίζει όμως με την όλη ιστορία;

Αφού έχουμε φτάσει σε ένα σημείο που - καλώς ή κακώς - οι κασέτες πλέον δεν μας χρειάζονται (βλέπε DivIDE, DivMMC EnJOY, SMART card interface κλπ) και αφού το (καλής ποιότητας μεν, άσχημο δε) κασετόφωνο του ZX Spectrum 128K +2 "περισσεύει", γιατί να μην το αφαιρέσουμε, μετατρέποντας την... γκουμούτσα (!) σε ένα κομψό και compact μηχάνημα; Κάπως έτσι σκέφτηκε ο Tero Heikkinen, και ξεκίνησε το project κοπής και επανακόλλησης του +2 που μπορούμε να μελετήσουμε διεξοδικά στο blog του, εδώ και εδώ. Δύσκολη, ενδιαφέρουσα και πολύ "ιδιαίτερη" μετατροπή αν μη τι άλλο...

Sinclair ZX Spectrum 16K/48K/+ για άσχετους

2^ο επεισόδιο στη σειρά άρθρων-οδηγών "για άσχετους" και σήμερα θα καταπιαστούμε με τον Sinclair ZX Spectrum. Όχι με όλα τα μοντέλα όμως, αλλά με τους Spectrum 16K και, κυρίως, τους Spectrum 48K και Spectrum+. Γιατί κάνω αυτόν τον διαχωρισμό; Γιατί οι δύο αυτές υπο-οικογένειες του ίδιου υπολογιστή έχουν κάποιες ουσιαστικές διαφορές (μέγεθος και format των images προγραμμάτων, RGB έξοδος, chip και έξοδος ήχου) που, στην περίπτωση ενός και μόνου οδηγού θα μας ανάγκαζαν να γράφουμε για περιπτώσεις, υπο-περιπτώσεις, ανθ-υπο-περιπτώσεις και πάει λέγοντας. Δύο διαφορετικοί οδηγοί λοιπόν, και σήμερα θα σας αναλύσω την περίπτωση αγοράς/εγκατάστασης και χρήσης του Sinclair ZX Spectrum 16K/48K/+. Εννοείται πως θα ξεκινήσουμε με το απαραίτητο disclaimer...

ΝτισκLAMER

Ο συγγραφέας αυτού του βοηθητικού οδηγού χρήσης για παλαιούς υπολογιστές σας παρέχει το παρόν με μόνο σκοπό να σας βοηθήσει με τον πλέον ενδεδειγμένο και φτηνό τρόπο μπορεί να έρθει στο μυαλό του, ώστε να έχετε τον παλαιό σας υπολογιστή up and running. Οι λύσεις που προτείνονται ασφαλώς και δεν είναι οι μοναδικές, αλλά, στο μυαλό του γράφοντος όπου συνδυάζεται το τρίπτυχο "εμπειρία/τεχνικές γνώσεις/συνεχής αγωνία για τα ολοένα και μειούμενα εισοδήματα", αποτελούν τις πλέον ενδεδειγμένες ώστε να κάνετε τα ρετρο-γούστα σας χωρίς να σας "γδύσει" ο κάθε επιτήδειος και χωρίς να σιχτιρίζετε νυχθημερόν. Πολύ σημαντικό επίσης είναι το ότι θα σας προταθούν έτοιμες και πολύ συγκεκριμένες λύσεις, ώστε να αποφύγετε το ψάξιμο στο internet, τις noobικες ερωτήσεις σε fora κλπ. Άλλωστε, ο τροχός έχει ήδη προ πολλού ανακαλυφθεί - το να προσπαθεί ο καθένας μας να τον επανα-ανακαλύψει δεν αποτελεί τίποτα περισσότερο από waste of time! Τέλος, δεν φέρω την παραμικρή ευθύνη για οποιεσδήποτε βλάβες τυχόν προκαλέσετε στα αγαπημένα σας μηχανήματα ή και στον εαυτό σας: είπαμε, μπορώ να παράσχω οδηγίες, όχι να εξανθρωπίσω! Τέλος ντισκLAMER.

