Area 5150: το κορυφαίο τεχνικά demo όλων των εποχών;

Πριν από 6 ολόκληρα χρόνια, το καλοκαίρι του 2018, τότε που ακόμα δεν είχαμε ιδέα για πανδημίες, lockdowns και όλα τα υπόλοιπα που θα ακολουθούσαν, είχα γράψει ένα - απροσδόκητα ευμεγέθες, είναι η αλήθεια - κείμενο με αφορμή το 8088 MPH, ένα demo των groups Hornet, CRTC και Desire που ήρθε να μας αποδείξει ότι όλα όσα γνωρίζαμε για τις δυνατότητες του original IBM PC με τον Intel 8088 και την CGA ήταν, απλά, λάθος. Χρησιμοποιώντας το γνωστό πλέον "κόλπο" με την composite έξοδο της κάρτας γραφικών το εν λόγω demo απεικόνιζε ταυτόχρονα 16 χρώματα στην οθόνη σε graphics mode, αφήνοντας αποσβολωμένους όλους εμάς που φάγαμε χρόνια από τη ζωή μας "απολαμβάνοντας" τους κορυφαίους gaming τίτλους της εποχής σε άσπρο, μαύρο, κυανό και ματζέντα. Για τους "μερακλήδες" developers φυσικά υπήρχε και άλλη μία δυνατότητα, η επιλογή της εναλλακτικής τετραχρωμίας που αποτελούσαν τα κόκκινο, πράσινο, κίτρινο και μαύρο. "My god, it's full of colors!" θα μπορούσαμε να εκφράσουμε με σεβαστή δόση ειρωνείας αυτό που νιώθαμε, παραφράζοντας την κλασική ατάκα του David Bowman από το "2001: A Space Odyssey" (Stanley Kubrick, 1968). Τότε λοιπόν, τα μέλη των CRTC & Hornet μας έδειξαν με το 8088 MPH ότι, πέρα από τα 16 χρώματα, ο "ταπεινός" 5150, το πρώτο, original μοντέλο IBM PC του 1981, ήταν ικανός και για ομαλό scrolling και ανάλογο animation, σε πλήρη αντίθεση με ό,τι είχαμε μάθει. Το 8088 MPH ήταν αναμφίβολα ένα θαύμα από τεχνικής άποψης (όχι ότι υστερούσε αισθητικά, κάθε άλλο) και ως τέτοιο μνημονεύεται ακόμα και στις μέρες μας.

Προσωπικά, θεωρούσα αδύνατο να εμφανιστεί κάτι που να το ξεπεράσει. Δηλαδή, ΟΚ, το 8088 MPH τίκαρε 5-10 κατηγορίες που έγραφαν αρχικά δίπλα τους "δεν γίνεται". Τι άλλο να περιμένουμε πια; Το μόνο που δεν είχαμε δει - γιατί φυσικά ήταν αδύνατο - ήταν 16 χρώματα σε graphics mode ταυτόχρονα από την RGB έξοδο της CGA. Ή, ας πούμε, μίξη text με graphics mode στην ίδια γραμμή της οθόνης. Φυσικό ήταν που δεν τα είχαμε δει, γιατί ήταν ανέφικτα, σωστά; ΣΩΣΤΑ;

Βαθειά υπόκλιση στους ανθρώπους των CRTC & Hornet που εμφανίστηκαν και πάλι, το καλοκαίρι του 2022 (ναι, το ξέρω, άργησα, αλλά κάλιο αργά παρά ποτέ) με μια νέα παραγωγή, με τον ευρηματικό και πιασάρικο τίτλο "Area 5150". Και τα διέλυσαν όλα!

Τι να πω και τι να γράψω; Είναι από αυτές τις φορές που τα λόγια απλά δεν αρκούν. Μόνο οι εικόνες - και μάλιστα κινούμενες - μπορούν να δείξουν και στον πλέον αδαή τι κατέστη δυνατό από αυτούς τους υπερταλαντούχους coders, τους τσάρους του προγραμματισμού, τους ακούραστους εξερευνητές των tricks των microchips. Οπότε, απλά, ΑΠΟΛΑΥΣΤΕ (ναι, με κεφαλαία, δεν είναι υπερβολή) το Area 5150:

 

Το κάνατε, Μείνατε με το στόμα ανοιχτό; Καταλάβατε ποια είναι πραγματικά η έννοια του "jaw dropping" και ότι κάποιες φορές αυτή δεν έχει την παραμικρή σχέση με 16μπιτες gaming πλατφόρμες των 80s; Ωραία. Δείτε τώρα και πώς υποδέχτηκε το κοινό την πρώτη παγκόσμια προβολή του Area 5150 στα πλαίσια του demoparty Evoke 2022, εδώ:

Για το τέλος φυσικά, σας κράτησα το καλύτερο: original IBM PC 5150 με το μαμίσιο έγχρωμο monitor IBM 5153 για το απόλυτο feeling:

