Εγκατάσταση και χρήση υπολογιστών 8/16bit: αναλυτικός οδηγός

Μένουμε σπίτι.

Το έχετε κατανοήσει αυτό; Το έχετε εμπεδώσει; Θέλω να πιστεύω πως και. Αλλιώς τι καθόσαστε Κυριακάτικα και διαβάζετε αυτό το blog, ε;

Λοιπόν, με τα παρακάτω θα προσπαθήσω να σας δώσω ένα μικρό σπρώξιμο σε όλους εσάς που είσαστε κλεισμένοι μέσα και δηλώνετε λάτρεις του retro computing μεν, αλλά δεν κάνετε τίποτα άλλο παρά να scrollάρετε προς τα κάτω τα posts στο Facebook, δε. Ελπίζω με τους οδηγούς που ακολουθούν και αφορούν 4 δημοφιλή μηχανήματα των 80s (ZX Spectrum, Amstrad CPC, Commodore 16 & Plus/4, Atari ST) να σας δώσω την ώθηση να τα βγάλετε από τη ντουλάπα, να τα συνδέσετε, και να ασχοληθείτε μαζί τους. Για όσους δεν έχουν κάποιον από τους παρακάτω υπολογιστές στην κατοχή τους, δίνω και κάποιες συμβουλές όσον αφορά το τι να ψάξετε και πόσα να δώσετε. Είστε έτοιμοι; Πάμε λοιπόν!

Sinclair ZX Spectrum 16K/48K/+

Επιλογή μοντέλου & αγορά

Μιας και έχουμε να καταπιαστούμε με 3 διαφορετικά μοντέλα, οι επιλογές μας είναι οι εξής… 2: ο Spectrum 48K και ο Spectrum+. Λόγω σπανιότητας (και κατ’ επέκταση, ακριβότερης τιμής) του μοντέλου με τα 16ΚΒ μνήμης και λόγω του ότι τα μεγαλύτερα "αδέρφια" του είναι 100% συμβατά με αυτόν, ο Spectrum 16K δεν θα πρέπει να μας απασχολήσει καθόλου ως προοπτική, εκτός φυσικά από την περίπτωση που έχουμε ήδη κάποιον στην κατοχή μας! Από τα 2 μοντέλα που μας απομένουν λοιπόν, θα έλεγα να αγοράσετε όποιον σας αρέσει περισσότερο ή, απλά, όποιον βρείτε σε φθηνότερη τιμή! Επί της ουσίας οι μόνες διαφορές των δύο μηχανημάτων είναι το reset button και το πληκτρολόγιο (και, φυσικά, η εμφάνιση). Το reset button δεν μας απασχολεί, καθώς το interface που θα σας προτείνω στη συνέχεια του οδηγού να αγοράσετε διαθέτει ένα τέτοιο, άρα δεν καίγεστε για να έχετε και δεύτερο. Σε ό,τι αφορά το πληκτρολόγιο τώρα, ναι μεν του Spectrum+ είναι καλύτερο, αλλά, εγώ προσωπικά που είχα μάθει να γράφω ταχύτατα χρησιμοποιώντας τα keywords της BASIC του "γομολάστιχα" βολεύομαι περισσότερο με αυτόν. Συνεπώς, η επιλογή είναι καθαρά υποκειμενική. Τα χρήματα που προτείνω να ξοδέψετε είναι το πολύ 60€ για το μοντέλο των 48Κ με το τροφοδοτικό του και το πολύ 80€ για τον Spectrum+ (μαζί με το τροφοδοτικό του). Φυσικά, πακέτα που περιλαμβάνουν έξτρα κασέτες, καλώδια σύνδεσης, βιβλία οδηγιών, συσκευασίες, συνοδευτικές κασέτες, joysticks και joystick interfaces είναι λογικό να κοστίζουν περισσότερο. Σε κάθε περίπτωση ελέγξτε ότι παίζουν όλα τα πλήκτρα γιατί οι καλωδιοταινίες του πληκτρολογίου του Spectrum μετά από τόσα χρόνια είναι πολύ πιθανό να έχουν αρχίσει να θρυμματίζονται!

Σύνδεση/μετατροπές

Ωραία λοιπόν, μετά από ψάξιμο σε ebay, Χρυσή Ευκαιρία, μέχρι και στο car.gr (ναι, μην το γελάτε, μέχρι κι εκεί μπορείτε να βρείτε retro υπολογιστές!) κατορθώσατε και εντοπίσατε κάποιον πωλητή που δεν ήθελε να βγάλει μηνιάτικο (!) με την πώληση του Spectrum, οπότε σας προμήθευσε έναν σε λογική τιμή. Με γεια σας! Τι κάνετε τώρα λοιπόν; Το πρώτο βήμα θα είναι να προμηθευτείτε λίγο δίκλωνο καλώδιο (σήμα + μπλεντάζ, περίπου 3 μέτρα) και 2 αρσενικά RCA connectors (συνολικό κόστος περί τα 5€, ανάλογα με το πόσο ακριβά θα σας χρεώσουν το καλώδιο). Αυτά μπορείτε να τα βρείτε σε οποιοδήποτε κατάστημα ηλεκτρονικών, όπως είναι ο Φανός, το Ράδιο Κατουμά κλπ. Στη συνέχεια, θα πάτε στο retroleum και θα αγοράσετε το SMART card interface (διαβάστε αναλυτική παρουσίαση εδώ) και μια επέκταση του καλωδίου τροφοδοσίας με διακόπτη ON/OFF (inline power switch for 48K Spectrums) - ναι, αυτό το σατανικό component που δεν καταδέχτηκε ποτέ ο "θείος" Sir Clive Sinclair να τοποθετήσει σε κανένα από τα μηχανήματά του! Φυσικά, εσείς, ως γνωστοί "μπρούκληδες" που είσαστε, θα δώσετε τις δύο έξτρα λίρες για να αποκτήσετε το διακοπτάκι και να κάνετε τη ζωή σας ευκολότερη και το βύσμα τροφοδοσίας του Spectrum λιγότερο… πολύπαθο! Επίσης, θα χρειαστείτε μια SD καρτούλα χωρητικότητας 1-4GB, οπότε υπολογίστε άλλα 5€ περίπου. Εδώ, ευτυχώς, τα έξοδά σας τελείωσαν!

Όσο θα περιμένετε να σας έρθουν από Αγγλία αυτά που παραγγείλατε, θα πρέπει να κάνετε μια αρκετά απλή μεν, καθόλα απαραίτητη δε μετατροπή στον Spectrum σας. Όπως ίσως θα γνωρίζετε, ο "θείος", προκειμένου να διατηρήσει το κόστος κατασκευής (και κατά συνέπεια και την τιμή πώλησης) σε χαμηλά επίπεδα, δεν εφοδίασε τον Spectrum παρά μόνο με τα απολύτως απαραίτητα. Έτσι, οποιαδήποτε έξοδος video ή audio πλην αυτής του τηλεοπτικού σήματος (RF) λάμπει δια της απουσίας της (εδώ δεν έβαλε διακόπτη ON/OFF, έξοδο για monitor θα έβαζε;). Επειδή το αναλογικό τηλεοπτικό σήμα έχει διάφορα θέματα (κακή ποιότητα, παρεμβολές, "νερά", είδωλα, απουσία ηχητικού σήματος) θα φροντίσουμε να εφοδιάσουμε τον Spectrum μας με εξόδους composite video και audio. Η διαδικασία είναι αρκετά απλή, και θα χρειαστείτε, εκτός από το καλώδιο και τα βύσματα που αγοράσατε, ένα κολλητήρι, λίγη κόλληση και λίγη σολντερίνη (soldering paste) για να πιάνει καλύτερα η κόλληση.

Βλέποντάς τους κανείς από πίσω καταλαβαίνει πόσο "ίδιοι" είναι τελικά. Τα καλώδια είναι δική μου προσθήκη!

Ξεσυνδέστε τα πάντα - δεν σας είπα άλλωστε να τα συνδέσετε! - και τοποθετήστε τον Spectrum σας "μπρούμυτα" (με το κάτω μέρος προς τα πάνω, δηλαδή) και ξεβιδώστε και αφαιρέστε τις βίδες που συγκρατούν άνω και κάτω μέρος βιδωμένα μεταξύ τους. Οι βίδες αυτές είναι 5 στην περίπτωση των "λαστιχένιων" 16Κ/48Κ και 8 στην περίπτωση του Spectrum+ (επιτέλους, μετά από όλα αυτά τα χρόνια απαντήθηκε το ερώτημα γιατί ήταν ακριβότερος!). Ξαναγυρίστε το μηχάνημα με το πληκτρολόγιο προς τα πάνω, και ανασηκώστε απαλά το πάνω καπάκι, όχι πολύ, γύρω στους 2-3 πόντους. ΠΡΟΣΟΧΗ: μην κάνετε απότομες κινήσεις και μην τραβήξετε το καπάκι πολύ μακριά γιατί υπάρχει σοβαρός κίνδυνος να κοπούν οι 2 "χάρτινες" καλωδιοταινίες που ενώνουν το πληκτρολόγιο με το motherboard του υπολογιστή. Κατεβάστε το πάνω καπάκι προς τα κάτω (προς την κατεύθυνση του spacebar) γύρω στους 4-5 πόντους, έτσι ώστε να αποκαλυφθεί ο RF modulator και οι υποδοχές του κασετοφώνου. Ακουμπήστε απαλά το πάνω καπάκι στο κάτω, και πιάστε το κολλητήρι!

Κόψτε τα 3 μέτρα καλωδίου σε 2 κομμάτια του 1,5m έκαστο και "γυμνώστε" τις άκρες τους. Πάρτε το ένα από τα δύο καλώδια. Για την έξοδο του ήχου, κολλήστε (όπως στην φωτογραφία) το ένα καλώδιο (μπλεντάζ) στο κάτω έλασμα της υποδοχής "EAR" (αυτό που βρίσκεται προς την πλευρά του space) και το άλλο καλώδιο (σήμα) στο πάνω έλασμα. Ξύστε ελαφρά τα δύο ελάσματα με ένα λεπτό κατσαβιδάκι και χρησιμοποιήστε σολντερίνη προκειμένου να "πιάσει" η κόλληση. Ξεβιδώστε το ένα από τα δύο RCA βύσματα (κατά προτίμηση λευκό ή κόκκινο) και περάστε το καπάκι του στο καλώδιο. Στην άλλη άκρη του καλωδίου κολλήστε το μπλεντάζ στο μακρύ μεταλλικό έλασμα και το σήμα στο μικρό μεταλλικό έλασμα. Βιδώστε το καπάκι του βύσματος. Συγχαρητήρια, μόλις αποκτήσατε έξοδο audio!

Σύμφωνα με το κείμενο, θεωρήστε το λευκό καλώδιο ως "σήμα" και το κόκκινο ως μπλεντάζ. Η ψύκτρα σας μπορεί να μη βρίσκεται στην ίδια θέση, μη δίνετε σημασία!

Για την έξοδο composite video τώρα, πάρτε το 2ο καλώδιο που σας έχει μείνει, γυμνώστε τις άκρες του και κολλήστε το μπλεντάζ στο καπάκι του RF modulator. Επειδή ειδικά σε αυτό το σημείο η κόλληση πιάνει πολύ δύσκολα, ξύστε δυνατά ένα σημείο του με ένα κατσαβίδι ώστε να φύγει η επίστρωση, βάλτε λίγη σολντερίνη και κολλήστε. Το καλώδιο του σήματος θα το κολλήσετε στο "επάνω" ποδαράκι του RF modulator, αυτό που είναι προς την πίσω πλευρά του μηχανήματος. Ξεβιδώστε και το 2ο RCA βύσμα (κατά προτίμηση κίτρινο) και περάστε το καπάκι του στο καλώδιο. Στην άλλη άκρη του καλωδίου κολλήστε το μπλεντάζ στο μακρύ μεταλλικό έλασμα και το σήμα στο μικρό μεταλλικό έλασμα. Βιδώστε το καπάκι του βύσματος. Αν όλα πήγαν καλά, τώρα έχετε και έξοδο composite video.

Σύμφωνα με τα όσα διαβάσατε, το κόκκινο καλώδιο είναι το σήμα και το μαύρο η γείωση. Μη δίνετε σημασία στο άπρο καλώδιο.

Περάστε τα δύο καλώδια που κολλήσατε (video και audio) από το κενό του case γύρω από τις υποδοχές TV και EAR αντίστοιχα. Επανατοποθετήστε το πάνω καπάκι του Spectrum ακριβώς επάνω από το κάτω καπάκι, γυρίστε και πάλι το μηχάνημα με την κάτω όψη προς τα πάνω και βιδώστε τις βίδες. Το "κατσαβίδιασμα" τέλειωσε!