Επιλογή μοντέλου & αγορά

Μιας και έχουμε να καταπιαστούμε με 3 διαφορετικά μοντέλα, οι επιλογές μας είναι οι εξής… 2: ο Spectrum 48K και ο Spectrum+. Λόγω σπανιότητας (και κατ’ επέκταση, ακριβότερης τιμής) του μοντέλου με τα 16ΚΒ μνήμης και λόγω του ότι τα μεγαλύτερα "αδέρφια" του είναι 100% συμβατά με αυτόν, ο Spectrum 16K δεν θα πρέπει να μας απασχολήσει καθόλου ως προοπτική, εκτός φυσικά από την περίπτωση που έχουμε ήδη κάποιον στην κατοχή μας! Από τα 2 μοντέλα που μας απομένουν λοιπόν, θα έλεγα να αγοράσετε όποιον σας αρέσει περισσότερο ή, απλά, όποιον βρείτε σε φθηνότερη τιμή! Επί της ουσίας οι μόνες διαφορές των δύο μηχανημάτων είναι το reset button και το πληκτρολόγιο (και, φυσικά, η εμφάνιση). Το reset button δεν μας απασχολεί, καθώς το interface που θα σας προτείνω στη συνέχεια του οδηγού να αγοράσετε διαθέτει ένα τέτοιο, άρα δεν καίγεστε για να έχετε και δεύτερο. Σε ό,τι αφορά το πληκτρολόγιο τώρα, ναι μεν του Spectrum+ είναι καλύτερο, αλλά, εγώ προσωπικά που είχα μάθει να γράφω ταχύτατα χρησιμοποιώντας τα keywords της BASIC του "γομολάστιχα" βολεύομαι περισσότερο με αυτόν. Συνεπώς, η επιλογή είναι καθαρά υποκειμενική. Τα χρήματα που προτείνω να ξοδέψετε είναι το πολύ 50€ για το μοντέλο των 48Κ με το τροφοδοτικό του και το πολύ 70€ για τον Spectrum+ (μαζί με το τροφοδοτικό του). Φυσικά, πακέτα που περιλαμβάνουν έξτρα κασέτες, καλώδια σύνδεσης, βιβλία οδηγιών, συσκευασίες, συνοδευτικές κασέτες, joysticks και joystick interfaces είναι λογικό να κοστίζουν περισσότερο. Σε κάθε περίπτωση ελέγξτε ότι παίζουν όλα τα πλήκτρα γιατί οι καλωδιοταινίες του πληκτρολογίου του Spectrum μετά από τόσα χρόνια είναι πολύ πιθανό να έχουν αρχίσει να θρυμματίζονται!

Σύνδεση/μετατροπές

Ωραία λοιπόν, μετά από ψάξιμο σε ebay, Χρυσή Ευκαιρία, μέχρι και στο car.gr (ναι, μην το γελάτε, μέχρι κι εκεί βρήκαμε retro υπολογιστές!) κατορθώσατε και εντοπίσατε κάποιον πωλητή που δεν ήθελε να βγάλει μηνιάτικο (!) με την πώληση του Spectrum, οπότε σας προμήθευσε έναν σε λογική τιμή. Με γεια σας! Τι κάνετε τώρα λοιπόν; Το πρώτο βήμα θα είναι να προμηθευτείτε λίγο δίκλωνο καλώδιο (σήμα + μπλεντάζ, περίπου 3 μέτρα) και 2 αρσενικά RCA connectors (συνολικό κόστος περί τα 5€, ανάλογα με το πόσο ακριβά θα σας χρεώσουν το καλώδιο). Αυτά μπορείτε να τα βρείτε σε οποιοδήποτε κατάστημα ηλεκτρονικών, όπως είναι ο Φανός, το Ράδιο Κατουμά κλπ. Στη συνέχεια, θα πάτε στο retroleum και θα αγοράσετε το SMART card interface (διαβάστε αναλυτική παρουσίαση εδώ) και μια επέκταση του καλωδίου τροφοδοσίας με διακόπτη ON/OFF (inline power switch for 48K Spectrums) - ναι, αυτό το σατανικό component που δεν καταδέχτηκε ποτέ ο "θείος" Sir Clive Sinclair να τοποθετήσει σε κανένα από τα μηχανήματά του! Φυσικά, εσείς, ως γνωστοί "μπρούκληδες" που είσαστε, θα δώσετε τις δύο έξτρα λίρες για να αποκτήσετε το διακοπτάκι και να κάνετε τη ζωή σας ευκολότερη και το βύσμα τροφοδοσίας του Spectrum λιγότερο… πολύπαθο! Το συνολικό κόστος για το SMART card interface και το ON/OFF switch ανέρχεται στις 25,98 λίρες Αγγλίας + τα ταχυδρομικά, οπότε υπολογίστε άλλα 45€ το πολύ. Επίσης, θα χρειαστείτε μια SD καρτούλα χωρητικότητας 1-4GB, οπότε υπολογίστε άλλα 5€ περίπου. Εδώ, ευτυχώς, τα έξοδά σας τελείωσαν!