Πώς; Είπατε τίποτα; Α, "respect". Μάλιστα. Συμφωνώ απόλυτα. Δεν ξέρω τι να πω: έχω δει - κυριολεκτικά - χιλιάδες demos όλα αυτά τα χρόνια σε κάθε συνηθισμένο ή "κουφό" μηχάνημα. Γνωρίζοντας πάνω-κάτω τις δυνατότητες της κάθε πλατφόρμας μπορείς να εκτιμήσεις τις περισσότερες φορές πόσο δύσκολα μπορεί να υλοποιηθεί προγραμματιστικά αυτό που βλέπεις μπροστά στα μάτια σου. Έχοντας και κάποιο αισθητικό κριτήριο μπορείς επίσης να αξιολογήσεις και που στέκεται καλλιτεχνικά η κάθε παραγωγή. Στην περίπτωση λοιπόν του Area 5150 θεωρώ ότι, τεχνικά, αυτό που μας σερβίρει είναι ό,τι πιο παλαβό, ανήκουστο, μη αναμενόμενο έχω δει τα τελευταία χρόνια. Μαζί ίσως με το ασύλληπτο Don't Mess With Texas. Εκεί, σε μια μοναχική κορυφή όπου μπορούν να βρεθούν μονάχα τα καλύτερα των καλύτερων. Το παρακολουθώ και το ξαναπαρακολουθώ και δεν μπορώ να το συνειδητοποιήσω. Απλά απίστευτο!

Area 5150 για IBM PC: only demoscene makes it possible

Ήταν κάπου εκεί, στα τελευταία χρόνια κυριαρχίας της Amiga, τότε που η πλατφόρμα είχε αρχίσει ήδη να παίρνει την κατιούσα καθώς η μαμά Commodore αποδείχτηκε ανίκανη να κρατήσει στη ζωή την κότα που έκανε τα χρυσά αυγά. Εκεί λοιπόν, στο 1992, που όσοι έχουν ζεστό χρήμα να σπρώξουν το ακουμπάνε σε 80286 PC compatibles με VGA κάρτες γραφικών, σκάνε κάποια demos σαν το World of Commodore να μας θυμίσουν πως ό,τι κι αν έχουν να αραδιάσουν τα PCs σε τεχνικά χαρακτηριστικά μια απλή Amiga με τεχνολογία του 1985 και (πλέον) σαφώς μικρότερο κόστος μπορεί να τους βάλει τα γυαλιά σε ό,τι έχει να κάνει με demos και παιχνίδια. Τα θυμάστε όλα αυτά, τα ζήσατε, δεν τα βγάζω από το μυαλό μου. Μήπως όμως κάναμε λάθος;

To group CRTC πραγματικά έχει βαλθεί να αποδείξει ότι βλακείες λέγαμε και (κυρίως) πιστεύαμε. Ποιοι 80286 και ποιες VGA; Θα μπορούσε άραγε κάποιος έχων σώας τα φρένας να ισχυριστεί ότι ένα απλό IBM PC με CGA κάρτα γραφικών - ναι, αυτό που έτρεχε μονάχα το Lotus 1-2-3 και άλλες αντίστοιχα διασκεδαστικές εφαρμογές - θα μπορούσε να αντιμετωπίσει τη "Μεγάλη Κυρία" στο γήπεδό της και στο παιχνίδι της; Προφανώς και όχι. Αν δηλαδή δεν ήθελε να τον αποκαλούν τρελό και να του κρεμάσουν κουδούνια. Όμως...

Όμως το σωτήριο έτος 2018 εμφανίστηκε ένα demo για τα PCs - τα "κανονικά", της IBM με original CGA κάρτα γραφικών - που μας έβαλε στη διεργασία του προβληματισμού: "ρε, μπας και...". Ήταν τόσο εντυπωσιακό για τα δεδομένα του IBM 5150 το 8088 mph (αυτό ήταν το όνομά του) που μπορεί να μη γκρέμισε τις κοσμοθεωρίες μας, αλλά σίγουρα μας έκανε να αναρωτιόμαστε. Ε, αμ δε, δε θα μας άφηναν να ησυχάσουμε!

4 χρόνια αργότερα, οι CRTC - εκ των δημιουργών του 8088 mph - επανέρχονται με... χατ τρικ από τα αποδυτήρια αυτή τη φορά για να βουλώσουν στόματα. Ή για να κρεμάσουν σαγόνια. Ή και τα δύο. Γιατί η νέα τους δημιουργία, το Area 5150 είναι απλά... εντυπωσιακό, ανεπανάληπτο, χιτσκοκικό, συγκλονιστικό, ακατάλληλο για καρδιακούς και βάλτε κι εσείς όποιον άλλο χαρακτηρισμό γουστάρετε. Ναι, το demo αυτό είναι τόσο εντυπωσιακό που το οπτικό αποτέλεσμα που παράγει είναι χαλαρά εφάμιλλο μιας Amiga κι ας τρέχει σε χειρότερο και πιο αργά χρονισμένο επεξεργαστή και σε χειρότερη κάρτα γραφικών! Μιλάμε για απίστευτο επίτευγμα, για μια παραγωγή που αν υπάρχει στοιχειώδης δικαιοσύνη στον κόσμο θα συζητιέται για χρόνια.

