Το Ogryzek μου δίνει φτεράαααααααααααααα!!!

Πρέπει να ήταν κάπου γύρω στο 1984, όταν ο φίλος μου ο Δήμος απέκτησε έναν Commodore 64, μαζί με κασετόφωνο, ένα πράσινο monitor της Hantarex (Boxer 12) και ένα 1541 floppy disk drive. Πήγα λοιπόν σπίτι του με κάποιες κασέτες από τον δικό μου 64άρη, για να παίξουμε, να αντιγράψουμε (εξυπακούεται) αλλά και να θαυμάσω από κοντά το 1541. Βλέπετε, το disk drive εκείνα τα χρόνια ήταν ένα εξωτικό περιφερειακό, συνώνυμο της ασύλληπτης ταχύτητας φορτώματος, πανάκριβο και ιδιαιτέρως σπάνιο! Όταν λοιπόν κάτσαμε και βάλαμε την πρώτη δισκέτα - και αφού ξεπέρασα την αρχική ψυχρολουσία με τις "ιδιαίτερες" εντολές για φόρτωμα και εμφάνιση των περιεχομένων του floppy disk - έμεινα άναυδος με την ταχύτητα ανάγνωσης: χωρίς υπερβολή μου έδωσε την εντύπωση ότι ήταν τόσο αργή, που ήταν πάνω-κάτω συγκρίσιμη με αυτήν του φορτώματος από κασέτα!

Η αλήθεια είναι ότι κάτι τέτοιο δεν ίσχυε, αλλά, βλέπετε, το φόρτωμα από κασέτα συνοδευόταν από turbo loaders με γραφικά και μουσική που χάριζαν στους κατόχους του 64άρη μια ξεχωριστή εμπειρία, και έκαναν αυτά τα 5-6 λεπτά να κυλάνε χωρίς καλά-καλά να το καταλάβει ο χρήστης. Με την δισκέτα όμως, δεν ίσχυε το ίδιο: από την ώρα που πληκτρολογούσες την εντολή και πατούσες το RETURN η οθόνη έσβηνε για περίπου 2 λεπτά (τόσο χρειαζόταν για να φορτώσει ένα πρόγραμμα 200 blocks (50KB)). 2 λεπτά να κοιτάς μια άδεια οθόνη; Αυτό λοιπόν ήταν το περίφημο disk drive;

Εννοείται πως στη συνέχεια κυκλοφόρησαν software και hardware fastloaders, αλλά και χρησιμοποίησα και άλλους υπολογιστές με disk drives, διαπιστώνοντας έτσι ότι τα πράγματα ήταν πολύ καλύτερα τελικά από την αρχική μου εμπειρία. Αλλά και πάλι, όσο περισσότερα έβλεπα και μάθαινα, τόσο περισσότερο δεν μπορούσα να χωνέψω την ταχύτητα του 1541. Ή, πιο σωστά, την έλλειψη αυτής. Και να μην παραλείψω βέβαια να αναφέρω ότι στην πραγματικότητα το κάθε ένα 1541 είναι ένας ολόκληρος υπολογιστής (!), με επεξεργαστή μάλιστα ίδιο με αυτόν του Commodore 64! Είναι άλλωστε γνωστό το περίφημο πείραμα της αντιγραφής, κατά το οποίο βάζουμε έναν 64άρη να αντιγράψει μία δισκέτα από το ένα disk drive στο άλλο (ναι, χρειάζονται 2 drives για αυτή τη δοκιμή), και μετά αφαιρούμε εντελώς (αποσυνδέουμε) τον 64άρη: θα διαπιστώσουμε μετά εκπλήξεως ότι τα 2 disk drives συνεχίζουν κανονικότατα την αποστολή που τους έχουμε αναθέσει, χωρίς την παραμικρή ανάγκη ύπαρξης υπολογιστή! Είπαμε, το 1541 είναι υπολογιστής το ίδιο! Αλλά και η ταχύτητα χελώνας εκεί, ταχύτητα χελώνας...