Τώρα, αφήστε τον Spectrum στην άκρη και πηγαίνετε στο PC σας. Κατεβάστε αυτό το torrent. Είναι μια μεγάλη συλλογή με images από παιχνίδια του Spectrum. Δεν περιλαμβάνει μόνο arcade games όπως λέει στον τίτλο του, έχει τα πάντα και μάλιστα τα έχει και σε formats .SNA και .TAP που είναι αυτά που θέλουμε και είναι συμβατά με το SMART card interface. Αφού κατεβάσετε τη συλλογή με τα παιχνίδια, αποσυμπιέστε την και κάντε format την SD καρτούλα που αγοράσατε σε FAT16. Αντιγράψτε μερικά παιχνίδια που θέλετε στην SD κάρτα, προσέχοντας να αλλάξετε το πρώτο μέρος του ονόματός τους (όχι την κατάληξη!) σε κάτι κατανοητό μέχρι 8 χαρακτήρες. Είστε έτοιμοι - τώρα θα πρέπει απλά να περιμένετε το ταχυδρομείο!

Σύνδεση και θέση σε λειτουργία

Λάβατε λοιπόν το πακέτο σας από το retroleum, το ανοίξατε και βγάλατε τα πράγματα από τη συσκευασία τους. Συνδέστε το SMART card interface στον edge connector του Spectrum και συνδέστε πάνω στο interface (στην αριστερή πλευρά του) ένα 9πινο joystick. Τοποθετείστε και την κάρτα μνήμης στο ειδικό slot με το label να "κοιτάζει" προς την πλευρά σας και ρυθμίστε τα DIP switches στις θέσεις ON-ON-OFF-ON από τα αριστερά προς τα δεξιά (τα νεότερα SMART card interfaces καταλαβαίνουν μόνα τους το μοντέλο του Spectrum που έχετε και δεν διαθέτουν DIP switches). Συνδέστε τα RCA βύσματα των καλωδίων που φτιάξατε στις αντίστοιχες υποδοχές της τηλεόρασής σας (εάν δεν έχει χρησιμοποιείστε ένα adaptor composite video σε scart) και ανάψτε την τηλεόρασή σας επιλέγοντας την κατάλληλη είσοδο ("composite video", "A/V", "side A/V" είναι μερικές από τις πιθανές ονομασίες της εισόδου composite σήματος - αν χρησιμοποιήσατε το scart adaptor επιλέξτε "scart" ή "RGB" video). Συνδέστε τώρα (παρεμβάλλετε, στην ουσία) και το καλωδιάκι με τον διακόπτη ON/OFF μεταξύ του τροφοδοτικού και του Spectrum και ανάψτε τον υπολογιστή. Αν όλα πήγαν καλά, θα βρεθείτε απέναντι σε μια οθόνη με λευκά γράμματα σε μαύρο φόντο, που θα δείχνει τα περιεχόμενα της SD κάρτας. Αν δεν το βλέπετε αυτό δοκιμάστε και με τον διακόπτη στην άλλη θέση (μιας και δεν γράφει πού είναι το ON και πού είναι το OFF). Αν και πάλι δεν βλέπετε τίποτα, τσεκάρετε από την αρχή όλα τα βήματα που ακολουθήσατε μέχρι να φτάσετε σε αυτό το σημείο: κάπου πρέπει να κάνατε κάποιο λάθος! Επίσης (δεν θα έπρεπε να το γράφω αυτό, αλλά τέλος πάντων), βεβαιωθείτε ότι το τροφοδοτικό του Spectrum είναι στην πρίζα, το πολύμπριζο είναι αναμμένο κλπ...

Εφόσον ο Spectrum σας λοιπόν λειτουργεί κανονικά, μπορείτε να πλοηγηθείτε στο filesystem της SD κάρτας χρησιμοποιώντας τα πλήκτρα Q, A, O, P και <ENTER> για πάνω, κάτω, αριστερά, δεξιά και επιλογή αντίστοιχα. Μπορείτε, αντί για τα πλήκτρα, να χρησιμοποιήσετε και το joystick για την πλοήγησή σας. Επιλέξτε το image που θέλετε να φορτώσετε και πιέστε <ENTER> ή το fire button του joystick. Ανάλογα με το είδος του image (.SNA ή .TAP) θα έχει φορτώσει μέσα στα επόμενα 1-5 δευτερόλεπτα. Τώρα, και με δεδομένο το ότι διαλέξατε κάποιο παιχνίδι που μπορεί να χρησιμοποιήσει joystick, επιλέξτε "Kempston joystick interface" από τις επιλογές του παιχνιδιού και ξεκινήστε! Μην ξεχνάτε πως, οποιαδήποτε στιγμή, μπορείτε, χρησιμοποιώντας το αριστερό κουμπί που βρίσκεται στην πάνω πλευρά του SMART card interface να κάνετε reset και να επιστρέψετε στην οθόνη επιλογής image. Τόσο απλά!

Διαγνωστικά

Όπως ίσως θα διαβάσατε στο review του SMART card interface, υπάρχει και η δυνατότητα εκτέλεσης διάφορων διαγνωστικών ελέγχων, χάρη σε ένα πρόγραμμα που είναι προεγκατεστημένο στην flash μνήμη της συσκευής. Αν θέλετε να το εκτελέσετε, με τον Spectrum σβηστό ρυθμίστε τα DIP switches στις θέσεις ON-ON-ON-ON. Ανάψτε τον Spectrum και το διαγνωστικό θα φορτωθεί αυτόματα. Μετά την ολοκλήρωσή του, σβήστε τον Spectrum και επαναφέρετε τα switches στις προηγούμενες θέσεις τους.

Κασετόφωνο

Spectrum χωρίς κασετόφωνο είναι σαν τοστ χωρίς ζαμπόν (όχι στ' αλήθεια!). Ας υποθέσουμε λοιπόν ότι θέλετε να ζήσετε σε απόλυτο βαθμό την εμπειρία που μπορεί να σας προσφέρει το θαυματουργό μαύρο κουτί του θείου Clive σε συνδυασμό με ένα κασετόφωνο που κάπου βρήκατε. Ωραία λοιπόν, προμηθευτείτε ένα ζεύγος καλωδίων 3,5mm αρσενικό jack σε 3,5mm αρσενικό jack - αυτά που συνδέουν τα σύγχρονα PCs με τις οθόνες για να μεταφέρουν τον ήχο (ναι, αυτά με τα λαχανί βύσματα) σας κάνουν μια χαρά. Συνδέστε το ένα καλώδιο μεταξύ υποδοχών MIC του Spectrum και MIC του κασετοφώνου. Συνδέστε το δεύτερο καλώδιο μεταξύ των υποδοχών EAR του Spectrum και EAR του κασετοφώνου. Ρυθμίστε τα DIP switches του SMART card interface (με τον Spectrum σβηστό) στις θέσεις OFF-OFF-OFF-ON. Προμηθευτείτε κάποια (κάποιες;) κασέτα με κάποιο παιχνίδι, δώστε στον Spectrum σας LOAD"" και <ENTER> και πατήστε το PLAY στο κασετόφωνο. Σας περιμένει ένα πεντάλεπτο από τσιριχτούς ήχους και μπλε-κίτρινες γραμμές (συνήθως!) στο περιθώριο της οθόνης μέχρι να φορτώσει το παιχνίδι από την κασέτα. Φυσικά, οι πιθανότητες να συναντήσετε το απεχθές "R - Tape loading error" δεν είναι αμελητέες, παρόλο που ο Spectrum είχε το πλέον αξιόπιστο σύστημα εγγραφής/αναπαραγωγής από κασέτα που δοκίμασε ποτέ ο γράφων. Μην πτοείστε: αφαιρέστε το βύσμα από το EAR του κασετοφώνου, πατήστε το PLAY και, με τη βοήθεια ενός πολύ λεπτού κατσαβιδιού ρυθμίστε (με μικρές και σύντομες κινήσεις) την θέση της κεφαλής από την τρυπούλα που βρίσκεται ακριβώς από κάτω της. Ο απλός κανόνας είναι να την αφήσετε στο σημείο που ο ήχος ακούγεται πιο πρίμα...

Αφού λοιπόν ακολουθώντας τις οδηγίες της προηγούμενης παραγράφου αποκτήσατε και ένα κασετόφωνο που διαβάζει αξιόπιστα, να σας πω και μερικές εντολές για τον χειρισμό αυτού, που ίσως σας φανούν χρήσιμες. Έχουμε και λέμε, λοιπόν:

LOAD"" και <ENTER> για φόρτωμα του επόμενου προγράμματος στην κασέτα.

SAVE"<όνομα προγράμματος>" και <ENTER> για αποθήκευση σε κασέτα του προγράμματος BASIC που βρίσκεται στη μνήμη του υπολογιστή.

SAVE"<όνομα προγράμματος>" LINE x και <ENTER> για αποθήκευση σε κασέτα του προγράμματος BASIC που βρίσκεται στη μνήμη του υπολογιστή και αυτόματη εκτέλεσή του από την γραμμή x όταν θα φορτωθεί.

SAVE"<όνομα>" SCREEN$ ή SAVE"<όνομα>" CODE 16384,6912 για αποθήκευση της οθόνης του Spectrum στην κασέτα.

MERGE"<όνομα προγράμματος>" και <ENTER> για συγχώνευση του προγράμματος BASIC που βρίσκεται στη μνήμη με αυτό που θα φορτωθεί από την κασέτα. Προσέξτε να μην υπάρχουν αλληλοεπικαλυπτόμενοι αριθμοί γραμμής!

RUN και <ENTER> για εκτέλεση του προγράμματος BASIC που βρίσκεται στη μνήμη.

LIST και <ENTER> για να δείτε το listing του προγράμματος BASIC που βρίσκεται στη μνήμη.

Για περισσότερες εντολές και τις λειτουργίες τους απευθυνθείτε στο manual του ZX Spectrum που μπορείτε να βρείτε online εδώ.

Από software, έχω να σας προτείνω να δοκιμάσετε κλασικούς τίτλους όπως τα Salamander, Deathchase, Football Manager, Manic Miner & Jet Set Willy, Bubble Bobble & Rainbow Islands, The Hobbit & Sherlock (adventure games) και, φυσικά, τα άπαντα της Ultimate Play The Game ξεκινώντας από τα Jetpac, PSSST, Atic Atac, Sabre Wulf και Knight Lore.

Sinclair ZX Spectrum 128K/+2/+3

Ο ομορφότερος, σπανιότερος και ακριβότερος όλων. Και είναι και Sinclair!

Αγορά

Οι 128άρηδες Spectrum, αν και εμπορικά ήταν επιτυχημένοι (τα μοντέλα της Amstrad, και κυρίως ο +2), ναι μεν μπορούν να βρεθούν αρκετά εύκολα, σίγουρα όμως δεν είναι τόσο διαδεδομένοι ούτε τόσο φθηνοί όσο οι 48άρηδες. Ξεκινώντας από τον 128άρη της Sinclair, που αποτέλεσε και το κύκνειο άσμα σε ό,τι αφορά τους υπολογιστές που κυκλοφόρησε η εταιρία προτού αγοραστεί από την Amstrad, θα σας πω μία λέξη: "μακριά"! Όχι, δεν έχω τίποτα με το συγκεκριμένο μηχάνημα, ίσα-ίσα που το θεωρώ και το ομορφότερο και κομψότερο της σειράς - κι έχει και τις εντολές πάνω στα πλήκτρα -, απλά, λόγω της σπανιότητάς του, είναι σχεδόν βέβαιο ότι δεν πρόκειται να το βρείτε σε λογική τιμή. Συνεπώς, το ξεχνάμε και προχωράμε στα μοντέλα που κατασκευάστηκαν από την Amstrad...

Τα 2 flavors του +2: ο μαύρος είναι σαφώς πιο ελκυστικός στο μάτι και θυμίζει και κάτι από (πραγματικό) Spectrum...

Οι Spectrum +2 και +3 λοιπόν, που σχεδιάστηκαν και κατασκευάστηκαν από την Amstrad από το 1986 και μετά, έχουν κάποια σαφέστατα πλεονεκτήματα και κάποια μειονεκτήματα σε σχέση με τα μοντέλα της Sinclair. Κατ' εμέ, το σημαντικότερο "κουσούρι" τους είναι το γεγονός ότι δεν υπάρχουν τυπωμένες οι εντολές της BASIC στο πληκτρολόγιο, καθιστώντας έτσι το μηχάνημα πρακτικά άχρηστο για προγραμματισμό σε 48Κ mode. Επίσης, αν και αυτό είναι εντελώς υποκειμενική κρίση, εμφανισιακά είναι αρκετά ουδέτεροι και αδιάφοροι, με μόνη εξαίρεση τον πρώτο, γκρίζο Spectrum +2 που τον θεωρώ προσωπικά από τους πλέον άσχημους υπολογιστές των 80s. Τέλος, σημαντικότατη είναι η έλλειψη μετρητή στο κασετόφωνο όλων των +2, γεγονός που καθιστούσε επίπονη την χρήση κασετών μεγάλης διάρκειας με πολλά προγράμματα αλλά και κάποιων multipart παιχνιδιών. Στο θέμα του κόστους τώρα, ο γκρίζος +2 αποτελεί μάλλον την πλέον λογική επιλογή, καθώς ήταν το πλέον δημοφιλές (και λιγότερο όμορφο) μοντέλο, πράγμα που σημαίνει ότι θα τον βρείτε να "κυκλοφορεί" σε πιο λογικές τιμές από τους υπόλοιπους. Θεωρώ ότι τα 120€ είναι η μέγιστη τιμή που θα πρέπει να δώσετε για ένα τέτοιο μηχάνημα μαζί με το τροφοδοτικό του, ενώ φυσικά διάφορα extras θα ανεβάσουν την τιμή του πακέτου παραπάνω. Εννοείται ότι αν βρείτε στην ίδια τιμή οποιοδήποτε μοντέλο Spectrum 128K σε καλή κατάσταση καλά θα κάνετε να το αγοράσετε: εγώ απλά δεν σας προτείνω κανένα από τα υπόλοιπα, γιατί θα σας κοστίσουν ακριβότερα χωρίς να σας προσφέρουν κάτι παραπάνω. Μόνο ο Spectrum +3 έχει κάτι "έξτρα", αλλά επιτρέψτε μου να θεωρώ το disk drive περιττή πολυτέλεια για έναν Spectrum αλλά και ταυτόχρονα έξτρα βάσανο εάν προσπαθήσετε να περάσετε τα προγράμματά σας σε δισκέτα. Φυσικά και δεν σας προτείνω να χρησιμοποιήσετε κασέτες: όπως και στην περίπτωση του άρθρου για τους Spectrum 16K/48K/+, θα καταφύγουμε σε άλλες, πιο σύγχρονες λύσεις!