 

Δεν θα γράψω περισσότερα, κυρίως διότι δεν διαθέτω τέτοιο πλούσιο λεξιλόγιο που να μπορεί να ανταποκριθεί στα συναισθήματα που προκαλεί το Area 5150 σε όσους μπορούν να συνειδητοποιήσουν τι κάνει και σε τι hardware τρέχει. Αντί γι' αυτό, σας παραθέτω πέρα από το ίδιο το demo (το video που προηγήθηκε) και ένα μικρό ντοκουμέντο από τις αντιδράσεις που προκάλεσε η πρώτη δημόσια προβολή του στα πλαίσια του demoparty Evoke 2022 πριν από περίπου μία εβδομάδα. Υποκλιθείτε στο μεγαλείο των CRTC και του μοναδικού Area 5150:

Όλα τα retro PCs στο πιάτο σας!

Βλέπω κατά καιρούς τις υπέροχες φωτογραφίες από τα παλιά PCs που ανεβάζει στο blog του ο φίλος μου ο Αντώνης (antnik) και πιάνω τον εαυτό μου να σκέφτεται μήπως θα έπρεπε να την ψάξω λιγάκι, να δω τι παίζει, μπας και αποκτήσω έναν 8088/8086, έναν 286 (εννοώ Intel 80286 based PC/ΑΤ compatible) ή έναν 80386 να θυμηθώ τα παλιά. Ξέρετε, τότε που ναι μεν ψιλοφθονούσαμε όσους είχαν Amiga αλλά ικανοποιούμασταν με την ταχύτητα του σκληρού μας δίσκου και σβήναμε τον πόνο μας στα adventures της Sierra. Μέχρι που εμφανίστηκε το Wing Commander και αρχίσαμε να σηκώνουμε σιγά-σιγά (και δειλά-δειλά) κεφάλι και μετά, το 1993 έσκασε και το Doom και εντάξει, ας μην κοροϊδευόμαστε, αυτή ήταν η ταφόπλακα για την πάλαι ποτέ Μεγάλη Κυρία της Commodore σε ό,τι είχε να κάνει με τα gaming home micros: πλέον τα κόζια είχαν αλλάξει οριστικά και αμετάκλητα και το PC ήταν ο νέος βασιλιάς προς μεγάλη ικανοποίηση όσων είχαμε σπρώξει ό,τι είχαμε και δεν είχαμε προκειμένου να κάνουμε το συμβατό μας να έχει αξιοπρεπή γραφικά και ήχο. Αλλά ξέφυγα, για αλλού το πήγαινα και αλλού κατέληξα...

Έγραφα λοιπόν για τις σκέψεις που έκανα για την απόκτηση ενός παλιού PC. Ευτυχώς, πριν από μερικά χρόνια το προσπάθησα για να είμαι ειλικρινής, και το όλο (σύντομο) εγχείρημα με προσγείωσε στην πραγματικότητα: πέραν του ότι καταλάμβανε χώρο που δεν είχα, με παίδεψε απίστευτα ο IDE controller του, που τελικά δεν έπαιξε σωστά ποτέ. Έκτοτε δεν ξανασχολήθηκα, και απέμεινα να ξερογλύφομαι με τις φωτογραφίες στο blog του Αντώνη...

Ώσπου σε κάποια φάση, θυμήθηκα το PCem, έναν εξομοιωτή που υποσχόταν ότι μπορεί να μεταμορφώσει το σύγχρονο μηχάνημά μας σε ένα προς ένα τα κλασικά PCs του παρελθόντος. Βρε λες;