Περίπου δύο χρόνια αργότερα, σε ένα computer shop στη Στουρνάρα, βρήκα την ευκαιρία για ένα "test drive" στον ολοκαίνουριο (τότε) υπολογιστή της Amstrad, τον CPC 6128. Ο άτιμος ήταν τόσο φτηνός για όλα αυτά που προσέφερε (disk drive, monitor, εξαιρετική διάλεκτο γλώσσας BASIC, κανονικό πληκτρολόγιο με αριθμητικό και function keys, 80στηλη απεικόνιση, CP/M) που σκέφτηκα ότι, δεν μπορεί, κάτι θα πήγαινε στραβά. Και αφού όλα τα υπόλοιπα τα είχα ήδη τσεκάρει πριν καιρό στον CPC 464, το μόνο που απέμενε να δοκιμάσω ήταν το floppy disk drive με αυτές τις παράξενες δισκέτες των 3" που έμπαιναν και από τις δύο πλευρές. Αν το πανάκριβο disk drive του Commodore 64 σερνόταν, αυτό του 6128 θα έπρεπε αναλογικά αν είναι πιο αργό και από το κασετόφωνο του ZX81 (300 baud, για όσους δεν γνωρίζουν, και χωρίς ιδιαίτερη αξιοπιστία παρά την ταχύτητα... replay). Φανταστείτε λοιπόν την έκπληξή μου, όταν διαπίστωσα, σχεδόν με τρόμο, ότι το disk drive του Amstrad... πετούσε! Η ταχύτητά του όχι απλά δεν συγκρινόταν με αυτήν του 1541, αλλά η διαφορά ήταν αντίστοιχη αυτής του floppy με τον... σκληρό δίσκο! Απίστευτο! Ναι, τελικά ο CPC 6128 τα είχε όλα και συνέφερε (και γι' αυτό και πέτυχε εμπορικά, άλλωστε), αλλά αυτή είναι μια άλλη ιστορία στην οποία μπορεί να αναφερθώ στο μέλλον...

Fast forward στο 2019, όταν και παραλαμβάνω ένα απρόσμενο δωράκι από τον φίλο GeoAna, ένα μικρό πλακετάκι για τον Commodore 64 που ονομάζεται Ogryzek cartridge και αποτελεί προϊόν της δουλειάς και την δημιουργικότητας ενός Πολωνού Commodoreά, που ακούει στο nickname Mr. Wegi. Ο GeoAnas είχε γράψει γι' αυτό στο iamretro, και γνώριζα ότι πρόκειται για ένα πολυχρηστικό και χρησιμότατο utility cartridge, που μάλιστα αποτελεί ιδανικό παρτενέρ για συσκευές τύπου SD2IEC. Βασικά το Ogryzek κάνει χωρίς υπερβολή ένα σκασμό πράγματα, αλλά δεν θα αναφερθώ σε αυτά τώρα, καθώς σκοπεύω να γράψω ένα πλήρες review για το Retro Planet. Θα σταθώ σε ένα μονάχα χαρακτηριστικό του λοιπόν...

Το Ogryzek λοιπόν είναι ο μικρός αδερφός και η πηγή έμπνευσης του Mini Gangcart. Και κατά συνέπεια παρέχει πολλές από τις λειτουργίες του τελευταίου, και μία εξ αυτών είναι ο fastloader. Και όταν μιλάμε για fastloader, εννοούμε fastloader όχι μονάχα για 1541, αλλά για οποιονδήποτε τύπο disk drive ΚΑΙ για SD2IEC.