Ο πλέον πλήρης και "δυνατός" Spectrum που κατασκευάστηκε ποτέ. Δεν θα μας χρειαστεί, πάντως!

Καλώδια και interfaces για αποθήκευση προγραμμάτων

Αφού αποκτήσατε τον Spectrum σας, θα χρειαστείτε ένα καλώδιο για τον συνδέσετε με την (σύγχρονη, κατά προτίμηση) τηλεόραση. Δεν θα πρότεινα σε καμία περίπτωση τη λύση του τηλεοπτικού (RF) σήματος, λόγω της πολύ κακής ποιότητας, που στον Spectrum 128K είναι χειρότερη αυτής του 48Κ επειδή περνάει και ο ήχος μέσα από το ίδιο σήμα, καθιστώντας έτσι δυσκολότερο το fine tuning του καναλιού. Αφού λοιπόν θα αναγκαστούμε να αγοράσουμε καλώδιο, ας αφήσουμε τα ημίμετρα (composite) και ας πάμε κατευθείαν σε ένα καλής ποιότητας scart καλώδιο. Μπορείτε να το προμηθευτείτε από εδώ (Spectrum +2) ή εδώ (Spectrum +3 και +2Α). Επίσης, αυτό εδώ είναι κατάλληλο για τον 128άρη της Sinclair. Επίσης, μπορείτε να επικοινωνήσετε με τον Δημήτρη (MasterGR) που αναλαμβάνει να σας φτιάξει κατά παραγγελία όποιο καλώδιο θέλετε. Όπως και να 'χει, υπολογίστε περί τα 15-20€ για την αγορά του scart καλωδίου, εκτός εάν πιάνει το χέρι σας, οπότε και θα σας προτείνω να συμβουλευτείτε τους οδηγούς κατασκευής του αείμνηστου Δημήτρη Στάση στο blog του, που βρίσκεται online χάρη στον Darth_Cotsos.

Στο παραπάνω κομμάτι για τα "μικρά" μοντέλα είχαμε επιλέξει το SMART card interface ως λύση αποθηκευτικού μέσου και joystick. Στην περίπτωση των 128άρηδων έχουμε αρκετές αντίστοιχες επιλογές, αλλά και το ίδιο το SMART card interface, από την έκδοση 2 και μετά. Εκτός αυτού έχουμε επίσης: το DivIDE 2K11, στα 50€ + ταχυδρομικά. Είναι μικρό, αξιόπιστο, χρησιμοποιεί (όπως και τα υπόλοιπα) το ESXDOS και μπορεί να χρησιμοποιήσει σχεδόν όλα τα formats από images για Spectrum. Δυστυχώς δεν διαθέτει υποδοχή για joystick, οπότε θα πρέπει να χρησιμοποιήσετε αυτές του Spectrum σας με αυτόν τον μετατροπέα ή να αγοράσετε ένα Kempston joystick interface με pass-through connector. Σε κάθε περίπτωση υπολογίστε +15€ περίπου. Οπότε, αφού θα δώσετε που θα δώσετε τα 65€, προτείνω ανεπιφύλακτα το DivMMC EnJOY, το οποίο, με 45 λίρες+ταχυδρομικά σας προσφέρει αποθήκευση σε SD κάρτα, ESXDOS, μελλοντικά firmware upgrades, Kempston joystick interface και συμβατότητα με όλα ανεξαιρέτως τα μοντέλα ΖΧ Spectrum. Αν μάλιστα είστε και ανοιχτοχέρηδες ή απλά δεν σας έχει αγγίξει η κρίση όσο τους υπόλοιπους, μπορείτε να το παραγγείλετε και "κουτάτο": με 60 λίρες Αγγλίας+ταχυδρομικά είναι η απόλυτη λύση σε ένα ιδιαιτέρως κομψό - και αισθητικής Sinclair - case. Μπορείτε να το αγοράσετε από εδώ. Επίσης, μόλις τώρα υπέπεσε στην αντίληψή μου και το DivIDE 2K14, το οποίο, με 55€+ταχυδρομικά, σας προσφέρει όλα τα καλά του DivIDE 2K11 με ενσωματωμένο Kempston joystick interface. Καθόλου άσχημα!

Από αυτό άρχισαν όλα: το DivIDE.

To DivIDE 2K11

To DivIDE 2K14 με την παράξενη σχεδίαση και το joystick port

DivMMC EnJOY με case: σε κάθε περίπτωση, η απόλυτη επιλογή!

Όπως και στην περίπτωση του οδηγού για τους "απλούς" Spectrums, έτσι και τώρα, κατεβάστε αυτό το torrent. Είναι μια μεγάλη συλλογή με images από παιχνίδια του Spectrum. Δεν περιλαμβάνει μόνο arcade games όπως λέει στον τίτλο του, έχει τα πάντα και μάλιστα τα έχει και σε (σχεδόν) όλα τα formats. Αφού κατεβάσετε τη συλλογή με τα παιχνίδια, αποσυμπιέστε την και κάντε format την SD ή CF καρτούλα που αγοράσατε (ανάλογα με το interface που τελικά επιλέξατε) σε FAT16. Αντιγράψτε μερικά παιχνίδια που θέλετε στην κάρτα, προσέχοντας να αλλάξετε το πρώτο μέρος του ονόματός τους (όχι την κατάληξη!) σε κάτι κατανοητό μέχρι 8 χαρακτήρες. Είστε έτοιμοι: με τον 128άρη σας σβηστό κουμπώστε την καρτούλα στο interface και ανάψτε τον υπολογιστή!

Από αριστερά προς τα δεξιά: SMART card interface, DivMMC EnJOY, DivIDE.

Χρήση

Εφόσον έχετε στον 128άρη Spectrum σας "κουμπωμένο" κάποιο interface όπως αυτά που σας παρουσίασα πριν που χρησιμοποιεί το ESXDOS, με το που θα ανάψετε τον υπολογιστή θα δείτε στιγμιαία την αρχική (μαύρη) οθόνη και κατόπιν το μηχάνημα θα κάνει RESET και θα βρεθείτε σε μια λευκή οθόνη που θα αναγράφεται το "(c) 1982 Amstrad". Στην ουσία βρίσκεστε στην 48Κ BASIC, αλλά αυτό δεν σας νοιάζει: πιέστε μία φορά του κουμπί ΝΜΙ στο interface σας και θα βρεθείτε στον explorer της κάρτας μνήμης που χρησιμοποιείτε. Χρησιμοποιώντας τα βελάκια (arrow keys) και το ENTER μπορείτε να πλοηγηθείτε στα περιεχόμενα της κάρτας μνήμης και να επιλέξετε το αρχείο που θέλετε να φορτώσετε. Αναλυτικά, όλα τα πλήκτρα που μπορείτε να χρησιμοποιήσετε μπορείτε να τα δείτε στο ακόλουθο screenshot:

Αφού επιλέξετε το image που επιθυμείτε πατώντας ENTER αυτό θα φορτώσει και είστε έτοιμοι να παίξετε (εάν πρόκειται για παιχνίδι). Θυμηθείτε να επιλέξετε Kempston ή Sinclair joystick ανάλογα με το αν χρησιμοποιείτε το joystick port του interface σας ή αυτό του Spectrum, αντίστοιχα. Εάν θέλετε να φορτώσετε κάτι άλλο, δεν χρειάζεται καν RESET: πατήστε και πάλι το κουμπί NMI και πλοηγηθείτε στο επόμενο image της επιλογής σας!

Κασετόφωνο

Εδώ ισχύουν όσα έγραψα παραπάνω, οπότε τα αντιγράφω αυτούσια.

Spectrum χωρίς κασετόφωνο είναι σαν τοστ χωρίς ζαμπόν (όχι στ' αλήθεια!). Ας υποθέσουμε λοιπόν ότι θέλετε να ζήσετε σε απόλυτο βαθμό την εμπειρία που μπορεί να σας προσφέρει το θαυματουργό μαύρο κουτί του θείου Clive σε συνδυασμό με κάποιες κασέτες με παιχνίδια που βρήκατε. Ωραία, λοιπόν! Με τον Spectrum σβηστό αφαιρέστε το interface και ανάψτε τον. Επιλέξτε το "Tape loader" (θεωρούμε ότι όλα αυτά τα κάνετε σε Spectrum +2). Τοποθετήστε την κασέτα στο κασετόφωνο που βρίσκεται στη δεξιά πλευρά του μηχανήματος, γυρίστε την στην αρχή και πατήστε το PLAY.  Σας περιμένει ένα πεντάλεπτο από τσιριχτούς ήχους και μπλε-κίτρινες γραμμές (συνήθως!) στο περιθώριο της οθόνης μέχρι να φορτώσει το παιχνίδι από την κασέτα. Φυσικά, οι πιθανότητες να συναντήσετε το απεχθές "R - Tape loading error" δεν είναι αμελητέες, παρόλο που ο Spectrum είχε το πλέον αξιόπιστο σύστημα εγγραφής/αναπαραγωγής από κασέτα που δοκίμασε ποτέ ο γράφων. Μην πτοείστε: πατήστε το PLAY και, με τη βοήθεια ενός πολύ λεπτού κατσαβιδιού ρυθμίστε (με μικρές και σύντομες κινήσεις) την θέση της κεφαλής από την τρυπούλα που βρίσκεται ακριβώς από κάτω της. Ο απλός κανόνας είναι να την αφήσετε στο σημείο που ο ήχος ακούγεται πιο πρίμα...

O +2 μου με ένα DivIDE.

Αφού λοιπόν ακολουθώντας τις οδηγίες της προηγούμενης παραγράφου το κασετόφωνο του Spectrum σας διαβάζει αξιόπιστα, να σας πω και μερικές εντολές για τον χειρισμό αυτού, που ίσως σας φανούν χρήσιμες (ισχύουν για το 48Κ mode αλλά θεωρώ πως ακριβώς τα ίδια και με τον ίδιο τρόπο λειτουργούν και στο 128Κ mode). Έχουμε και λέμε, λοιπόν:

LOAD"" και <ENTER> για φόρτωμα του επόμενου προγράμματος στην κασέτα.

SAVE"<όνομα προγράμματος>" και <ENTER> για αποθήκευση σε κασέτα του προγράμματος BASIC που βρίσκεται στη μνήμη του υπολογιστή.

SAVE"<όνομα προγράμματος>" LINE x και <ENTER> για αποθήκευση σε κασέτα του προγράμματος BASIC που βρίσκεται στη μνήμη του υπολογιστή και αυτόματη εκτέλεσή του από την γραμμή x όταν θα φορτωθεί.

SAVE"<όνομα>" SCREEN$ ή SAVE"<όνομα>" CODE 16384,6912 για αποθήκευση της οθόνης του Spectrum στην κασέτα.

MERGE"<όνομα προγράμματος>" και <ENTER> για συγχώνευση του προγράμματος BASIC που βρίσκεται στη μνήμη με αυτό που θα φορτωθεί από την κασέτα. Προσέξτε να μην υπάρχουν αλληλοεπικαλυπτόμενοι αριθμοί γραμμής!

RUN και <ENTER> για εκτέλεση του προγράμματος BASIC που βρίσκεται στη μνήμη.

LIST και <ENTER> για να δείτε το listing του προγράμματος BASIC που βρίσκεται στη μνήμη.

Για περισσότερες εντολές και τις λειτουργίες τους απευθυνθείτε στο manual του ZX Spectrum +2 που μπορείτε να βρείτε online εδώ.

"Use only Sinclair joysticks"! Yeah, right!

Στο θέμα του software τώρα, θα είμαι απολύτως ειλικρινής μαζί σας: δεν είχα 128άρη Spectrum στην "εποχή του" και, όχι μόνο αυτό, δυσκολεύομαι να ξεχωρίσω έναν τίτλο για 128άρη από τον αντίστοιχο για 48άρη - εκτός φυσικά και εάν ακούσω τη μουσική του! Συνεπώς, θα σας προτείνω να ρωτήσετε στα γνωστά fora (δοκιμάστε το iamretro) και να ρίξετε μια ματιά για αξιόλογα παιχνίδια και στο Top-10 του Retro Gamer, εδώ. Για demos τώρα, εδώ θα βρείτε πάρα πολλά και πολύ εντυπωσιακά.