Να μην σας τα πολυλογώ χωρίς λόγο, μετά από λίγο ψάξιμο κατάφερα να βρω τα απαραίτητα αρχεία που χρειάζονταν και έφτιαξα εν είδει πειραματισμού μερικά παλιά PCs στον εξομοιωτή. Ενδιαφέρουσα η εμπειρία, δεν λέω, και σίγουρα είναι μεγάλη η ικανοποίηση όταν διαπιστώνεις ότι μπορείς να εξομοιώσεις όποιο PC ή συμβατό επιθυμείς μέχρι και την εποχή των Pentium, χωρίς να μπλέκεις με τα πραγματικά μηχανάκια και όσα αυτά συνεπάγονται. Στο σημείο αυτό προφανώς κάποιοι θα έχουν αρχίσει ήδη να με βρίζουν, αλλά, ρε παιδιά, ειλικρινά, μετά από τόσα χρόνια το πήρα απόφαση: δεν γίνεται να τα έχεις όλα, κάποια μηχανήματα θα πρέπει να τα εξομοιώνεις. Είναι θέμα χώρου, είναι θέμα χρόνου, είναι θέμα χρημάτων και, κυρίως, είναι και θέμα ψυχικής υγείας. Δεν γίνεται μετά από τόσα χρόνια να μην έχεις σιχαθεί το πάρε-δώσε με τους διάφορους "περίεργους" της retro κοινότητας. Προσωπικά, μετά από εκατοντάδες (μπορεί και χιλιάδες) αγοραπωλησίες έριξα σχεδόν οριστικά μαύρη πέτρα πίσω μου: δεν το μπορώ το συναίσθημα του να πληρώνεις για κάτι και μετά να διαπιστώνεις ότι δεν λειτουργεί ή ότι ημι-λειτουργεί και ότι θα μπλέξεις με ψάξιμο λύσεων, με το να υποχρεώνεσαι για βοήθεια από 'δω κι από 'κει και άλλα τέτοια ωραία. Enough is enough, τουλάχιστον για εμένα. Ξέφυγα και πάλι όμως...

Αυτό που ήθελα λοιπόν να γράψω είναι ότι συγκέντρωσα τα απαιτούμενα αρχεία και θα σας βάλω μερικά links για να τα κατεβάσετε κι εσείς, έτσι ώστε να ξαναζήσετε έστω και μέσω εξομοίωσης ωραίες gaming εμπειρίες του παρελθόντος (ή απλά να αναφωνήσετε "αν είναι δυνατόν, τι μ***κίες παίζαμε τότε, ρε φίλε;").

Πάμε στο ψητό, όμως. Το PCem κατεβάστε το από εδώ (για Windows μηχανάκια). Όλες τις ROMs (τα BIOSes, δηλαδή) που θα χρειαστείτε πάρτε τις από εδώ και αποσυμπιέστε τις στον αντίστοιχο φάκελο του PCem. Αν θέλετε και το image file ενός IDE δίσκου με DOS 6.22, κάποια παιχνιδάκια και κάποια utilities κατεβάστε αυτό εδώ (έχω μετονομάσει τα AUTOEXEC.BAT και CONFIG.SYS σε .BAK - εξετάστε τα αν σας κάνουν, δώστε τους τις κανονικές του καταλήξεις και είστε έτοιμοι). Τέλος, θα χρειαστείτε και το WinImage, το οποίο μπορείτε να κατεβάσετε από εδώ και να το εγκαταστήσετε. Το WinImage είναι το εργαλείο που θα χρησιμοποιήσετε ώστε να μπορέσετε απλά και εύκολα να προσθέσετε αρχεία και φακέλους στο image file του σκληρού δίσκου του κάθε μηχανήματος που εξομοιώνετε. Α, και αν θέλετε να φτιάξετε ένα μηχάνημα από την αρχή, μπορείτε να βρείτε τα disk images του MS-DOS 6.22 εδώ (προσοχή, είναι δισκέτες 3 1/2" 1,44ΜΒ - να τσεκάρετε ότι το μηχάνημα που εξομοιώνετε αλλά και ο controller του τις υποστηρίζει).

Η αλήθεια είναι ότι ήθελα να ασχοληθώ πολύ περισσότερο και να γράψω πολλά παραπάνω, αλλά έτσι όπως το βλέπω αν το αφήσω κι άλλο μάλλον στο τέλος δεν θα γίνει τίποτα. Οπότε αποφάσισα να σας τροφοδοτήσω με ό,τι αρχεία μπορεί να χρειαστείτε και να σας αφήσω και εσάς να βρέξετε λιγάκι τα πόδια σας (κοινώς, να πειραματιστείτε). Κι αν χρειαστεί τα ξαναλέμε αργότερα, δεν χανόμαστε (ελπίζω)...

NuXT: το (νέο) PC XT των ονείρων σας!

Monotech PCs Νέας Ζηλανδίας. Σας λέει κάτι; Όχι; Ε, ούτε και σε μένα έλεγε μέχρι χθες, μέχρι που είχα την τύχη να πέσω πάνω στο νέο video του LGR. Και ήταν μια από αυτές τις φορές που πραγματικά με έπιασα να σκέφτομαι "πωπω, τι ωραίο πράγμα είναι τούτο, θα ήθελα πραγματικά να έχω ένα από δαύτα". Τι είναι αυτό το "τούτο", όμως; Τι το ιδιαίτερο έχει που δεν μπορούσαμε να το βρούμε και να το αποκτήσουμε μέχρι τώρα;

Λοιπόν, καλοί μου φίλοι και φίλες, το "τούτο" στο οποίο αναφέρθηκα παραπάνω, είναι ένα motherboard PC. Καλό, ε; Και με ενθουσίασε λοιπόν ο ταχύτατος, 64πύρηνος νέος Ryzen, η κάρτα γραφικών με ανάλυση 48Κ Uber eXtraterrestrial HD και η μνήμη RAM του 1ΤΒ που φήμες λένε ότι θα επαρκεί (οριακά, βέβαια) και για τα νέα Windows... 20!