Όπως γνωρίζουν όσοι ασχολούνται τα τελευταία χρόνια με τον Commodore 64, το SD2IEC είναι ένας floppy disk drive emulator που λειτουργεί αξιοπρεπέστατα με τις "κανονικές" loading ρουτίνες του Commodore 64 (αλλά και αυτές των VIC-20, Commodore 16 & Plus/4 και Commodore 128) και... (σχεδόν) καθόλου με custom loaders με τους οποίους εφοδιάζονται τα demos και κάποιοι commercial τίτλοι του παρελθόντος. Κοινώς, και λόγω της χαμηλής τιμής κτήσης του, αποτελεί μια εξαιρετική επιλογή για "σπασμένα" και single file games - που αποτελούν άλλωστε και την πλειοψηφία των τίτλων για τον Commodore 64 -, ενώ με τα multipart η όλη φάση είναι hit and miss, ήτοι μπορεί να δουλεύουν, μπορεί και όχι. Για παράδειγμα, μόλις πριν λίγο έπαιξα το Menace (μία πλευρά δισκέτας) που λειτουργούσε κανονικότατα, ενώ το Deja Vu μου κολλούσε στην αλλαγή πλευράς (δύο πλευρές δισκέτας αυτό). Το Ogryzek είναι το πλέον ιδανικό συμπλήρωμα για το SD2IEC, καθώς, εκτός του Fastloader περιλαμβάνει εντολές και shortcuts για πλοήγηση στο SD2IEC και τους φακέλους και υποφακέλους που θα υπάρχουν στην κάρτα μνήμης αυτού, για mounting disk image files, κλπ. Εν συντομία, αν έχετε αυτά τα δύο μαζί (ή ένα Mini Gangcart) δίνετε αυτομάτως στον 64άρη σας τις ευκολίες ενός... ταχύτατου σκληρού δίσκου (!) που ελέγχεται με απλές εντολές από την BASIC. Καλό, έτσι;

Αλλά, ας επιστρέψουμε στον Fastloader, ο οποίος είναι με μια λέξη... fast! Πόσο fast όμως; Μου φαινόταν απίστευτα γρήγορος, οπότε αποφάσισα να τον χρονομετρήσω. Χρησιμοποίησα ένα αρχείο 122 blocks (30,5ΚΒ) και, για μέτρο σύγκρισης, ένα αρχείο 33ΚΒ στον Amstrad CPC6128. Δείτε τα αποτελέσματα των μετρήσεων:

- Commodore 64, κανονική ταχύτητα φόρτωσης, floppy emulator, για 30,5ΚΒ χρειάστηκαν 62 δευτερόλεπτα
- Amstrad CPC6128, κανονική ταχύττα φόρτωσης, floppy emulator, για 33KB χρειάστηκαν 8 δευτερόλεπτα
- Commodore 64, Fastloader του Ogryzek ενεργοποιημένος, floppy emulator, για 30,5ΚΒ χρειάστηκαν 4,9 δευτερόλεπτα!

Από τα παραπάνω, γίνεται κατανοητό ότι το Ogryzek, πέρα από όλα τα υπόλοιπα που προσφέρει, διαθέτει έναν fastloader που εταμορφώνει τον Commodore 64 από τον πιο αργό 8μπιτο σε ταχύτητα φορτώματος από disk drive, στον πιο γρήγορο! Η διαφορά είναι, απλά, χαοτική.

Πριν κλείσω, θα ήθελα να σημειώσω ότι χρησιμοποίησα για τις δοκιμές της ταχύτητας floppy disk drive emulator και στα 2 μηχανήματα, αντί για κανονικές δισκέτες (SD2IEC και Zaxon's Budget USB floppy emulator αντίστοιχα). Αυτό συνέβη αφ' ενός για λόγους ευκολίας, και αφετέρου επειδή αμφότεροι οι floppy emulators εξομοιώνουν και την ταχύτητα των πραγματικών disk drives, οπότε τα αποτελέσματα θα ήταν τα ίδια σε κάθε περίπτωση. Α, και δεν έχω και 3άρι disk drive στον Amstrad μου, οπότε...

Κλείνοντας, θα ήθελα να ευχαριστήσω τον καλό φίλο GeoAna για το Ogryzek, τον Mr. Wegi για τον σχεδιασμό του, αλλά και τον Zaxon για όλα τα υπέροχα... τσουμπλέκια (!) που έχει φτιάξει για τον Amstrad. Επιτέλους, με το Ogryzek ο Commodore 64 παίρνει το αίμα του πίσω, έστω και με 33 χρόνια καθυστέρηση!

Οι απόλυτες (και βάλε) game collections για Commodore 64. Και ένα μεγάλο "ευχαριστώ"!