Όσο θα περιμένετε να σας έρθουν από Αγγλία αυτά που παραγγείλατε, θα πρέπει να κάνετε μια αρκετά απλή μεν, καθόλα απαραίτητη δε μετατροπή στον Spectrum σας. Όπως ίσως θα γνωρίζετε, ο "θείος", προκειμένου να διατηρήσει το κόστος κατασκευής (και κατά συνέπεια και την τιμή πώλησης) σε χαμηλά επίπεδα, δεν εφοδίασε τον Spectrum παρά μόνο με τα απολύτως απαραίτητα. Έτσι, οποιαδήποτε έξοδος video ή audio πλην αυτής του τηλεοπτικού σήματος (RF) λάμπει δια της απουσίας της (εδώ δεν έβαλε διακόπτη ON/OFF, έξοδο για monitor θα έβαζε;). Επειδή το αναλογικό τηλεοπτικό σήμα έχει διάφορα θέματα (κακή ποιότητα, παρεμβολές, "νερά", είδωλα, απουσία ηχητικού σήματος) θα φροντίσουμε να εφοδιάσουμε τον Spectrum μας με εξόδους composite video και audio. Η διαδικασία είναι αρκετά απλή, και θα χρειαστείτε, εκτός από το καλώδιο και τα βύσματα που αγοράσατε, ένα κολλητήρι, λίγη κόλληση και λίγη σολντερίνη (soldering paste) για να πιάνει καλύτερα η κόλληση.

Βλέποντάς τους κανείς από πίσω καταλαβαίνει πόσο "ίδιοι" είναι τελικά. Τα καλώδια είναι δική μου προσθήκη!

Ξεσυνδέστε τα πάντα - δεν σας είπα άλλωστε να τα συνδέσετε! - και τοποθετήστε τον Spectrum σας "μπρούμυτα" (με το κάτω μέρος προς τα πάνω, δηλαδή) και ξεβιδώστε και αφαιρέστε τις βίδες που συγκρατούν άνω και κάτω μέρος βιδωμένα μεταξύ τους. Οι βίδες αυτές είναι 5 στην περίπτωση των "λαστιχένιων" 16Κ/48Κ και 8 στην περίπτωση του Spectrum + (επιτέλους, μετά από όλα αυτά τα χρόνια απαντήθηκε το ερώτημα γιατί ήταν ακριβότερος!). Ξαναγυρίστε το μηχάνημα με το πληκτρολόγιο προς τα πάνω, και ανασηκώστε απαλά το πάνω καπάκι, όχι πολύ, γύρω στους 2-3 πόντους. ΠΡΟΣΟΧΗ: μην κάνετε απότομες κινήσεις και μην τραβήξετε το καπάκι πολύ μακριά γιατί υπάρχει σοβαρός κίνδυνος να κοπούν οι 2 "χάρτινες" καλωδιοταινίες που ενώνουν το πληκτρολόγιο με το motherboard του υπολογιστή. Κατεβάστε το πάνω καπάκι προς τα κάτω (προς την κατεύθυνση του spacebar) γύρω στους 4-5 πόντους, έτσι ώστε να αποκαλυφθεί ο RF modulator και οι υποδοχές του κασετοφώνου. Ακουμπήστε απαλά το πάνω καπάκι στο κάτω, και πιάστε το κολλητήρι!

Κόψτε τα 3 μέτρα καλωδίου σε 2 κομμάτια του 1,5m έκαστο και "γυμνώστε" τις άκρες τους. Πάρτε το ένα από τα δύο καλώδια. Για την έξοδο του ήχου, κολλήστε (όπως στην φωτογραφία) το ένα καλώδιο (μπλεντάζ) στο κάτω έλασμα της υποδοχής "EAR" (αυτό που βρίσκεται προς την πλευρά του space) και το άλλο καλώδιο (σήμα) στο πάνω έλασμα. Ξύστε ελαφρά τα δύο ελάσματα με ένα λεπτό κατσαβιδάκι και χρησιμοποιήστε σολντερίνη προκειμένου να "πιάσει" η κόλληση. Ξεβιδώστε το ένα από τα δύο RCA βύσματα (κατά προτίμηση λευκό ή κόκκινο) και περάστε το καπάκι του στο καλώδιο. Στην άλλη άκρη του καλωδίου κολλήστε το μπλεντάζ στο μακρύ μεταλλικό έλασμα και το σήμα στο μικρό μεταλλικό έλασμα. Βιδώστε το καπάκι του βύσματος. Συγχαρητήρια, μόλις αποκτήσατε έξοδο audio!