Φυσικά τίποτα από τα παραπάνω δεν ισχύει (αν και βλέπω ήδη ορισμένους από σας να ψάχνουν το link στην ανάρτηση για να αποκτήσουν το παραπάνω (φανταστικό) σύστημα). Άλλωστε, και να ίσχυαν, θα τα διαβάζατε κάπου αλλού - παντού σχεδόν, ίσως, αλλά όχι στο Dony's Old Computers...

Για να αφήσουμε στην άκρη τελικά την πλάκα και τις εξυπνάδες, το "τούτο" είναι όντως ένα PC motherboard. Πιο συγκεκριμένα, είναι ένα ολοκαίνουριο, handmade PC motherboard εφοδιασμένο με Intel 8088 και... 832ΚΒ (ολόκληρα) μνήμης RAM! Και όχι μονάχα αυτό, αλλά έχει και onboard VGA κάρτα, με 256KB video RAM: με λίγα λόγια, αν ψάχνατε για PC συμβατό το 1986, μονάχα 33 χρόνια θα χρειαζόταν να περιμένετε μέχρι να κυκλοφορήσει το απόλυτο προϊόν, το ένα και μοναδικό NuXT!

Το NuXT, πέρα από την υλοποίηση που είναι το motherboard που μόλις σας ανέφερα, είναι, πάνω απ' όλα, μια πολύ καλή ιδέα. Αν είστε από αυτούς που ανδρώθηκαν στην PC era και ακόμα και σήμερα αντιμετωπίζετε το MS-DOS με στοργή και τρυφερότητα χωρίς να μπορείτε να καταλάβετε τους λόγους για τους οποίους κάποιοι άλλοι το χλεύαζαν, αν τα παιχνίδια της νιότης σας είχαν 4 χρώματα και μονοκάναλο ήχο άθλιας ποιότητας από το PC speaker, αν είχατε συνηθίσει το παίξιμο με το πληκτρολόγιο και την σπαστή κίνηση των sprites στην οθόνη τότε ναι, είστε πραγματικοί, hardcore PCάδες και το NuXT είναι για εσάς!

Γιατί, αντί να μπείτε στη διαδικασία να πληρώσετε ΠΟΛΛΑ ευρώ για ένα επώνυμο PC των 80s και μετά να του κάνετε recap, να βρείτε κάποιο σύγχρονο αποθηκευτικό μέσο για να το εξοπλίσετε, δισκέτες για να του περάσετε DOS και δεν ξέρω κι εγώ τι άλλο θα χρειαστεί, μπορείτε απλά να αγοράσετε ένα NuXT, να το εγκαταστήσετε σε οποιοδήποτε σύγχρονο PC case που να δέχεται motherboards από microATX και πάνω, και να του δώσετε να καταλάβει! Και αυτό γιατί το NuXT τα έχει (σχεδόν) όλα και συμφέρει (αυτό το τελευταίο σηκώνει λίγη κουβέντα). Βλέπετε, το νέο αυτό motherboard έχει ενσωματωμένο PCMCIA slot (για χρήση ως σκληρό δίσκο) και δίνεται μαζί με μια τέτοια καρτούλα που περιέχει το MS-DOS 6.22, τα απαραίτητα προγράμματα για υποστήριξη mouse κλπ, καθώς και μερικά παιχνίδια. Επίσης διαθέτει serial port, VGA port αλλά και PS/2 port για πληκτρολόγιο, πράγμα που σημαίνει ότι με σχετική ευκολία θα το συνδέσετε με τα απαραίτητα περιφερειακά για είσοδο και έξοδο. Συν τοις άλλοις, δέχεται τροφοδοσία από κανονικό, σύγχρονο ATX τροφοδοτικό, άρα μπορείτε όντως να το τοποθετήσετε σε όποιο PC case θέλετε - αρκεί αυτό να κυκλοφόρησε από το 1999 και μετά! Μόνο μια κάρτα Adlib θα χρειαστείτε (τις παρέχει και αυτές η εταιρία που κατασκευάζει το NuXT) και θα έχετε το σύστημα των ονείρων σας, το μηχάνημα πάνω-κάτω που είχα εγώ μέχρι το 1992!