Ήταν κάπου στα μέσα του Ιουνίου, πριν από 5 περίπου μήνες δηλαδή, όταν ο γνωστός Commodore 64 lover και supporter και εξέχον μέλος της Ελληνικής retro σκηνής που ακούει στο nickname "GeoAnas" επικοινώνησε μαζί μου, για να μοιραστεί μια ιδέα του: την δημιουργία της απόλυτης συλλογής παιχνιδιών για Commodore 64 σε cartridge, καθώς είχε ήδη προμηθευτεί σε μεγάλες ποσότητες parts για την δημιουργία Magic Disk compatible cartridges, με ROMs χωρητικότητας - κρατηθείτε - 1ΜΒ! Και, αν το νούμερο δεν εντυπωσιάζει κάποιους από εσάς, να σας θυμίσω ότι η πλειοψηφία των single-file παιχνιδιών του 64άρη κυμαίνονταν περί τα 40-45ΚΒ. Αν κάνετε τη διαίρεση θα διαπιστώσετε ότι μιλάμε για περί τα 22 παιχνίδια ανά cartridge - δεν το λες και "άσχημα", έτσι;

Χμμμ... Τι μας έστειλε ο καλός φίλος από την Χαλκιδική;

Ε; Alcatel; WTF???

Κάτσε, αυτά δεν είναι για μένα...

Επειδή όμως - και ορθώς - ο Γιώργος (GeoAnas) έκρινε ότι δεν θα χωρούσαν τα καλύτερα games του Commodore 64 του τότε και του τώρα σε ένα και μόνο cartridge, αποφάσισε να φτιάξει 5 ολόκληρες, ανεξάρτητες συλλογές, έτσι ώστε να μπορέσει πραγματικά να φιλοξενήσει σε αυτές τα καλύτερα των καλύτερων χωρίς να μείνει τίποτα απ' έξω! Οι συλλογές θα ήταν shoot 'em ups, arcade classics, sports/racing, fun/puzzle games και exploring new worlds.

Ομορφιές!

Τώρα θα μου πείτε, ωραία όλα αυτά, αλλά ο δικός μου ρόλος ποιος θα ήταν; Αρχικά, ο Γιώργος μου ανέθεσε να τον βοηθήσω στην επιλογή των τίτλων, καθώς, χωρίς να το παινευτώ, είμαι γνωστός "παλαίουρας", "δεινόσαυρος", "αντίκα", "old timer", "fossil" και άλλα τέτοια ωραία, που πρόλαβα την εποχή των 8μπιτων, την έζησα σε όλο της το μεγαλείο, και την θεωρώ κι από πάνω ως την μοναδική "πραγματική" εποχή της επανάστασης του home computing, πριν έρθουν Αμίγκες, Ατάρια και τα ρέστα και οι χομπίστες δώσουν τη θέση τους σε gamers που ποτέ δεν κατάλαβαν γιατί οι υπολογιστές τους είχαν και πληκτρολόγιο. Ως γνήσιο λείψανο λοιπόν και κατάλοιπο μιας άλλης εποχής, ξεχασμένης ακόμα και από όσους μεγάλωσαν με Sega Megadrive, ήμουν μάλλον αρκετά ενδεδειγμένος ως κριτής των κορυφαίων τίτλων του Commodore 64, αφού τους είχα προλάβει στην εποχή τους, είχα διαβάσει γι' αυτούς, τους είχα παίξει, αντιγράψει, χακάρει για άπειρες ζωές και disable του sprite collision κ.ό.κ.

Φέρτε μου έναν Commodore 64! Τώραααααααααα!!!

Τι καλά έχουμε εδώ;

Και EasyFlash έχουμε, και Ogryzek έχουμε...

...αλλά και τις καλύτερες συλλογές παιχνιδιών ever!

Όμως, και ενώ η τιμή που μου έκανε ο Γιώργος ήταν μεγάλη, δεν μπορούσε παρά να με προβληματίσει το γεγονός ότι ο ρόλος μου θα ήταν αρκετά περιορισμένος, από την άποψη ότι, πέραν της τεχνογνωσίας (έτσι το λέμε τώρα) δεν θα προσέφερα τίποτα παραπάνω. Έτσι, έριξα την ιδέα: πώς θα φαινόταν στον GeoAna εάν έφτιαχνα κάποιο cracktro και το κολλούσαμε στο κάθε κάθε παιχνίδι ξεχωριστά, όπως γινόταν back in the day, που έφταναν στα χέρια μας τίτλοι με μέχρι και 4-5 διαφορετικά cracktros το ένα μετά το άλλο; Ο καλός μου φίλος ενθουσιάστηκε με την ιδέα, κι έτσι κι εγώ έπεσα με τα μούτρα στη δουλειά, πλέοντας σε πελάγη ευτυχίας που θα είχαμε την ευκαιρία να φτιάξουμε κάτι που όχι μόνο σαν τελικό αποτέλεσμα θα ήταν χρήσιμο και αξιόλογο, αλλά και το οποίο θα μας προσέφερε τόνους δημιουργικής ικανοποίησης στην πορεία της υλοποίησής του.