Σύμφωνα με το κείμενο, θεωρήστε το λευκό καλώδιο ως "σήμα" και το κόκκινο ως μπλεντάζ. Η ψύκτρα σας μπορεί να μη βρίσκεται στην ίδια θέση, μη δίνετε σημασία!

Για την έξοδο composite video τώρα, πάρτε το 2ο καλώδιο που σας έχει μείνει, γυμνώστε τις άκρες του και κολλήστε το μπλεντάζ στο καπάκι του RF modulator. Επειδή ειδικά σε αυτό το σημείο η κόλληση πιάνει πολύ δύσκολα, ξύστε δυνατά ένα σημείο του με ένα κατσαβίδι ώστε να φύγει η επίστρωση, βάλτε λίγη σολντερίνη και κολλήστε. Το καλώδιο του σήματος θα το κολλήσετε στο "επάνω" ποδαράκι του RF modulator, αυτό που είναι προς την πίσω πλευρά του μηχανήματος. Ξεβιδώστε και το 2ο RCA βύσμα (κατά προτίμηση κίτρινο) και περάστε το καπάκι του στο καλώδιο. Στην άλλη άκρη του καλωδίου κολλήστε το μπλεντάζ στο μακρύ μεταλλικό έλασμα και το σήμα στο μικρό μεταλλικό έλασμα. Βιδώστε το καπάκι του βύσματος. Αν όλα πήγαν καλά, τώρα έχετε και έξοδο composite video.

Σύμφωνα με τα όσα διαβάσατε, το κόκκινο καλώδιο είναι το σήμα και το μαύρο η γείωση. Μη δίνετε σημασία στο άπρο καλώδιο.

Περάστε τα δύο καλώδια που κολλήσατε (video και audio) από το κενό του case γύρω από τις υποδοχές TV και EAR αντίστοιχα. Επανατοποθετήστε το πάνω καπάκι του Spectrum ακριβώς επάνω από το κάτω καπάκι, γυρίστε και πάλι το μηχάνημα με την κάτω όψη προς τα πάνω και βιδώστε τις βίδες. Το "κατσαβίδιασμα" τέλειωσε!

Τώρα, αφήστε τον Spectrum στην άκρη και πηγαίντε στο PC σας. Κατεβάστε αυτό το torrent. Είναι μια μεγάλη συλλογή με images από παιχνίδια του Spectrum. Δεν περιλαμβάνει μόνο arcade games όπως λέει στον τίτλο του, έχει τα πάντα και μάλιστα τα έχει και σε formats .SNA και .TAP που είναι αυτά που θέλουμε και είναι συμβατά με το SMART card interface. Αφού κατεβάσετε τη συλλογή με τα παιχνίδια, αποσυμπιέστε την και κάντε format την SD καρτούλα που αγοράσατε σε FAT16. Αντιγράψτε μερικά παιχνίδια που θέλετε στην SD κάρτα, προσέχοντας να αλλάξετε το πρώτο μέρος του ονόματός τους (όχι την κατάληξη!) σε κάτι κατανοητό μέχρι 8 χαρακτήρες. Είστε έτοιμοι - τώρα θα πρέπει απλά να περιμένετε το ταχυδρομείο!