Περισσότερες λεπτομέρειες για το NuXT μπορείτε να διαβάσετε στο website της Monotech, καθώς και στο video του LGR μετά το τέλος του κειμένου. Ένα τελευταίο που θα ήθελα να σας πω είναι αυτό που, όπως έγραψα, σηκώνει κουβέντα, ήτοι το θέμα της τιμής του NuXT. Το εν λόγω motherboard λοιπόν κοστίζει 340 δολάρια συν την επιβάρυνση της εταιρίας courier για αποστολή από Νέα Ζηλανδία, συν ό,τι σας χρεώσει το τελωνείο. Και δεν είναι μονάχα αυτό, χθες το βράδυ κόστιζε 320 δολάρια ενώ στο video του LGR η τιμή του φαίνεται να είναι 300 δολάρια! Πράγμα που σημαίνει - και διορθώστε με αν κάνω λάθος - ότι η Monotech αλλάζει την τιμή πώλησης προς τα πάνω αναλόγως της ζήτησης (μέσα σε 12-14 ώρες "έφυγαν" τα 39 από τα 49 διαθέσιμα κομμάτια). Μία τακτική που, βλέποντάς την ως πελάτης, δεν μπορείς να πεις ότι σε ενθουσιάζει κιόλας...

Συνεπώς ναι, εξαιρετική ιδέα, υπέροχο προϊόν που λύνει τα χέρια στον end user, αλλά θα σας κοστίσει λογικά από 500 δολάρια και πάνω για να το φέρετε στην Ελλάδα. Ε, δεν τα λες και λίγα...

Ο καλύτερος υπολογιστής του κόσμου;

Ή, μάλλον, για να το θέσω απολύτως ορθά, ο καλύτερος υπολογιστής του κόσμου που μπορείτε να αγοράσετε. Γιατί, σε έναν κόσμο που τα πάντα έχουν την (χρηστική) αξία τους αλλά και την αντίστοιχη τιμή αγοράς τους, προσωπικά δεν μπορώ να κρίνω οποιοδήποτε καταναλωτικό προϊόν εάν δεν γνωρίζω το πόσο κοστίζει, το πόσο στοιχίζουν τα ανταγωνιστικά προϊόντα και το τι σημαίνουν τα παραπάνω για την τσέπη του καταναλωτή, ανάλογα με το εισόδημά του.

Έχοντας λοιπόν πάντα τα παραπάνω στην άκρη του μυαλού μου, με πιάνω ώρες-ώρες να εκνευρίζομαι (το θέτω μάλλον κομψά) όταν ακούω για τη σαφή ανωτερότητα της Amiga απέναντι στον Atari ST χωρίς κάποιος να συνυπολογίζει το πόσο κόστιζαν τα μηχανήματα αυτά στην εποχή τους ή ότι ο Macintosh μάλλον ήταν καταπληκτικός γιατί τελικά επικράτησε και υπάρχει μέχρι και στις μέρες μας. Βέβαια, σύμφωνα με την παραπάνω λογική τα καλύτερα όλων ήταν τα PCs, γιατί αν κάποια πλατφόρμα βγήκε σαφώς κερδισμένη από τα format wars αυτή δεν ήταν άλλη από τα συμβατά. Προσωπικά, θεωρώ ότι όντως τα PCs ήταν τα καλύτερα, τουλάχιστον κατά το ότι συγκριτικά με τις υπόλοιπες πλατφόρμες είχαν ως όπλο βασικά την ανοιχτή αρχιτεκτονική, την πληθώρα software καθώς (αρχικά) και business oriented killer apps, όπως το Lotus 1-2-3 και αντίστοιχα επαγγελματικά πακέτα. Όταν, προς τα τέλη των 80s έπεσαν αρκετά και οι τιμές τους, ήταν μάλλον επόμενο και αναπόφευκτο να σαρώσουν την αγορά.

Κι όμως...

Κι όμως υπήρχε ένα χρονικό διάστημα, εκεί, από τα μέσα του 1985 μέχρι και αυτά του 1987, που κυκλοφορούσε στην αγορά μία πλατφόρμα που όχι απλά μπορούσε να ανταγωνιστεί τα PCs, αλλά ήταν ανώτερη σχεδόν σε οτιδήποτε (πλην της ανοιχτής αρχιτεκτονικής, βεβαίως, βεβαίως). Η πλατφόρμα αυτή δεν ήταν ο Macintosh και, φυσικά, δεν ήταν ούτε η Amiga: σε έναν κόσμο στον οποίο η τιμή αγοράς δεν θα είχε την παραμικρή σημασία, μάλλον η τελευταία θα ήταν λογικά η απόλυτη κυρίαρχος. Αλλά κάτι τέτοιο δεν συνέβαινε και δεν συμβαίνει, με συνέπεια το ονειρεμένο hardware που βασιζόταν στο ασύλληπτο και μαγικό chipset που είχε δημιουργήσει ο Jay Miner και οι συνεργάτες του να μην δείχνει και τόσο ελκυστικό αν κανείς σκεφτόταν το τι θα έπρεπε να ξοδέψει για να το αποκτήσει. Η πλατφόρμα λοιπόν για την οποία σας έγραψα στην αρχή της παραγράφου ήταν το 16μπιτο όπλο μιας εταιρίας που το όνομά της ήταν επί χρόνια το συνώνυμο των video games. Ήταν ο ST της Atari, ένας υπολογιστής που στις μέρες μας χλευάζεται ως "η 8μπιτη Amiga", "ο υπολογιστής που θα ήθελε να ήταν Amiga" κι άλλα τέτοια φαιδρά. Όμως, για εκείνη την διετία που ξεκίνησε από τα μέσα του '85 τα πράγματα δεν ήταν καθόλου έτσι, και όσοι ήταν "μέσα στα πράγματα" εκείνα τα χρόνια θα το θυμούνται καλά. Για τους υπόλοιπους θα προσπαθήσω να εξηγήσω το πόσο ελκυστικό ήταν το πακέτο που προσέφερε ο ST συγκριτικά με τους ανταγωνιστές του, θυμίζοντας, σε όσους τουλάχιστον θέλουν να το καταλάβουν, ότι πάντοτε η ιστορία γράφεται από τους νικητές...