Amstrad πάνω, Amstrad κάτω! Τι, ψέματα;

Commodore 16 (και Plus/4)

Δεν ξέρω τι είναι αυτό που με τραβούσε στον Commodore 16: ίσως το γεγονός ότι διατηρούσε το "σοβαρό" (έτσι πίστευα τότε) σχήμα με το πλήρες, κανονικό πληκτρολόγιο του Commodore 64 συνδυαζόμενο με μια πλήρη (σχετικά) διάλεκτο BASIC, 121 χρώματα (εκείνα τα χρόνια φαινόταν απίστευτο!), φτηνή τιμή και χρωματικές επιλογές στο case και το πληκτρολόγιο που το έκαναν - στα μάτια μου, τουλάχιστον - κατά πολύ ομορφότερο του 64άρη. Επειδή όμως το μηχάνημα κυκλοφόρησε μια εποχή που κανείς μας δεν είχε πάνω από έναν υπολογιστή στην κατοχή του, τελικά δεν τον απέκτησα: ήταν από δύσκολο μέχρι αδύνατο να εκθρονίσει από την κορυφή των προτιμήσεών μου τον Spectrum ή τον Commodore 64...

Η... σκούρα ψωμιέρα!

Όπως δεν τον απέκτησα και όλα τα χρόνια που μεσολάβησαν μέχρι σήμερα: τη μία η μανία με οτιδήποτε έφερε το λογότυπο "Amiga" ή τον τίτλο "επιταχυντής για Amiga", την άλλη η (επανα)συλλογή της "Big-Three" των 8μπιτων (ZX Spectrum-Amstrad CPC-Commodore 64) με όλα τα συμπαρομαρτούντα, την τρίτη διάφορες οικογενειακές ή κοινωνικές υποχρεώσεις, ο Commodore 16 πάντα μου τη γλύτωνε. Όχι πια, όμως: βρέθηκαν σε κάποια φάση 2-3 μαζεμένοι στο Amibay, η προσοχή όλων στράφηκε στους 2 που ήταν "κουτάτοι" κι έτσι μπόρεσα και χτύπησα τον 3ο, που ερχόταν μόνο μαζί με το τροφοδοτικό του και τίποτα άλλο, εκπληρώνοντας το μακροχρόνιο απωθημένο μου!

Τόσο όμοιοι και ταυτόχρονα τόσο διαφορετικοί!

Ομοιότητες και διαφορές στην πίσω πλευρά

Αλλά, ας αφήσουμε εμένα κι ας δούμε επιτέλους, τι χρειάζεται να κάνει κάποιος για να εντρυφήσει στον κόσμο του Commodore 16 τη σήμερον ημέρα; Πρώτα απ' όλα, να αγοράσει έναν! Ευτυχώς, σε πλήρη αντιδιαστολή με σχεδόν οτιδήποτε ρετρό, οι τιμές των 16άρηδων κυμαίνονται ακόμα σε λογικά επίπεδα και δεν έχουν ξεφύγει αδικαιολόγητα. Τι σημαίνει αυτό, πρακτικά; Ότι θα μπορέσετε να αποκτήσετε έναν Commodore 16 ξοδεύοντας από 50-120€ (με τα μεταφορικά) αναλόγως φυσικά κατάστασης, παρελκομένων και... φιλαργυρίας του πωλητή! Επειδή μάλιστα ο 16άρης συνήθως ερχόταν σετ με το κασετόφωνό του, είναι αρκετά πιθανό με 100-120€ να τον πάρετε κουτάτο, με manual, καλώδια και κασετόφωνο. Το οποίο φυσικά δεν πρόκειται να σας χρειαστεί ιδιαίτερα - εκτός αν πέσουν στα χέρια σας αρκετές κασέτες με παιχνίδια με κάποιον μαγικό τρόπο - γιατί, όπως θα δούμε στη συνέχεια, δεν θα παιδευτούμε με αποθηκευτικά μέσα του '80, αλλά θα πάμε σε άλλες, πιο σύγχρονες λύσεις.

Γιατί βρε Commodore, γιατί;

Επειδή η Commodore μέσα στην άπειρη σοφία της άλλαξε χωρίς τον παραμικρό προφανή λόγο τις υποδοχές για joystick και κασετόφωνο των υπολογιστών της σειράς "TED" (Commodore 16-116-264-364-Plus/4), τα πρώτα πράγματα που θα πρέπει να προμηθευτείτε είναι ακριβώς αυτά: ένας adaptor για σύνδεση "κανονικού" joystick με 9πινο βύσμα κι άλλος ένας για σύνδεση τυπικού κασετοφώνου για 64άρη. Τον πρώτο τον αγοράζετε από εδώ και τον δεύτερο από εδώ, σε μορφή κιτ, γεγονός που ναι μεν θα σας παιδέψει λιγουλάκι αλλά θα σας προσφέρει δημιουργική ικανοποίηση, γλυτώνοντάς σας ταυτόχρονα από λίγα ευρώ. Τέλος, για σύνδεση με τηλεόραση/monitor με ικανοποιητική ποιότητα εικόνας, μπορείτε να προμηθευτείτε ένα καλώδιο scart από εδώ (ευτυχώς η υποδοχή αυτή και το pinout της είναι ίδια με του Commodore 64). Φυσικά, θα πρέπει να σας πω ότι ίσως ο καλός φίλος (και μάστορας στο κολλητήρι) MasterGR μπορεί να σας τα φτιάξει ο ίδιος όλα αυτά, οπότε καλό θα είναι να του στείλετε ένα διερευνητικό email μπας και αποφύγετε ebay και Paypal...

Ωπ! Τι είναι τούτο;

Α, μάλιστα: ένα interface που μας δίνει έξοδο κασετοφώνου τύπου Commodore 64/VIC-20 στους Commodore 16 και Plus/4

Έτοιμο! Κι όχι μόνο αυτό, αλλά λειτουργεί κιόλας!

Το adaptorάκι για το joystick

Στο σημείο αυτό πρέπει να τονίσω πως οτιδήποτε γράφτηκε μέχρι το σημείο αυτό, ισχύει απαράλλαχτο και στην περίπτωση του Commodore Plus/4. Ίδια βύσματα, ίδιοι αντάπτορες, ίδια ιστορία. Επειδή όμως ο Plus/4, λόγω της μεγαλύτερης μνήμης του διαθέτει software κυρίως σε δισκέτες, θα αναφέρω ξεχωριστά κάποια πράγματα γι' αυτόν στη συνέχεια του άρθρου. Ας κρατήσουμε στο μυαλό μας ότι θα αντιμετωπίσουμε τον Commodore 16 ως υπολογιστή με αποθηκευτικό μέσο το κασετόφωνο (ή εξομοίωση αυτού) λόγω του μικρού μεγέθους των προγραμμάτων του και των Commodore Plus/4 ως υπολογιστή με αποθηκευτικό μέσο τη δισκέτα...

Ξεκινώντας λοιπόν με τον Commodore 16, το μέσο που θα χρησιμοποιήσουμε για αποθήκευση και ανάγνωση λογισμικού, δεν είναι άλλο από το ένα και μοναδικό Cassiopei. Το μικρό και θαυματουργό αυτό κουτάκι λειτουργεί άψογα και με τον Commodore 16 (και τον Plus/4, φυσικά) και χωράει στη μνήμη του εκατοντάδες αρχεία .PRG αλλά και πολλά .TAP - λόγω του μικρού τους μεγέθους. Η πλειοψηφία πάντως των παιχνιδιών για τον Commodore 16 υπάρχουν σε μορφή .PRG οπότε, σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα μπορείτε να δημιουργήσετε μια συλλογή με τα... άπαντα του μηχανήματος (!) και να τα περάσετε μέσω του PC σας στο Cassiopei. Από εκεί και πέρα, το φόρτωμα (αλλά και η αποθήκευση) είναι ζήτημα λίγων δευτερολέπτων! Το Cassiopei μπορείτε να το προμηθευτείτε από τον δημιουργό του Jan Derogee, από εδώ. Ωραία όλα αυτά, αλλά το software (λέγε με παιχνίδια!) που θα βρεθεί; Που αλλού, στο plus4world, δηλαδή εδώ. Ότι γράφει "16Κ" τρέχει στον Commodore 16, για τα υπόλοιπα θα χρειαστείτε  Commodore Plus/4...

Cassiopei: μικρό μεν, θαυματουργό δε!

Στο σημείο αυτό, θα εξετάσουμε λίγο και την (διαφορετική) περίπτωση του Commodore Plus/4. Επειδή, λόγω της μεγαλύτερης μνήμης, έχουν δημιουργηθεί πολύ μεγαλύτερα αλλά και multipart παιχνίδια - και κυρίως demos! - για τον Plus/4, στην περίπτωσή του ένας εξομοιωτής κασέτας όπως το Cassiopei δεν επαρκεί. Εδώ λοιπόν, τα πράγματα είναι - επίσης - απλά: προμηθεύεστε το θαυμάσιο SD-MGR από τον MasterGR, του περνάτε τον CBM FileBrowser για Commodore 16 και Plus/4, γεμίζετε την καρτούλα με demos και παιχνίδια και... φύγατε!

Τα Cassiopei και SD-MGR διαφέρουν αρκετά στο μέγεθος άλλα όχι στη χρησιμότητα, καθώς και τα δύο "κάνουν παπάδες"!

Εδώ θα πρέπει να αναφέρουμε και κάτι που ίσως να μην είναι αυτονόητο ή γνωστό σε όλους: τα Cassiopei και SD-MGR δεν δουλεύουν μόνο σε Commodore 16 και Commodore Plus/4 αντίστοιχα, αλλά και το αντίστροφο. Επίσης, και τα δύο, δουλεύουν ΚΑΙ σε Commodore 64 ΚΑΙ σε Commodore 128 αλλά ΚΑΙ σε VIC-20! Καταλαβαίνετε λοιπόν ότι μιλάμε για δύο hardware προϊόντα που πραγματικά δίνουν λύσεις χρησιμοποιώντας τα με πολλά διαφορετικά μηχανήματα της Commodore. Τέλος, και τα 2 έχουν άριστη ποιότητα κατασκευής και πολύ καλές τιμές, οπότε δεν μπορώ παρά να τα συστήσω ανεπιφύλακτα!

Πώς δουλεύει τούτο;

Οι εντολές της διαλέκτου BASIC 3.5 των Commodore 16 και Plus/4 είναι πολύ πιο εξελιγμένες (λέγε με ανθρώπινες) από αυτές της BASIC 2.0 των Commodore 64 και VIC-20. Πράγμα που σημαίνει ότι το LOAD"$",8 + LIST έχει αντικατασταθεί από το DIRECTORY ενώ το LOAD"<όνομα προγράμματος>",8,1 έχει δώσει τη θέση του στο DLOAD"<όνομα προγράμματος>". Για το κασετόφωνο έχουν παραμείνει οι κλασικές LOAD και SAVE, μόνο που πλέον δεν υφίσταται ο κλασικός συνδυασμός (κλασικός στο μυαλό των ηλικιωμένων, τουλάχιστον!) των SHIFT+RUN/STOP. Πλέον έχουμε μέχρι και εντολή για σβήσιμο της οθόνης: όχι, δεν είναι το (αναμενόμενο) CLS, η Commodore προτίμησε το SCNCLR! Γενικά, αν και η Commodore BASIC 3.5 έχει δυνατότητες, σε κάποια σημεία φαίνεται να πυροβολεί τα ίδια της τα πόδια με τη χρήση "ιδιαίτερου" συντακτικού ή παράξενων εντολών. Σαφέστατη βελτίωση σε σχέση με την BASIC του 64άρη αλλά και σαφώς χειρότερη από την περίφημη Locomotive BASIC που έμελε να μας "μάθουν" οι Amstrad CPC λίγο καιρό αργότερα...

Για παιχνίδια και εφαρμογές τώρα, δείτε την "Top List" του plus4world. Όποιο πρόγραμμα ή εφαρμογή αναφέρει "16Κ" τρέχει και στον Commodore 16, ενώ, για όλα τα υπόλοιπα θα χρειαστείτε Commodore Plus/4. Για demos, δείτε εδώ. Στο σημείο αυτό δεν πρέπει να ξεχάσω να αναφέρω ότι οι υπολογιστές της σειράς TED έχουν εντυπωσιακότατα demos - κυρίως αν διαθέτουν 64Κ RAM - καθώς οι γραφικές και χρωματικές δυνατότητες του chipset ήταν ιδιαίτερα αξιόλογες. Ξεκινήστε από τις παραγωγές των Bauknecht και δεν θα το μετανιώσετε!

Τέλος, δεν θα πρέπει να παραλείψω να πω ότι το καλύτερο που έχετε να κάνετε με τον Commodore 16 σας είναι να τον επεκτείνετε στα 64Κ, δίνοντάς του τη δυνατότητα να τρέξει όλο το διαθέσιμο software του Plus/4. Δείτε περισσότερα εδώ. Αν από την άλλη σας αρέσει το σχήμα του δημιουργήματος του αξιότιμου κυρίου Velinsky, τότε πάρτε εξαρχής έναν Commodore Plus/4 και καθαρίσατε!