Σύνδεση και θέση σε λειτουργία

Λάβατε λοιπόν το πακέτο σας από το retroleum, το ανοίξατε και βγάλατε τα πράγματα από τη συσκευασία τους. Συνδέστε το SMART card interface στον edge connector του Spectrum και συνδέστε πάνω στο interface (στην αριστερή πλευρά του) ένα 9πινο joystick. Τοποθετείστε και την κάρτα μνήμης στο ειδικό slot με το label να "κοιτάζει" προς την πλευρά σας και ρυθμίστε τα DIP switches στις θέσεις ON-ON-OFF-ON από τα αριστερά προς τα δεξιά. Συνδέστε τα RCA βύσματα των καλωδίων που φτιάξατε στις αντίστοιχες υποδοχές της τηλεόρασής σας (εάν δεν έχει χρησιμοποιείστε ένα adaptor composite video σε scart) και ανάψτε την τηλεόρασή σας επιλέγοντας την κατάλληλη είσοδο ("composite video", "A/V", "side A/V" είναι μερικές από τις πιθανές ονομασίες της ειδόδου composite σήματος - αν χρησιμοποιήσατε το scart adaptor επιλέξτε "scart" ή "RGB" video). Συνδέστε τώρα (παρεμβάλλετε, στην ουσία) και το καλωδιάκι με τον διακόπτη ON/OFF μεταξύ του τροφοδοτικού και του Spectrum και ανάψτε τον υπολογιστή. Αν όλα πήγαν καλά, θα βρεθείτε απέναντι σε μια οθόνη με λευκά γράμματα σε μαύρο φόντο, που θα δείχνει τα περιεχόμενα της SD κάρτας. Αν δεν το βλέπετε αυτό δοκιμάστε και με τον διακόπτη στην άλλη θέση (μιας και δεν γράφει πού είναι το ON και πού είναι το OFF). Αν και πάλι δεν βλέπετε τίποτα, τσεκάρετε από την αρχή όλα τα βήματα που ακολουθήσατε μέχρι να φτάσετε σε αυτό το σημείο: κάπου πρέπει να κάνατε κάποιο λάθος! Επίσης (δεν θα έπρεπε να το γράφω αυτό, αλλά τέλος πάντων) βεβαιωθείτε ότι το τροφοδοτικό του Spectrum είναι στην πρίζα, το πολύμπριζο είναι αναμμένο κλπ...

Εφόσον ο Spectrum σας λοιπόν λειτουργεί κανονικά, μπορείτε να πλοηγηθείτε στο filesystem της SD κάρτας χρησιμοποιώντας τα πλήκτρα Q, A, O, P και <ENTER> για πάνω, κάτω, αριστερά, δεξιά και επιλογή αντίστοιχα. Μπορείτε, αντί για τα πλήκτρα, να χρησιμοποιήσετε και το joystick για την πλοήγησή σας. Επιλέξτε το image που θέλετε να φορτώσετε και πιέστε <ENTER> ή το fire button του joystick. Ανάλογα με το είδος του image (.SNA ή .TAP) θα έχει φορτώσει μέσα στα επόμενα 1-5 δευτερόλεπτα. Τώρα, και με δεδομένο το ότι διαλέξατε κάποιο παιχνίδι που μπορεί να χρησιμοποιήσει joystick, επιλέξτε "Kempston joystick interface" από τις επιλογές του παιχνιδιού και ξεκινήστε! Μην ξεχνάτε πως, οποιαδήποτε στιγμή, μπορείτε, χρησιμοποιώντας το αριστερό κουμπί που βρίσκεται στην πάνω πλευρά του SMART card interface να κάνετε reset και να επιστρέψετε στην οθόνη επιλογής image. Τόσο απλά!

Διαγνωστικά

Όπως ίσως θα διαβάσατε στο review του SMART card interface, υπάρχει και η δυνατότητα εκτέλεσης διάφορων διαγνωστικών ελέγχων, χάρη σε ένα πρόγραμμα που είναι προεγκατεστημένο στην flash μνήμη της συσκευής. Αν θέλετε να το εκτελέσετε, με τον Spectrum σβηστό ρυθμίστε τα DIP switches στις θέσεις ON-ON-ON-ON. Ανάψτε τον Spectrum και το διαγνωστικό θα φορτωθεί αυτόματα. Μετά την ολοκλήρωσή του, σβήστε τον Spectrum και επαναφέρετε τα switches στις προηγούμενες θέσεις τους.