Για να μην μακρηγορώ, η επιλογή των παιχνιδιών έγινε, τα cracktros φτιάχτηκαν (πολύ περισσότερα από όσα χρειαζόμασταν, είναι η αλήθεια), τα παιχνίδια patchαρίστηκαν με αυτά, οι συλλογές ετοιμάστηκαν, ο Γιώργος τις δοκίμασε, είδε τι δούλευε και τι όχι στο real thing, έκανε τις απαραίτητες αλλαγές, ξαναδοκίμασε, ξαναέκανε αλλαγές, και τελικά "έκαψε" τις πολυπόθητες EPROMs και έφτιαξε τα cartridges...

Τυπικό δείγμα παιχνιδιού της συλλογής: με το cracktro μας...

...το loading screen...

...και το κυρίως παιχνίδι, φυσικά!

Διάφορα εκλεκτά μέλη της retro κοινότητας είχαν την τύχη να λάβουν τους καρπούς της δουλειάς που ανέφερα παραπάνω ως δώρα: ναι, δεν υπερβάλλω, ο Γιώργος πλήρωσε τα parts, έκανε τη δουλειά, έφτιαξε τα cartridges και μετά τα χάρισε στους τυχερούς παραλήπτες, σε μια κίνηση καλής θέλησης και γενναιοδωρίας μοναδική στα χρονικά! Και, αν όλοι έτριβαν μετά απ' αυτό τα χέρια τους με ικανοποίηση και οι 64άρηδες "πήραν φωτιά", ο γράφων δέχτηκε το μεγαλύτερο και πλέον απλόχερο δώρο από τον γαλαντόμο GeoAna: 7 ολόκληρα cartridges, παρακαλώ! Ήτοι, οι 5 συλλογές - οι οποίες, δεν υπερβάλλω, είναι πραγματικά εκπληκτικές και must have για οποιονδήποτε κάτοχο Commodore 64 -, ένα EasyFlash cartridge και ένα Ogryzek cartridge, το απόλυτο συμπλήρωμα για το SD2IEC και όχι μόνο!

Είναι δύσκολο να εξηγήσεις το μεγαλείο του Ogryzek cartridge σε κάποιον που δεν το έχει χρησιμοποιήσει. Εδώ βλέπουμε την αρχική οθόνη που αντικρίζουμε, ανάβοντας τον Commodore

To EasyFlash. Τούμπανο!

Μετά από όλα αυτά, τι να πω, τι θα έλεγε κάποιος στη θέση μου; Εντάξει, ένα τεράστιο "ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ" είναι εκ των ουκ άνευ, έτσι; Όχι μόνο για τα 7 cartridges τα οποία θα δώσουν νέα ζωή (και βάλε) στους 64άρηδες μου, αλλά και για την πρόταση για τη συμμετοχή μου και την εξαιρετική συνεργασία και συνεννόηση στους μήνες που ακολούθησαν, μέχρι τελικά να "ψηθούν" τα ολοκληρωμένα. Δεν έχω να πω κάτι άλλο, πέρα από το ότι αυτή η προσπάθεια που κάναμε με τον Γιώργο αφιερώνεται εκ καρδίας στα μέλη του forum του imaretro και στους συντελεστές και τους αναγνώστες του περιοδικού Retro Planet, αλλά και φυσικά σε όσους ακόμα και σήμερα, σε πείσμα των καιρών, δίνουν μια θέση από τον λιγοστό χώρο του γραφείου τους στο πλέον αγαπημένο ίσως home computer της ιστορίας, τον ένα και μοναδικό Commodore 64! Σας αφήνω με μερικές φωτογραφίες γιατί, καλό το κείμενο, αλλά έτσι ξεροσφύρι δεν λέει, isn't it?

Και μια γεύση από τις συλλογές...