Amstrad CPC

Για λόγους που δεν θα αναλύσουμε στο παρόν, θέλετε να εγκαταστήσετε έναν Amstrad CPC και να παίξετε τα παιχνιδάκια σας (παλιά και νέα), να γράψετε ένα HELLO WORLD στην BASIC και να ξανακούσετε την υπέροχη μουσική του Glider Rider. Καταρχάς, πρέπει να προμηθευτείτε έναν Amstrad CPC (ναι, είναι απαραίτητο!). Από τα πέντε μοντέλα που κυκλοφόρησαν (CPC 464, CPC 664, CPC 6128, CPC 464 Plus και CPC 6128 Plus) ο πλέον ενδεδειγμένος είναι ο CPC 6128 που ήταν άλλωστε και ο πλέον δημοφιλής και επιτυχημένος. Οι CPC 664, 464 Plus και 6128 Plus δεν προτείνονται διότι είναι πολύ πιο σπάνιοι και οι "εμποράκοι" εκεί έξω θα σας ζητήσουν τον ουρανό με τα άστρα για να τους αποχωριστούν ενώ, ο "απλός" 464 (που είναι και ο αγαπημένος του γράφοντος) δεν διαθέτει floppy controller και 128ΚΒ μνήμης οπότε, δυστυχώς, αποκλείεται. Τα χρήματα που θα πρέπει να υπολογίζετε για την αγορά του CPC 6128 σας λοιπόν είναι (το μέγιστο) 150€ για το μοντέλο με την έγχρωμη οθόνη και 100€ για το μοντέλο με την πράσινη οθόνη. Αν το "πακέτο" δεν περιέχει κάποια extras που να του δίνουν κάποια αξία, ΜΗΝ ΔΙΑΝΟΗΘΕΙΤΕ ΣΕ ΚΑΜΙΑ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ να πληρώσετε παραπάνω χρήματα από αυτά για την αγορά του υπολογιστή. Επίσης, δώστε λίγη προσοχή και αποφύγετε μοντέλα που κυκλοφόρησαν σε κατά τόπους ευρωπαϊκές αγορές με πληκτρολόγια τύπου AZERTY (Γαλλία), QWERTZ (Γερμανία) ή οτιδήποτε άλλο "εξωτικό"  πλην του QWERTY: δεν είναι καιρός για (αχρείαστους) πειραματισμούς!

Αφού λοιπόν αποκτήσατε έναντι ενός λογικού ποσού τον Amstrad CPC 6128 σας, θα θέλετε να αποκτήσετε πρόσβαση και σε εκείνες τις ωραίες, τις μαύρες δισκέτες 3" με τα κοκκινογκρίζα αυτοκόλλητα που θυμάστε απ' τη νιότη σας. ΟΧΙ. Ξεχάστε τις! Επειδή είπαμε θέλουμε να έχουμε ανά πάσα στιγμή τη δυνατότητα να γράφουμε δισκέτες και επειδή ψάχνουμε και την πλέον συμφέρουσα οικονομικά λύση, θα στραφούμε στις δισκέτες 3 ½" του PC που, για καλή μας τύχη, ο floppy controller του CPC 6128 (όπως και του Atari ST) υποστηρίζει και με το νόμο!

Αν έχετε κάποιο γνωστό που να μπορεί να σας αλλάξει το εσωτερικό disk drive των 3" με ένα "PCάδικο" 3 ½" μη διστάσετε ούτε στιγμή: παραδώστε του το μηχάνημά σας, πληρώστε τον και ένα λογικό ποσό για τον κόπο και τα έξοδά του (μέχρι 50€ το πολύ) και ξενοιάστε! Αν πάλι δεν γνωρίζετε κάποιον που να μπορεί να σας παράσχει αυτή την υπηρεσία, τότε φτιάξτε μόνοι σας ένα κιτ για εξωτερικό disk drive 3 ½ συμβουλευόμενοι τους αναλυτικούς οδηγούς που υπάρχουν εδώ, εδώ και εδώ ή, ακόμα πιο απλά και σύντομα, αγοράστε ένα κιτ έτοιμο από ebay με κόστος 25,99 λίρες Αγγλίας με τα ταχυδρομικά πληρωμένα. Μάλιστα, το εν λόγω κιτ είναι κατάλληλο για σύνδεση εξωτερικού disk drive σε - εκτός από τον CPC 6128 - CPC 664 και ZX Spectrum +3! Σε κάθε περίπτωση, είτε με εξωτερικό κιτ είτε με αντικατάσταση του εσωτερικού σας disk drive έχετε τη δυνατότητα να ορίσετε ότι το νέο disk drive 3 ½ είναι το drive A. Κάντε το, γιατί στη συνέχεια του οδηγού θα θεωρηθεί ως δεδομένο!

Μία μικρή παρένθεση εδώ: από τότε που γράφτηκε αυτός ο οδηγός που διαβάζετε, έχει κυκλοφορήσει - και μάλιστα σε πολύ συμφέρουσα τιμή - αυτό εδώ. Τοποθέτηση πανεύκολη, χρήση το ίδιο, συμβατότητα σχεδόν με τα πάντα, δυνατότητα εγγραφής, μέχρι και τον ήχο του disk drive μιμείται το αθεόφοβο. Κατά συνέπεια για εμένα είναι προτιμότερο να αποκτήσετε το floppy emulator του ZAXON από το να αλλάξετε το disk drive του υπολογιστή με 3 1/2"...

Βρισκόμαστε λοιπόν πλέον στην κατάσταση όπου έχουμε στα χέρια μας έναν CPC 6128 με disk drive 3 ½" ορισμένο ως πρωτεύον disk drive. Πολύ ωραία! Καιρός να θυμηθούμε τις εντολές πρόσβασης στο disk drive του Amstrad. Έχουμε και λέμε, λοιπόν:

CAT και <ENTER> ή |dir και <ENTER> για να δούμε τα περιεχόμενα της δισκέτας.

LOAD"<όνομα προγράμματος>" και <ENTER> για φόρτωση ενός προγράμματος ή RUN"<όνομα προγράμματος>" και <ENTER> για φόρτωση και άμεση εκτέλεση ενός προγράμματος. Τα εκτελέσιμα προγράμματα είναι κατά κανόνα και κατά προτεραιότητα αυτά που έχουν κατάληξη .BAS (πρόγραμμα BASIC), αυτά που έχουν κατάληξη .BIN (πρόγραμμα σε γλώσσα μηχανής) αλλά, αρκετές φορές και αυτά που δεν έχουν κατάληξη εάν δεν υπάρχει κάτι από τα προηγούμενα. Επίσης, τα αρχεία με κατάληξη .SCR είναι αποθηκευμένες οθόνες και αυτά με κατάληξη .FNT είναι γραμματοσειρές (το τελευταίο δεν είναι "επίσημο" αλλά είθισται να χρησιμοποιείται).

SAVE"<όνομα προγράμματος>" και <ENTER> για να αποθηκεύσετε το πρόγραμμά σας (έχει και άλλες παραμέτρους εάν θέλετε να αποθηκεύσετε πρόγραμμα σε γλώσσα μηχανής, οθόνη, η "κλειδωμένο" πρόγραμμα BASIC αλλά αυτές δεν είναι απαραίτητο να αναλυθούν στο παρόν).
RUN και <ENTER> για εκτέλεση του προγράμματος BASIC που βρίσκεται στη μνήμη.
LIST και <ENTER> για να δείτε το listing του προγράμματος BASIC που βρίσκεται στη μνήμη.

Τέλος, με |era,"<όνομα προγράμματος>" και <ENTER> μπορείτε να διαγράψετε ένα αρχείο από τη δισκέτα.

"Ωραία όλα αυτά", θα μου πείτε, "αλλά software από πού κατεβάζουμε;". Πολύ απλά, από εδώ. Υπάρχουν τα πάντα. Προσέξτε τα αρχεία που θα κατεβάσετε να έχουν κατάληξη .DSK - αυτά είναι τα images των δισκετών του Amstrad CPC. Αφού κατεβάσουμε κάποια images, θα πρέπει να τα μεταφέρουμε σε δισκέτες. Για να το κάνουμε αυτό θα χρειαστούμε πολλές δισκέτες 3 ½" high density, ένα παλιό PC με ενσωματωμένο floppy controller και disk drive 3 ½". Εξωτερικά USB disk drives ΔΕΝ κάνουν, όπως δεν κάνουν και PCs με 64bit λειτουργικά συστήματα. Θα πρότεινα ως ιδανική λύση ένα παλιό laptop εποχής Pentium III/4 με εσωτερικό floppy disk drive και Windows XP που μπορείτε να το αποκτήσετε πάμφθηνα (20-50€) και θα σας πιάνει και ελάχιστο χώρο. Ό,τι PC και αν αποφασίσετε να χρησιμοποιήσετε, εγκαταστήστε αρχικά το WinRAR και στη συνέχεια κατεβάστε το CPCdiskXP και εγκαταστήστε πρώτα τον floppy disk driver (FdInstall.exe) και στη συνέχεια εκτελέστε το CPCdiskXP.exe. Επιλέξτε το εικονίδιο DSK FILE-->DISK, πατήστε OPEN, διαλέξτε το .DSK image που θέλετε να μεταφέρετε σε δισκέτα, επιλέξτε Floppy Head 1 ή Floppy Head 2 ανάλογα με την πλευρά της δισκέτας που θέλετε να γράψετε, πατήστε WRITE DISK και… αυτό ήταν, σε περίπου 30 δευτερόλεπτα θα έχετε έτοιμη την πρώτη σας δισκέτα για Amstrad CPC κοπής… 2016! Εδώ θα πρέπει να αναφέρουμε κάποια πράγματα που είναι αρκετά σημαντικά και, σίγουρα, δεν είναι αυτονόητα. Το πρώτο απ' αυτά είναι ότι θα πρέπει πρώτα με ένα κομμάτι σελοτέϊπ να έχετε κλείσει την HD τρυπούλα της δισκέτας πριν ξεκινήσετε την εγγραφή. Το δεύτερο είναι ότι δεν χρειάζεται πρώτα να κάνετε format, καθώς, κατά την εγγραφή του image φορμάρεται ταυτόχρονα η δισκέτα. Τέλος, η επιλογή πλευράς δισκέτας στον Amstrad γίνεται με διακοπτάκι ή jumper, ανάλογα με την λύση ή κιτ που έχετε επιλέξει. Όπως και να 'χει, πρέπει να επιλέγετε πλευρές με αυτόν τον τρόπο γιατί οι δισκέτες 3 ½", σε αντίθεση με εκείνες των 3" δεν γίνεται απλά να τοποθετηθούν μέσα στο disk drive… ανάποδα!

Αφού γράψετε όσες πλευρές/δισκέτες θέλετε με τον τρόπο που σας περιέγραψα είστε έτοιμοι για ανελέητο gaming (θεωρώ απειροελάχιστες τις πιθανότητες να ασχοληθείτε με προγραμματισμό, αλλά μακάρι να με διαψεύσετε)! Θα χρειαστείτε ένα καλό joystick (ως κορυφαία/απόλυτη λύση όλων των εποχών θεωρώ το Pacman του Ανερούση, αλλά, αν δεν βρείτε κάποιο μπορείτε να προμηθευτείτε και μια πολύ καλή, σύγχρονη λύση από τον φίλο MasterGR) και, σε κάθε περίπτωση, μην παραλείψετε να συνδέσετε τον Amstrad σας με εξωτερικά ηχεία: είναι απίστευτο το πόσο δυσφημιστικό είναι το αποτέλεσμα από το εσωτερικό μεγαφωνάκι για τις ηχητικές δυνατότητες του Amstrad! Θεωρώ ότι ένα φτηνό σετάκι ηχείων 2.1 για PC θα σας κάνει τη δουλειά επαρκέστατα και οικονομικότατα και θα δώσει εντελώς άλλη διάσταση στην εμπειρία σας με τον Amstrad CPC. Τέλος, να μην παραλείψω να αναφέρω ότι, αν αυτό που θέλετε να κάνετε είναι βασικά το να παίζετε παιχνίδια, καλό θα είναι να αγοράσετε εξ' αρχής έγχρωμη οθόνη καθώς το πράσινο monitor της Amstrad ναι μεν δεν κουράζει τα μάτια και πιάνει και λίγο χώρο αλλά στα περισσότερα παιχνίδια είναι απλά απογοητευτικό καθώς μετατρέπει τα 27 διαθέσιμα χρώματα του υπολογιστή σε 3-4 αποχρώσεις του πράσινου…

Μην παραλείψετε να δοκιμάσετε απαραίτητα τα Discology (αντιγραφικό/disk utilities), SYMBOS (λειτουργικό σύστημα στυλ Windows 95/98), Orion Prime (σύγχρονο adventure game), Batman Forever (το καλύτερο demo για Amstrad CPC, trust me!), Chase H.Q., Rainbow Islands, BB4CPC, Xyphoes Fantasy (παιχνίδια).