Κασετόφωνο

Spectrum χωρίς κασετόφωνο είναι σαν τοστ χωρίς ζαμπόν (όχι στ' αλήθεια!). Ας υποθέσουμε λοιπόν ότι θέλετε να ζήσετε σε απόλυτο βαθμό την εμπειρία που μπορεί να σας προσφέρει το θαυματουργό μαύρο κουτί του θείου Clive σε συνδυασμό με ένα κασετόφωνο που κάπου βρήκατε. Ωραία λοιπόν, προμηθευτείτε ένα ζεύγος καλωδίων 3,5mm αρσενικό jack σε 3,5mm αρσενικό jack - αυτά που συνδέουν τα σύγχρονα PCs με τις οθόνες για να μεταφέρουν τον ήχο (ναι, αυτά με τα λαχανί βύσματα!) σας κάνουν μια χαρά. Συνδέστε το ένα καλώδιο μεταξύ υποδοχών MIC του Spectrum και MIC του κασετοφώνου. Συνδέστε το δεύτερο καλώδιο μεταξύ των υποδοχών EAR του Spectrum και EAR του κασετοφώνου. Ρυθμίστε τα DIP switches του SMART card interface (με τον Spectrum σβηστό) στις θέσεις OFF-OFF-OFF-ON. Προμηθευτείτε κάποια (κάποιες;) κασέτα με κάποιο παιχνίδι, δώστε στον Spectrum σας LOAD"" και <ENTER> και πατήστε το PLAY στο κασετόφωνο. Σας περιμένει ένα πεντάλεπτο από τσιριχτούς ήχους και μπλε-κίτρινες γραμμές (συνήθως!) στο περιθώριο της οθόνης μέχρι να φορτώσει το παιχνίδι από την κασέτα. Φυσικά, οι πιθανότητες να συναντήσετε το απεχθές "R - Tape loading error" δεν είναι αμελητέες, παρόλο που ο Spectrum είχε το πλέον αξιόπιστο σύστημα εγγραφής/αναπαραγωγής από κασέτα που δοκίμασε ποτέ ο γράφων. Μην πτοείστε: αφαιρέστε το βύσμα από το EAR του κασετοφώνου, πατήστε το PLAY και, με τη βοήθεια ενός πολύ λεπτού κατσαβιδιού ρυθμίστε (με μικρές και σύντομες κινήσεις) την θέση της κεφαλής από την τρυπούλα που βρίσκεται ακριβώς από κάτω της. Ο απλός κανόνας είναι να την αφήσετε στο σημείο που ο ήχος ακούγεται πιο πρίμα...

Αφού λοιπόν ακολουθώντας τις οδηγίες της προηγούμενης παραγράφου αποκτήσατε και ένα κασετόφωνο που διαβάζει αξιόπιστα, να σας πω και μερικές εντολές για τον χειρισμό αυτού, που ίσως σας φανούν χρήσιμες. Έχουμε και λέμε, λοιπόν:
LOAD"" και <ENTER> για φόρτωμα του επόμενου προγράμματος στην κασέτα.
SAVE"<όνομα προγράμματος>" και <ENTER> για αποθήκευση σε κασέτα του προγράμματος BASIC που βρίσκεται στη μνήμη του υπολογιστή.
SAVE"<όνομα προγράμματος>" LINE x και <ENTER> για αποθήκευση σε κασέτα του προγράμματος BASIC που βρίσκεται στη μνήμη του υπολογιστή και αυτόματη εκτέλεσή του από την γραμμή x όταν θα φορτωθεί.
SAVE"<όνομα>" SCREEN$ ή SAVE"<όνομα>" CODE 16384,6912 για αποθήκευση της οθόνης του Spectrum στην κασέτα.
MERGE"<όνομα προγράμματος>" και <ENTER> για συγχώνευση του προγράμματος BASIC που βρίσκεται στη μνήμη με αυτό που θα φορτωθεί από την κασέτα. Προσέξτε να μην υπάρχουν αλληλοεπικαλυπτόμενοι αριθμοί γραμμής!
RUN και <ENTER> για εκτέλεση του προγράμματος BASIC που βρίσκεται στη μνήμη.
LIST και <ENTER> για να δείτε το listing του προγράμματος BASIC που βρίσκεται στη μνήμη.
Για περισσότερες εντολές και τις λειτουργίες τους απευθυνθείτε στο manual του ZX Spectrum που μπορείτε να βρείτε online εδώ.

Από software, έχω να σας προτείνω να δοκιμάσετε κλασικούς τίτλους όπως τα Salamander, Deathchase, Football Manager, Manic Miner & Jet Set Willy, Bubble Bobble & Rainbow Islands, The Hobbit & Sherlock (adventure games) και, φυσικά, τα άπαντα της Ultimate Play The Game ξεκινώντας από τα Jetpac, PSSST, Atic Atac, Sabre Wulf και Knight Lore.

Αυτά λοιπόν και για σήμερα! Δεν ξέρω αν παρέλειψα κάτι, αν το έκανα μη διστάσετε να μου το αναφέρετε. Ελπίζω αυτός ο οδηγός να φανεί χρήσιμος σε όσους αποφασίσουν να (ξανα)ασχοληθούν με τον Spectrum! Καλή σας διασκέδαση!