Arcade classics

Puzzle games και classics

Τι να πρωτοπαίξω, μου λέτε;

Τα intros του Retro Planet. Για Commodore 64, βέβαια!

Όλα ξεκίνησαν όταν πριν από ένα-ενάμησι μήνα επικοινώνησε μαζί μου ο Γιώργος (GeoAnas) για να με ενημερώσει για ένα πολύ ενδιαφέρον project που είχε ξεκινήσει, και να με ρωτήσει εάν ήθελα να συμμετάσχω. Εννοείται ότι άλλο που δεν ήθελα - το να σε καλέσει ένα από τα (πραγματικά λίγα) εξέχοντα μέλη της ταλαίπωρης Ελληνικής retro κοινότητας για να εμπλακείς σε κάτι που πρόκειται να δημιουργηθεί σύντομα για μια αγαπημένη σου retro πλατφόρμα δεν μπορεί να σε αφήσει αδιάφορο, ειδικά αν γνωρίζεις ότι μέσα από την όλη αυτή τριβή θα νιώσεις τη χαρά της δημιουργίας, που είναι μια από τις μεγαλύτερες ικανοποιήσεις της ανθρώπινης φύσης.

Ξεκινήσαμε λοιπόν σιγά-σιγά με ανταλλαγές emails, απόψεων και αρχείων μέχρι που έριξα την ιδέα: κι αν φτιάχναμε ένα ωραίο intro/cracktro όπως αυτά του παλιού καιρού να συνοδεύει το όλο έργο μας; Δεν θα ήταν, ξέρω γω... cool; Ο Γιώργος βρήκε την ιδέα εξαιρετική, και μου άναψε το πράσινο φως για να ξεκινήσω. Τα - μέχρι σήμερα - αποτελέσματα της ενασχόλησής μου αυτής - που σύντομα ενέπλεξε και τον Γιώργο ο οποίος αποφάσισε να εξωτερικεύσει τα σπάνια pixel art skills που διαθέτει και να μας χαρίσει πανέμορφα logos και εικόνες - μπορείτε να τα απολαύσετε στο κανάλι του Γιώργου στο YouTube, μαζί με δεκάδες άλλα εξόχως ενδιαφέροντα βίντεο που έχει ανεβάσει ο ταλαντούχος δημιουργός και καλός φίλος.

Και, αφού πήραμε μπρος, αποφασίσαμε να μη σταματήσουμε εκεί. Ήταν να μην ξεκινήσουμε, βασικά, καθώς δείξαμε πρωτόγνωρη διάθεση, παραγωγικότητα και αποτελεσματικότητα αυτόν τον λίγο καιρό που ενώσαμε τις δημιουργικές μας δυνάμεις, σε βαθμό που, ομολογουμένως, εντυπωσιάσαμε μέχρι και τους ίδιους μας τους εαυτούς! Έτσι, ο Γιώργος έφτιαξε ένα πανέμορφο combined logo των iamretro και Retro Planet, το οποίο μετουσιώθηκε στο παρακάτω intro:

Αλλά, εννοείται, αυτή ήταν η αρχή, όχι το τέλος: ο Commodore 64 αποδείχθηκε η πλέον κατάλληλη 8μπιτη πλατφόρμα για να στεγάσει τις... καλλιτεχνικές και δημιουργικές μας ανησυχίες - δεν είναι άλλωστε τυχαία ο αγαπημένος υπολογιστής του Γιώργου (και ένας από τους δικούς μου αγαπημένους - απλά εγώ δεν μπορώ να αποφασίσω!). Έτσι, συνήθως ξεκινώντας από το artwork του GeoAna σκάρωσα μερικά ακόμα intros για το αγαπημένο μας retro περιοδικό, το Retro Planet, τα οποία μπορείτε να δείτε στα βιντεάκια που ακολουθούν. Ελπίζω να τα βρείτε ενδιαφέροντα - εμείς πάντως την καταβρήκαμε με την όλη φάση!

Φυσικά, εννοείται και εξυπακούεται ότι αν θέλετε να ενημερώνεστε για οτιδήποτε νεώτερο που κυκλοφορεί σε μορφή βίντεο σχετικό με το Retro Planet, μπορείτε απλά να γραφτείτε στο κανάλι του περιοδικού στο YouTube. Απλό και εύκολο!