Atari ST

Επιλογή μοντέλου

Χα! Εδώ τα πράγματα είναι ΠΟΛΥ εύκολα: επειδή η σημαντική πλειοψηφία του software του Atari ST έρχεται σε 1-2 δισκέτες, θα αποφύγουμε όλα τα μοντέλα με σκληρούς δίσκους και έξτρα δυνατότητες, ώστε να κρατήσουμε χαμηλά το budget μας. Με δεδομένο επίσης ότι οι STE/TT/Falcon έχουν θέματα συμβατότητας (και είναι και αισθητά ακριβότεροι) θα τους αποκλείσουμε και αυτούς. Κατά συνέπεια στο παρόν θα ασχοληθούμε αποκλειστικά και μόνο με τους παλιούς, καλούς ST, STM, STF και STFM. Θα αποκλείσω επίσης τον original Atari ST και ST+ λόγω των αρκετών έξτρα καλωδίων που απαιτούνται για το εξωτερικό disk drive. Επίσης, μείνετε μακριά από τα μοντέλα 520 STFM με το floppy drive μονής όψεως (ναι, κυκλοφόρησαν και τέτοια!), καθώς μόνο έξτρα προβλήματα θα σας δημιουργήσουν. Συνεπώς, τελικά μένει να επιλέξουμε μεταξύ του Atari 520STFM και του 1040STF. Καθώς δεν θα μας απασχολήσει η ύπαρξη ή μη του RF modulator, προτείνω να καταλήξετε στον Atari 1040STF ο οποίος, με το 1ΜΒ μνήμης RAM που διαθέτει, θα τρέξει σχεδόν τα πάντα. "Και πόσο πάει ο 1040 ρε φίλε;", θα ρωτήσετε. Χμ, εδώ είναι το καλό: οι Atari ST είναι γενικά φτηνά μηχανήματα. Θεωρώ ότι με ένα ποσό της τάξεως των 80€-130€, ανάλογα με τα παρελκόμενα και την κατάσταση του μηχανήματος θα ξεμπερδέψετε με το θέμα της αγοράς. Βεβαιωθείτε ότι floppy disk drive και mouse port λειτουργούν και, αν δεν έχετε ποντίκι ή το ποντίκι της Atari με την 30 ετών μπίλια σας σπάει τα νεύρα, προμηθευτείτε αυτό. Θα σας κοστίσει 15,45 λίρες Αγγλίας με τα ταχυδρομικά πληρωμένα και θα σας επιτρέψει να χρησιμοποιήσετε οποιοδήποτε σύγχρονο USB mouse επιθυμείτε. Κι όχι μόνο αυτό, αλλά "παίζει" και σε Amiga! Καθόλου άσχημα...

Εδώ θα ήθελα να συμπληρώσω κάποια πράγματα που μου υπέδειξαν οι φίλοι Mike και Turrican. Το πρώτο είναι ότι, εκτός από Atari 1040STF υπάρχει και Atari 1040STFM, οπότε μπορείτε κάλλιστα να προτιμήσετε έναν τέτοιο, εάν τον πετύχετε (η διαφορά είναι ο RF modulator).  Το δεύτερο είναι ότι θα ήταν προτιμότερο, εάν υπάρχει η δυνατότητα, να επιλέξετε κάποιον μεταγενέστερο Atari, με TOS v.1.04 (καλύτερη δυνατή υποστήριξη σε σκληρούς δίσκους και στο Ultrasatan, λιγότερα bugs και ταχύτερη λειτουργία) και υποστήριξη για blitter. Τέλος, καλό είναι ο Atari σας να διαθέτει θέση για blitter: πού ξέρετε, μπορεί στο μέλλον να σας έρθει η όρεξη για αναβάθμιση!

Για το θέμα της οθόνης τώρα, είναι γεγονός ότι σχεδόν τίποτα δεν δείχνει τόσο καλά όσο το official monitor της Atari, το SC1224. Επειδή όμως είμαστε στο 2016 και ούτε χρήματα έχουμε αλλά ούτε και χώρο (και η όρασή μας έχει αρχίσει να αδυνατίζει λόγω ηλικίας αλλά δεν το παραδεχόμαστε φυσικά) θα σας προτείνω την αγορά αυτού του SCART καλωδίου, που θα το έχετε στα χέρια σας ξοδεύοντας 12,48 λίρες Αγγλίας. Ο πωλητής είναι γνωστός και τα προϊόντα του ποιοτικά, οπότε δεν υπάρχει περίπτωση να έχετε θέματα. Χρησιμοποιώντας το καλώδιο αυτό μπορείτε να συνδέσετε τον Atari 1040STF που μόλις αγοράσατε σε μια οποιαδήποτε LCD ή CRT οθόνη με είσοδο SCART και θα έχετε τη δυνατότητα να δείτε την χαμηλή (320x200 pixels) και την μεσαία (640x200 pixels) ανάλυση του Atari. Εάν για οποιονδήποτε λόγο θέλετε να χρησιμοποιήσετε και την υψηλή ανάλυση του ST (640x400 pixels), μπορείτε να αγοράσετε αυτό το καλώδιο, που θα σας επιτρέψει να συνδέσετε τον ST σας σε οθόνη με είσοδο VGA και να έχετε και ήχο. Φυσικά, θα "ελαφρύνει" το πορτοφόλι σας κατά 21,29 λίρες Αγγλίας, αλλά το τίμημα είναι ελάχιστο μπροστά στην απόλαυση των 2 (!) χρωμάτων που θα σας χαρίσει η υψηλή ανάλυση του ST σας! Τέλος, για τους μερακλήδες, υπάρχει και αυτό εδώ (πάλι από τον MasterGR - τι γίνεται με αυτό το παλικάρι πια;) που σας δίνει έξοδο VGA για μονόχρωμο και έξοδο scart για έγχρωμο και άμεση εναλλαγή με διακοπτάκι. Καλό, ε;

Τέλος, θα πρέπει να αγοράσετε μερικές δισκέτες 3 1/2" double density ή high density και ένα καλό joystick: αν δεν μπορείτε να προμηθευτείτε κάποιο Pacman, Tomahawk, CMS ή κάποιο άλλο από τα εξαιρετικά ελληνικά χειριστήρια του παρελθόντος (είναι όλα συμβατά με τα ports του Atari), μην σας πιάνει κατάθλιψη, καθώς ο καλός φίλος και δημιουργός hardware και software MasterGR μπορεί να σας φτιάξει ένα σύγχρονο, ολοκαίνουριο arcade χειριστήριο κατά παραγγελία και σε πολύ λογική τιμή ενώ δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να ξεχάσουμε το "τανκ" που λέγεται T.G.S.

Download λογισμικού και εγγραφή δισκετών

Για να κατεβάσετε (τόνους!) software, θα πάτε στο Old Games Finder. Εκεί, θα βάλετε στο πάνω αριστερά πεδίο το όνομα του παιχνιδιού που σας ενδιαφέρει (ας πούμε π.χ. το Starglider) και στο δεξιά πεδίο θα επιλέξετε ATARI GAMES (ST+) και θα πατήσετε το κουμπί Search. Σχεδόν ακαριαία, θα εμφανιστούν δεκάδες αποτελέσματα στην οθόνη σας!

Όπως θα παρατηρήσετε, πάρα πολλά παιχνίδια του Atari ST εμπεριέχονται σε "συλλογές" από διάφορα cracking crews, όπως ήταν οι Pompey Pirates, οι Medway Boys κλπ. Αυτό δεν ενοχλεί, ίσα-ίσα που μας δίνει τη δυνατότητα να έχουμε σε μία και μόνο δισκέτα 2-3 παιχνίδια, γεγονός ιδιαίτερα εντυπωσιακό αν αναλογιστεί κανείς ότι κάποια απ' αυτά τα παιχνίδια μπορεί να "έτρωγαν" 2 δισκέτες μόνα τους στην original μορφή τους! Επίσης, οι συλλογές αυτές έχουν το έξτρα πλεονεκτικό χαρακτηριστικό ότι, ως επί το πλείστον, δεν διαθέτουν καμία μορφή κλειδώματος και αντιγράφονται πανεύκολα - όχι φυσικά ότι θα μας ενδιέφερε ποτέ κάτι τέτοιο: δεν είναι ότι δεν πρόκειται να αντιγράψουμε κάποια παιχνίδια, αλλά ποιος ο λόγος να το κάνει κανείς όταν μπορεί απλά να ξαναγράψει άλλη μια δισκέτα μέσω του PC του; Τέλος, προτιμήστε κάποιο image file με κατάληξη .ST καθώς αυτό το format χρησιμοποιεί το πρόγραμμα με το οποίο θα γράφουμε τις δισκέτες. Στη λίστα με τα αποτελέσματα της αναζήτησης του Old Games Finder μπορείτε να δείτε το format του κάθε image file στην αρχή της γραμμής, μέσα σε αγκύλες.

Και μια και αναφερθήκαμε στην εγγραφή των δισκετών, ας εξηγήσω διεξοδικά τι θα χρειαστείτε και πώς θα προχωρήσετε. Καταρχάς, θα χρειαστείτε ένα PC με floppy controller και floppy disk drive. Δυστυχώς, τα εξωτερικά USB floppy drives δεν κάνουν γι' αυτή τη δουλειά - χρειάζεστε ένα παλαιότερο μηχάνημα, εποχής το πολύ μέχρι το 2007. Θα σας συνιστούσα μάλιστα, προκειμένου να εξοικονομήσετε χώρο και χρήματα, να προμηθευτείτε ένα laptop με επεξεργαστή Pentium 4 και ενσωματωμένο floppy disk drive. Τα μηχανήματα αυτά συνήθως "πάνε καλά" με Windows XP (βολικό, έτσι;) και κοστίζουν γύρω στα 40-50€. Επίσης, για κάποιο λόγο που δεν γνωρίζω, τα floppy disk drives αυτών των laptops συνήθως παρουσιάζουν πολύ μεγαλύτερη αντοχή στο χρόνο και στις κακουχίες από τα παραδοσιακά floppy disk drives που συναντάμε σε tower και desktop υπολογιστές. Τέλος, το σύστημα που σας προτείνω θα σας είναι χρήσιμο και για την εγγραφή δισκετών για Amstrad CPC με αλλαγμένο disk drive, όπως σας είχα περιγράψει στον αντίστοιχο οδηγό.

Αφού λοιπόν προμηθευτήκατε και τον floppy disk drive equipped υπολογιστή σας (ωραία τα γράφω, δεν μπορείτε να πείτε, ε;), κατεβάστε και εγκαταστήστε το Winrar για να μπορείτε να αποσυμπιέζετε τα αρχεία που κατεβάζετε και στη συνέχεια κατεβάστε και εγκαταστήστε τον low level floppy driver από εδώ. Πολύ ωραία, τώρα κατεβάστε το Floppy Imaging & File Transfer από εδώ και αποσυμπιέστε το. Εκτελέστε το FloImg102.exe και, αν δεν σας βγάλει κάποιο μήνυμα λάθους, είστε έτοιμοι για την πρώτη σας εγγραφή! Σε περίπτωση που εμφανιστεί κάποιο μήνυμα λάθους, αυτό συνήθως συμβαίνει επειδή το πρόγραμμα δεν εντόπισε τον low level floppy driver για τον οποίο γράψαμε παραπάνω. Βεβαιωθείτε ότι τον κατεβάσατε και τον εγκαταστήσατε και κάντε και ένα restart στον υπολογιστή σας καλού-κακού: Windows είναι αυτά!

Όταν λοιπόν εκτελέσουμε το FloImg102.exe, βρισκόμαστε μπροστά στην παρακάτω οθόνη:

Πατάμε στο κουτάκι που γράφει Open Image File (βλέπετε τον pointer του mouse) και επιλέγουμε το image file που επιθυμούμε να μετατρέψουμε σε δισκέτα για τον Atari. Κατόπιν, βάζουμε μια δισκέτα στο disk drive του PC μας και ελέγχουμε εάν η τρύπα της προστασίας εγγραφής στο επάνω δεξιά τμήμα της δισκέτας είναι κλειστή (αν δεν είναι, την κλείνουμε). Επίσης, εάν η δισκέτα είναι high density, πρέπει να φροντίσουμε να κλείσουμε και την τρύπα που βρίσκεται στο επάνω αριστερά μέρος της με ένα κομμάτι σελοτέιπ, ώστε ο υπολογιστής να την "καταλάβει" ως double density, που είναι και ο τύπος δισκετών που χρησιμοποιούσε ο Atari ST. Στη συνέχεια πατάμε το Image to Floppy (βλέπουμε τον mouse pointer) και ξεκινάει η εγγραφή της δισκέτας.

Όταν η μπλε γραμμή που βλέπετε στο κάτω μέρος του παραθύρου στην παραπάνω φωτογραφία φτάσει μέχρι τέρμα δεξιά και σταματήσει η λειτουργία του disk drive, η δισκέτα σας είναι έτοιμη. Επαναλαμβάνετε τα βήματα από το πάτημα του Open Image File και μετά ανάλογα με το πόσα image files θέλουμε να γράψουμε σε δισκέτες. Προσοχή σε κάθε περίπτωση να είναι τσεκαρισμένη η επιλογή Format. Όταν τελειώσουμε με τις εγγραφές μας πατάμε στο βέλος QUIT στο κάτω δεξιά μέρος του παραθύρου και βγαίνουμε από το πρόγραμμα...