Το να μπορεί να αποκτήσει κάποιος ένα τέτοιο μηχάνημα με 799 δολάρια το 1985 ήταν απλά ανήκουστο!

Την αφορμή για όλα τα παραπάνω μου την έδωσε αυτή η διαφήμιση, που, αν δεν απατώμαι, πρέπει να δημοσιεύτηκε περί τα τέλη του 1985:

(παρακαλώ να την μεγεθύνετε και να εξετάσετε προσεκτικά τον συγκριτικό πίνακα. Και, κυρίως, να δώσετε την πρέπουσα σημασία στις τιμές)

Τι βλέπουμε λοιπόν εδώ; Τρεις 16bit προτάσεις με GUI που έρχονται να κονταροχτυπηθούν με το status quo της IBM, σαλπίζοντας την έναρξη της επανάστασης που κήρυξε η Apple και ο Steve Jobs ένα χρόνο πριν, με την περίφημη διαφήμιση του Ridley Scott που μεταδόθηκε για μία και μόνη φορά στο ημίχρονο του Super Bowl. Τώρα, το πώς συνέβη και από τις 3 αυτές προτάσεις εμπορικά βιώσιμη δέκα χρόνια αργότερα ήταν μονάχα η πλέον ασύμφορη όλων, ένας Θεός το ξέρει.!

Στην ουσία των πραγμάτων όμως, χοντρικά έχουμε τον Macintosh με 512ΚΒ RAM στα 2.800 δολάρια, τον IBM PC/AT με 256ΚΒ στα... 4.675 δολάρια (!), την Amiga 1000 με 256KB και τα Kickstart και Workbench να φορτώνονται από δισκέτα (άρα περίπου... 50-100ΚΒ ελεύθερα) στα 1.800 δολάρια - μακράν η πιο λογική τιμή αν αναλογιστούμε το προηγμένο hardware της Amiga - και, τελευταίο, τον Atari ST με 512ΚΒ μνήμης, το λειτουργικό σε ROM, μονόχρωμη οθόνη υπερυψηλής (για την εποχή) ανάλυσης και ευκρίνειας και floppy disk drive στα 800 δολάρια! Ε, ναι, "rip-off" που γράφει και η διαφήμιση.

Από τον οποίο Atari ST δεν λείπει και τίποτα, όπως σε κάποιους εκ των ανταγωνιστών του: ας πούμε, ο Macintosh των 2.800 δολαρίων δεν διαθέτει δυνατότητα έγχρωμης απεικόνισης ή αριθμητικό πληκτρολόγιο και το PC που κοστίζει περί τα 6 Atari ST (!) δεν έχει πολυκάναλο ήχο. Ή, πιο σωστά, δεν έχει καν chip ήχου. Ο - πτωχός πλην τίμιος - Jackintosh (που έγραφε κάποτε και το Pixel) τα έχει όλα και, πραγματικά, συμφέρει!

Και είναι γεγονός ότι εκείνα τα χρόνια ο Atari ST πούλησε πολύ καλά, ειδικά στην Ευρώπη. Στην Αμερική ίσως να έφταιγε το γεγονός ότι ο μέσος καταναλωτής δεν ήταν διατεθειμένος να δώσει 800 δολάρια για ένα Atari, που στο μυαλό του ήταν συνυφασμένο με το gaming και όχι κάποια άλλη πιο σοβαρή χρήση. Αλλά και πάλι, μιλάμε για μια εποχή που το PC ήταν πανάκριβο, η 1000άρα πήγε... άπατη (μην το ξεχνάμε αυτό) και η Apple δεν είχε πια τον Steve Jobs στις τάξεις της να πουλάει παγάκια σε Εσκιμώους και αυτοί να λένε και "ευχαριστώ"! Αν τα βάλει κανείς κάτω όλα αυτά είναι πράγματι ανεξήγητο το γιατί το impact του ST back in the day δεν έφτασε σε επίπεδα τέτοια που να ξεφύγει μια και καλή ο υπολογιστής αυτός από τον ανταγωνισμό.