Στον Atari ST

Αφού εγκαταστήσετε και συνδέσετε τον Atari 1040STF σας (το mouse μπαίνει στην υποδοχή που βρίσκεται στο τούνελ κάτω από το μπροστινό και δεξί τμήμα του υπολογιστή) τοποθετήστε στο disk drive του μία από τις δισκέτες που γράψατε και ανάψτε τον διακόπτη On-Off. Το disk drive θα αρχίσει να διαβάζει (δείτε το πορτοκαλί LED κάτω από το σήμα του μηχανήματος) και, ανάλογα με το πρόγραμμα/παιχνίδι, μετά από μερικά δευτερόλεπτα θα εμφανιστεί κάποιο menu ή η χαρακτηριστική πράσινη οθόνη του GEM. Αν βάλατε κάποιο παιχνίδι, μην ξεχάσετε να συνδέσετε το joystick σας στην υποδοχή που βρίσκεται δίπλα από αυτήν του mouse: όπως βλέπετε τον υπολογιστή από εμπρός, το mouse τοποθετείται στην αριστερή υποδοχή και το joystick στην δεξιά. Σε περίπτωση που βαρεθήκατε το παιχνίδι/πρόγραμμα/demo που φορτώσατε και θέλετε να δοκιμάσετε κάτι άλλο, αφαιρέστε τη δισκέτα (προσέξτε να μην διαβάζει στο disk drive) και πατήστε το reset button στην πίσω πλευρά (και αριστερά) του υπολογιστή. Εάν δεν βάλετε καμία δισκέτα στο disk drive ή η δισκέτα που βάλατε δεν διαβάζεται, μετά από κάποια δευτερόλεπτα θα εμφανιστεί το γραφικό περιβάλλον του GEM (είπαμε, είναι στην ROM!). Εάν τυχόν θέλετε να αλλάξετε την ανάλυση της οθόνης του Atari σας, επιλέγετε από το GEM Options-->Set Preferences-->Set Screen Resolution, διαλέγετε την ανάλυση που θέλετε και πατάτε το ΟΚ. Από το menu View μπορείτε να επιλέξετε εάν θα βλέπετε τα περιεχόμενα της δισκέτας σαν εικονίδια ή σαν κείμενο, το με ποια κριτήρια θα αυτά θα ταξινομούνται κλπ. Από το menu File του GEM μπορείτε να κάνετε Format σε δισκέτες, να φτιάξετε νέους φακέλους, και να δείτε πληροφορίες για δισκέτες, φακέλους ή αρχεία (Show Info). Από το Desk-->Desktop Info μπορείτε να δείτε πληροφορίες για την έκδοση του TOS του μηχανήματός σας. Οι αντιγραφές αρχείων, φακέλων και δισκετών γίνονται πολύ απλά με drag n' drop. Γενικά, το GEM έχει πολύ λίγες και πολύ σαφείς επιλογές, οπότε, μετά από λίγα λεπτά θα το παίζετε στα δάχτυλα...

Όσο τώρα για το software που αξίζει να δοκιμάσετε, τι να πρωτοαναφέρει κανείς; GFA BASIC & Lattice C, Degas Elite, Pro Copy, 1ST Word για γλώσσες, σχεδιαστικά προγράμματα, αντιγραφικά και επεξεργασία κειμένου που να μην απαιτούν κάτι παραπάνω από floppy drive. Από παιχνίδια; Πολλά. Dungeon Master (απαραίτητα!), Defender Of The Crown (για να μη νομίζετε ότι αποτελούσε προνόμιο της Amiga!), Lemmings, Kick Off, Wings Of Death, Purple Saturn Day, Leathal Xcess, The Secret Of Monkey Island, SWIV, IK+, Starglider, Silkworm, Captain Blood, Xenon 2 The Megablast, Lotus Esprit Turbo Challenge, Cannon Fodder και όλα τα πρώτης και 2ης γενιάς adventure games της Sierra On-Line, πολλά απ' αυτά με υποστήριξη εξωτερικής κάρτας ήχου Roland!

Κλείνοντας, θέλω να τονίσω ότι με δεδομένο το ότι αυτοί οι οδηγοί δημιουργήθηκαν πριν από 3-4 χρόνια, δεν μπορώ να εγγυηθώ ότι όλα τα links παίζουν ακόμα και πως οτιδήποτε έχει γραφτεί είναι up to date. Ήταν οι αναρτήσεις που απάρτιζαν την σειρά "Για άσχετους" και τις επαναδημοσιεύω ελαφρώς αναθεωρημένες. Αποτελούν σίγουρα έναν πολύ καλό μπούσουλα, απαντούν σε πάμπολλες απορίες που μπορεί να έχετε και δίνουν λύσεις στην πλειοψηφία των προβλημάτων που μπορεί να συναντήσετε, οπότε... δώστε του να καταλάβει! Τι στο καλό, για κανένα μήνα ακόμα σίγουρα θα παραμείνετε κλεισμένοι μέσα στο σπίτι, οπότε...

The speed of BASIC (μέρος 3ο)

Τις τελευταίες μέρες δεν μπορώ παρά να αναρωτηθώ "τι σκατά θέλουμε, επιτέλους;". Ή, μάλλον, σε αυτό το συγκεκριμένο, θα βγάλω τον εαυτό μου απ' έξω. Διότι αφ' ενός (νομίζω ότι) ξέρω πάνω-κάτω τι θέλω και αφ' ετέρου δεν γκρινιάζω για την τρέχουσα κατάσταση. Ναι, σε αυτό το περίφημο "μένουμε σπίτι" αναφέρομαι. Και γι' αυτό, για να επανέλθω στο αρχικό ερώτημα, "τι σκατά θέλουν, επιτέλους;".

Και αναφέρομαι καλοί μου φίλοι και φίλες, κυρίως στους ρετρο-κομπιουτεράδες. Ναι, σε αυτούς που τόσα χρόνια μαζεύουν υπολογιστές, περιφερειακά και software (βλ. παιχνίδια). Δεκάδες - τουλάχιστον - μηχανήματα, πάμπολλα περιφερειακά παλιά και νέα, και, κυριολεκτικά, πολλές χιλιάδες παιχνίδια και demos. Ντάνες (!) TOSECs για κάθε λογής format, λες και αν κάποιος δεν έχει στην κατοχή του την budget γερμανική έκδοση του Robocop για την Amiga, την pre-alpha demo release του Jet Set Willy για τον ZX Spectrum ή τουλάχιστον διψήφιο αριθμό προγραμμάτων επεξεργασίας κειμένου για Commodore 64 θα αντιμετωπίζεται από τους συν-χομπίστες του ως μαύρο πρόβατο. Και, έστω, ας υποθέσουμε για το καλό του όλου συλλογισμού ότι αυτό ισχύει, ότι όντως είναι απαραίτητο να τα έχει μαζέψει κάποιος όλα αυτά. Και ερωτώ λοιπόν: πώς γίνεται τώρα που είναι κλεισμένοι σπίτια τους να γκρινιάζουν; Έλεος δηλαδή, έχουν software και hardware για να ασχοληθούν για 17 ζωές χελώνας έκαστος! Να μην πω για κάτι άλλους που έχουν μαζέψει 5-10 Terrabytes σε .mp3 (!) κι άλλα 10-15 σε τηλεοπτικές σειρές και ταινίες αλλά δεν έχουν βάλει γλώσσα μέσα από τη γκρίνια τώρα που αναγκάστηκαν να "κλειστούν σε 4 τοίχους"! 

Ξέρω, είναι χαρακτηριστικό της φύσης του ανθρώπου να θέλει πάντοτε αυτό που δεν έχει, αλλά θεωρώ ότι από κάποιο σημείο (και κυρίως από κάποια ηλικία) και πέρα οφείλουμε να συνειδητοποιούμε κάποια πράγματα και να καταφέρνουμε να εισπράξουμε χαρά και ικανοποίηση από αυτά που έχουμε χωρίς να μιζεριάζουμε για ό,τι δεν διαθέτουμε και μπορεί κιόλας να μην αποκτήσουμε ποτέ. Φυσικά όλα αυτά άπτονται της κοσμοθεωρίας και της φιλοσοφίας του καθενός (αν διαθέτει).

Τώρα τι κάθομαι και σας γράφω τόση ώρα θα μου πείτε... Να, μου ήρθαν τα παραπάνω στο μυαλό γιατί προσωπικά εδώ και χρόνια ψάχνω την ευκαιρία να βρω τον χρόνο (πρωτίστως) και να κάτσω στο σπίτι (δευτερευόντως) να διαβάσω βιβλία που δεν πρόλαβα, να παίξω παιχνίδια που αγόρασα και ποτέ δεν πρόλαβα καν να εγκαταστήσω, να πειραματιστώ με γλώσσες προγραμματισμού και υπολογιστές που ποτέ δεν αξιώθηκα να το κάνω, να ακούσω δεκάδες μουσικά albums που έχω σταμπάρει, να δω ταινίες, να γράψω για το Retro Planet ή για αυτό εδώ το blog, να, να, να... Και ενώ το να κλειστούμε σπίτια μας μοιάζει - αναφορικά με τα προηγούμενα - με θεόσταλτο δώρο, ο χρόνος, δυστυχώς, συνεχίζει να μην υπάρχει. Ή, τουλάχιστον όχι όσος θα ήταν επαρκής για όλα αυτά. Και από την άλλη έχεις κόσμο και κοσμάκη να σου στέλνει memes και βιντεάκια του τύπου "1η μέρα στο σπίτι", "2η μέρα στο σπίτι", "3η μέρα στο σπίτι", κ.ό.κ.. Έλεος, πια: αν εσείς δεν έχετε πώς να σκοτώσετε την ώρα σας όταν βρίσκεστε στο σπίτι σας το θέμα μάλλον είναι ότι δεν έχετε ενδιαφέροντα, και όχι ότι όλα σας τα hobbies είναι εξωτερικού χώρου! Εκτός φυσικά αν θεωρείτε ως ασχολία το να συνωστίζεστε στις καφετέριες, οπότε πάω πάσο...

Anyway, στα δικά μας. Επιστρέφοντας στα περίφημα benchmarks του Personal Computer World (και ακούγοντας Γιώργο Τσίγκο & Μαύρους Κύκλους - ο σουρεαλισμός σε όλο του το μεγαλείο), θα ασχοληθούμε με τα 2 τελευταία και πλέον χρονοβόρα, προτού δοκιμάσουμε - στο επόμενο και τελευταίο μέρος - τα 16/32μπιτα μηχανήματα. Πάμε λοιπόν στα 2 ακροτελεύτια (που θα έλεγε κι ο Αλέξης Σπυρόπουλος) BASIC benchmarks την ώρα που ο Τσίγκος ξεφυσάει νικοτίνη και θειάφι και ουρλιάζει ματώνοντας το λαιμό του για όλα τα χαμένα βράδια μας...

Benchmark #7

20 LET k=0
25 DIM m(5)
30 LET k=k+1
40 LET a=k/2*3+4-5
45 GOSUB 700
46 FOR l=1 TO 5
47 LET m(l)=a
48 NEXT l
50 IF k<1000 THEN GOTO 30
60 STOP

700 RETURN

Αυτή τη φορά, επιπροσθέτως των όσων συνέβαιναν στο 6ο benchmark, σε κάθε loop γεμίζουμε με τα αποτελέσματα της πράξης της εντολής 40 τα 5 κελιά του πίνακα m που δημιουργήσαμε με την εντολή 25. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα η εκτέλεση του 7ου benchmark να παίρνει περισσότερο χρόνο συγκριτικά με το προηγούμενο...

PC (Celeron/2400MHz) (QBASIC) --> 0,096 sec

Acorn BBC Micro model B (6502/2MHz) --> 21,2 sec

Acorn Electron (6502/2MHz) --> 28,71 sec

Amstrad CPC 464 (Z80A/4MHz) --> 30,81 sec 
Commodore VIC-20 (6502/1MHz) --> 42,55 sec 
Commodore 64 (6510/1MHz) --> 47,5 sec
Commodore Plus/4 (8501/1,76MHz) --> 55,4 sec   
Atari 800XL (6502/2MHz) --> 60,1 sec
Commodore 128 (8502/2MHz) --> 68 sec
Sinclair ZX81 (Z80A/3,5MHz) (Fast mode) --> 68,5 sec
Sinclair ZX Spectrum (Z80A/3,5MHz) --> 77,6 sec

Αν το παρατηρήσατε, η κατάταξη είναι ακριβώς η ίδια με αυτήν του 6ου benchmark. Η BBC BASIC δείχνει για μία ακόμα φορά τα δόντια (και τα "γκάζια") της, με τον Amstrad CPC να υπενθυμίζει ότι δεν ήταν μονάχα φτηνός και πλήρης, αλλά διέθετε και μία ταχύτατη για τα δεδομένα της κατηγορίας διάλεκτο της γλώσσας BASIC. Για τα μηχανήματα της Commodore δεν μπορεί κανείς να πει πολλά πράγματα αφού, για μία ακόμα φορά, όλοι οι μεταγενέστεροι υπολογιστές υπολείπονται σε ταχύτητα του VIC-20 (!), ο Atari είναι για μία ακόμα φορά στις τελευταίες θέσεις της κατάταξης, ενώ, για τα μηχανήματα της Sinclair θα πρέπει να δεχτούμε ότι, τόσο φτηνά που ήταν, μάλλον δικαιολογούνταν να μην τα πηγαίνουν και πολύ καλά σε κάποιους τομείς (σε κανέναν, θα διόρθωναν οι κακεντρεχείς)...