Αλλά, πού πάτε, σας έχω κι άλλα: μισό χρόνο και κάτι αργότερα, κυκλοφορεί ο Atari 1040STf. Με ενσωματωμένο το floppy disk drive, δώρο το μονόχρωμο monitor υψηλής ανάλυσης και τιμή στα 999 δολάρια, για ένα ολόκληρο MegaByte μνήμης RAM - κάτι πραγματικά ασύλληπτο για τα δεδομένα της εποχής. Δείτε στον παρακάτω πίνακα από το περιοδικό Byte του Μαρτίου του 1986 πόσο πλήρωνε ο καταναλωτής για κάθε ΚΒ μνήμης του υπολογιστή του σε δολάρια:

Φυσικά ο Atari 1040STf είναι πρώτος (η μικρότερη τιμή είναι η καλύτερη) με τον μόνο υπολογιστή που τον πλησίαζε να είναι - ποιος άλλος; - ο Atari 520ST! Και, προτού αρχίσετε τις εξυπνάδες του τύπου "ναι, αλλά ο Macintosh είχε καλύτερο λειτουργικό", "η Amiga είχε καλύτερο ήχο" και άλλα τέτοια ωραία, να σας θυμίσω το εξής: τα πλεονεκτήματα των υπόλοιπων μηχανημάτων - πλην της ανοικτής αρχιτεκτονικής του PC - ήταν απλά βελτιωμένες εκδόσεις χαρακτηριστικών που διέθετε και ο ST, δηλαδή δεν αναφερόμαστε σε κάτι που π.χ. το είχε ο Mac αλλά ο Atari δεν το είχε καθόλου. Και αυτό όντως παίζει ρόλο στην τελική απόφαση του δυνητικού αγοραστή, γι' αυτό και έχω μείνει με την (εύλογη) απορία: γιατί ο - εκείνη την εποχή - καλύτερος υπολογιστής στον κόσμο δεν κυριάρχησε; Γιατί δεν πούλησε σαν ζεστό ψωμί, γιατί δεν σάρωσε τα πάντα - και πόσο μάλλον όταν πίσω απ' αυτόν βρισκόταν ο γερόλυκος του επιθετικού marketing Jack Tramiel; Έλα μου ντε...

Επειδή - το ξαναγράφω για να μην ξεχνιόμαστε - η τιμή ενός προϊόντος παίζει τεράστιο ρόλο στην εμπορική του επιτυχία, μεγαλύτερο ακόμη κι απ' τα χαρακτηριστικά αυτού, δεν μπορώ να κατανοήσω πώς το μηχάνημα που ήταν το απόλυτο πακέτο δεν τα πήγε καλύτερα απ' ότι τελικά συνέβη. Να ήταν η ποιότητα του software; Να ήταν το ότι χρειαζόταν ξεχωριστό έγχρωμο monitor; Ναι, αλλά τότε τι να πούμε για τον Macintosh που κόστιζε τα τριπλάσια και, απλά, δεν είχε καν χρώματα;

Να ήταν οι περιορισμένες δυνατότητες του GEM; Μπα, δεν το νομίζω - εδώ η Amiga πουλιόταν με GUI που δεν σου επέτρεπε να δεις τα περιεχόμενα της δισκέτας εάν αυτά δεν είχαν εικονίδιο, τι να λέμε τώρα;

Ειλικρινά, δεν ξέρω και δεν μπορώ να καταλάβω τι ακριβώς έφταιξε. Δεν γνωρίζω τι θα γινόταν αν π.χ. η Amiga 500 αργούσε ένα χρόνο να κυκλοφορήσει. Θα επέτρεπε κάτι τέτοιο στον ST να εδραιώσει την ήδη κυρίαρχη θέση που είχε στην αγορά το 1987; Ουδείς μπορεί να το γνωρίζει ή να απαντήσει με ασφάλεια, το μόνο βέβαιο είναι ότι, σε τέτοια (υποθετική) περίπτωση, μάλλον απλά θα χανόταν εντελώς η Amiga από τον χάρτη, οπότε είμαστε τυχεροί δεν συνέβη κάτι τέτοιο.

Πιστεύω ότι όλα τα παραπάνω προσφέρουν άφθονη τροφή για σκέψη, γιατί, μην το ξεχνάτε, έχουμε να κάνουμε με μηχανήματα με συγκρίσιμες δυνατότητες (τα ST, Mac και Amiga) αλλά με εντελώς διαφορετικές τιμές. Που, βάσει αυτών των τελευταίων, δεν μου το βγάζετε από το μυαλό, ο Atari ST ήταν, για μια διετία, ο καλύτερος υπολογιστής του κόσμου.