Benchmark 8

20 LET k=0
25 DIM m(5)
30 LET k=k+1
40 LET a=k^2
45 LET b=LN(k)
47 LET c=SIN(k)
50 IF k<1000 THEN GOTO 30

Αρκετά διαφοροποιημένο το προγραμματάκι μας αυτή τη φορά, αφού πλέον υπολογίζει ημίτονα, δυνάμεις, λογαρίθμουςκαι, γενικώς, τσιτώνει την CPU του υπολογιστή μας. Το 8ο benchmark είναι με διαφορά το πλέον αργό και απαιτητικό, με κάποιους εκ των διαγωνιζομένων να μην διαθέτουν στο οπλοστάσιό τους όλες τις απαραίτητες εντολές για να το εκτελέσουν (Atari) και κάποιους άλλους να τεστάρουν γερά τα νεύρα και την υπομονή μας. Θαυμάστε:

PC (Celeron/2400MHz) (QBASIC) --> 0,120 sec

Amstrad CPC 464 (Z80A/4MHz) --> 34,48 sec 

Acorn BBC Micro model B (6502/2MHz) --> 49,9 sec
Acorn Electron (6502/2MHz) --> 72,53 sec
Commodore VIC-20 (6502/1MHz) --> 97,9 sec 
Commodore Plus/4 (8501/1,76MHz) --> 106,3 sec   
Commodore 64 (6510/1MHz) --> 119,3 sec
Commodore 128 (8502/2MHz) --> 128,5 sec
Sinclair ZX81 (Z80A/3,5MHz) (Fast mode) --> 162 sec
Sinclair ZX Spectrum (Z80A/3,5MHz) --> 239 sec

Atari 800XL (6502/2MHz) --> - sec

Εξετάζοντας τα αποτελέσματα της πλέον απαιτητικής δοκιμασίας από όλες τις προηγούμενες διαπιστώνουμε ότι ο Amstrad CPC που πάντα βρισκόταν μέσα στην πρώτη (ταχύτερη) τριάδα έκανε το ντεμαράζ του στην τελική ευθεία και βρέθηκε μπροστά από τα δύο μοντέλα της Acorn, για πρώτη και τελευταία φορά. Φυσικά, τα μηχανήματα της Αγγλικής εταιρίας σε όλη την διάρκεια των tests έδειξαν με τον πλέον πειστικό τρόπο ότι η BBC BASIC πέρα από πλήρης ήταν και ταχύτατη, κάτι που φυσικά ισχύει και για την Locomotive BASIC (Amstrad CPC). Οι υπολογιστές της Commodore βρίσκονται σταθερά από τη μέση μέχρι το τέλος της κατάταξης, με τον VIC-20, επίσης σταθερά, ταχύτερο από τους ομόσταυλούς του. Τέλος, οι υπολογιστές της Sinclair, όπως και στα υπόλοιπα benchmarks θέτουν νέα στάνταρντς στην... βραδυπορεία (!) με την Sinclair BASIC να είναι τίμια μεν, πάναργη δε. Και σκεφτείτε να δοκιμάζαμε τον ZX81 σε SLOW mode λειτουργίας: ακόμα θα μετρούσα...

Ολοκληρώνοντας θα σας δώσω ραντεβού - κορονοϊού θέλοντος - για το επόμενο, 4ο και τελευταίο μέρος της σειράς αυτής των αναρτήσεων, με τους Atari ST, Commodore Amiga και Acorn Archimedes να παίρνουν την σκυτάλη από τα 8μπιτα δοκιμάζοντας τις ταχύτητες των δικών τους διαλέκτων της BASIC...

Breakdance demo για Commodore 64

Όπως και τώρα είναι της μόδας η Trap, για κάποιους (πολύ λιγότερους, είναι η αλήθεια) από εμάς, κάπου εκεί προς τα μέσα των 80s αποτελούσε πόλο έλξης η Hip Hop και το Break Dance. Εντάξει, δεν θα πω ότι ήμασταν ανένταχτοι (κάποιο όντως ήταν) στη μεγάλη διαμάχη μεταξύ "φλώρων" και "μεταλλάδων" - μαντέψτε με ποιους ήταν ο γράφων! -, αλλά κάτι το νεαρό της ηλικίας, κάτι οι επιρροές από films όπως το Beat Street, κάτι οι πειρατικές κασέτες με Africa Bambaataa, Grandmaster Flash, Egyptian Lover κ.ά, ε, μας είχε πιάσει το ρεύμα του Break (όπως το αποκαλούσαμε τότε, μεταξύ μας).

Τώρα που το σκέφτομαι πρέπει να ήμασταν πολύ ιδιαίτερο θέαμα ένα τσούρμο από έφηβους που προχωρούσαν με μάγκικο στυλ, φορώντας φόρμες, jockeys γυρισμένα προς τα πίσω και αθλητικά παπούτσια με fats κορδόνια, μιλώντας αγγλικά επιπέδου Τσ*πρα και κουβαλώντας το απαραίτητο... ghetto-blaster, που συνήθως, εν Ελλάδι ήταν μάρκας Lanico ή LaSonic (βασικά τα ίδια ήταν), καθώς συνδύαζε διπλοκάσσετο, φωτορυθμικό (ΟΚ, δύο κόκκινες λάμπες ήταν) και... χαώδη ένταση!

Κάποιοι από την παρέα ήξεραν να χορεύουν κιόλας, και μάλιστα καλά - οι υπόλοιποι βρισκόμασταν εκεί μάλλον για μπούγιο. Άλλωστε, τι σκατά, έφηβος είσαι, κάπου πρέπει να ανήκεις! Οι περισσότεροι ακόμα και σε πολύ μεγαλύτερες ηλικίες νιώθουν έτσι, άλλωστε...

Φυσικά, το video game που άπαντες τότε λατρεύαμε ήταν - ποιο άλλο; - το Break Dance της Epyx στον Commodore 64, που, για τα στάνταρ της εποχής ήταν υπέρ του δέοντος αξιόλογο με δεδομένο ότι είχε ως αντικείμενο το Break Dance (χμμμ, τώρα που το σκέφτομαι ούτε για τα στάνταρ της εποχής ήταν υπέρ του δέοντος αξιόλογο, αλλά ας είναι...).

Αν τότε έπεφτε στα χέρια μας demo όπως είναι το ολοκαίνουριο Breakdance των Delysid για τον Commodore 64, είμαι βέβαιος πως μεγάλο μέρος του ελεύθερου χρόνου μας θα το περνούσαμε μπροστά από τις οθόνες των 64άρηδων αντί να γυρνάμε στους δρόμους προξενώντας εντύπωση σε όσους μας συναντούσαν, αλλά so be it: ακόμα και τώρα, καλό είναι που βγήκε. Προσωπικά με εντυπωσίασαν κάποια εφέ, μου άρεσε το animation στα χορευτικά αλλά ομολογώ ότι δεν λάτρεψα κιόλας το soundtrack. Όπως και να 'χει συνολικά είναι ένα ωραίο demo που αξίζει να το παρακολουθήσει κανείς, κι ας μην ανήκε ποτέ του σε παρέα με "μπρίκια" back in the day.

Αφιερωμένο στους Batsoft και DJ Mix Max.

The speed of BASIC (μέρος 2ο)

Εδώ ο κόσμος καίγεται και... κάποιοι ασχολούνται με την BASIC. Και όχι απλώς με την BASIC, αλλά με τις επιδόσεις υπολογιστών 35-40 χρόνων σε αυτήν! Αλλά, έτσι είναι: αν κάποιος την βρίσκει με τα retro computers και κάποια πανδημία τον κλείσει σπίτι, αυτά είναι τα αποτελέσματα!

Όπως θα θυμάστε είχαμε ασχοληθεί με τα benchmarks του Personal Computer World, και δη με τα τρία πρώτα. Για να προχωρήσουμε λοιπόν στα επόμενα, για να διαπιστώσουμε εάν η κατάσταση που διαμορφώθηκε αρχικά, με τους BBC micro, Acorn Electron και Amstrad CPC να κυριαρχούν θα συνεχιστεί...

Benchmark #4

20 LET k=0
30 LET k=k+1
40 LET a=k/2*3+4-5
50 IF k<1000 THEN GOTO 30

Σχεδόν το ίδιο με το 3ο benchmark, με τη διαφορά ότι έχουμε αντικαταστήσει μεταβλητές με συγκεκριμένους αριθμούς. Λογικά θα πρέπει να είναι κατά τι ταχύτερο του προηγούμενου...

PC (Celeron/2400MHz) (QBASIC) --> 0,024 sec

Acorn BBC Micro model B (6502/2MHz) --> 8,7 sec

Amstrad CPC 464 (Z80A/4MHz) --> 9,8 sec

Acorn Electron (6502/2MHz) --> 11,76 sec
Sinclair ZX81 (Z80A/3,5MHz) (Fast mode) --> 15,8 sec

Commodore VIC-20 (6502/1MHz) --> 16,9 sec

Commodore Plus/4 (8501/1,76MHz) --> 18,8 sec  
Sinclair ZX Spectrum (Z80A/3,5MHz) --> 19,2 sec

Commodore 64 (6510/1MHz) --> 19,5 sec

Commodore 128 (8502/2MHz) --> 23,7 sec
Atari 800XL (6502/2MHz) --> 24,1 sec

...κάτι που σε κάποιες περιπτώσεις ίσχυσε, αλλά σε κάποιες πάλι όχι. Αυτό που σίγουρα ίσχυσε ήταν το ότι οι 2 Acorn (BBC, Electron) και ο Amstrad CPC συνέχισαν να αφήνουν με διαφορά πίσω τους όλους τους υπόλοιπους, εκ των οποίων ταχύτερος ήταν ο ZX81 (χωρίς απεικόνιση στην οθόνη όση ώρα έκανε τις πράξεις, βέβαια)! Από την άλλη, Commodore 128 και Atari 800XL επιδόθηκαν σε έναν ανελέητο αγώνα για την τελευταία θέση (!), την οποία και κατέκτησε επάξια ο Atari (με μικρή όμως διαφορά). Άντε, και εις ανώτερα!

Benchmark #5

20 LET k=0
30 LET k=k+1
40 LET a=k/2*3+4-5
45 GOSUB 700
50 IF k<1000 THEN GOTO 30
60 STOP
700 RETURN

Ακριβώς ίδιο με το 4ο benchmark, με μόνη διαφορά την κλίση μίας κενής υπορουτίνας. Πόσο μπορεί να επιβαρύνει κάτι τέτοιο; Για να δούμε. Να σημειωθεί ότι η εντολή 60 έχει προστεθεί προκειμένου να μην προκύπτει σφάλμα στην 700 όταν k=1000.

PC (Celeron/2400MHz) (QBASIC) --> 0,025 sec

Acorn BBC Micro model B (6502/2MHz) --> 9,0 sec

Amstrad CPC 464 (Z80A/4MHz) --> 10,39 sec

Acorn Electron (6502/2MHz) --> 12,4 sec

Commodore VIC-20 (6502/1MHz) --> 18,1 sec
Sinclair ZX81 (Z80A/3,5MHz) (Fast mode) --> 18,6 sec

Commodore Plus/4 (8501/1,76MHz) --> 20,8 sec  

Commodore 64 (6510/1MHz) --> 21 sec

Sinclair ZX Spectrum (Z80A/3,5MHz) --> 23,1 sec
Atari 800XL (6502/2MHz) --> 26,3 sec
Commodore 128 (8502/2MHz) --> 26,4 sec

Τι είχες Γιάννη, τι είχα πάντα. BBC Micro, Amstrad CPC και Acorn Electron σε ρόλο λαγού, Atari 800XL και Commodore 128 σε αυτός της χελώνας, και όλοι οι υπόλοιποι (VIC-20, ZX81, Plus/4, Commodore 64, ZX Spectrum) μέσα σε ένα εύρος 5 δευτερολέπτων μεταξύ του ταχύτερου (VIC-20) και του πλέον αργού (ZX Spectrum). Εδώ θα πρέπει να παρατηρήσουμε - και σε συνδυασμό φυσικά με τα προηγούμενα benchmarks - ότι οι ZX Spectrum, Atari 800XL και Commodore 128 είναι... μνημειωδώς αργοί (!), αλλά ο τελευταίος σε όλα αυτά τα tests τρέχει στο 1MHz (40στηλη απεικόνιση) και όχι στα 2MHz (80στηλη απεικόνιση) που είναι και η ονομαστική ταχύτητα του επεξεργαστή του. Όταν ολοκληρώσουμε θα παραθέσουμε και τα αποτελέσματα του 128άρη σε FAST mode, τα οποία, όπως θα διαπιστώσετε, διαφοροποιούν σημαντικά τους συσχετισμούς...

Benchmark #6

20 LET k=0
25 DIM m(5)
30 LET k=k+1
40 LET a=k/2*3+4-5
45 GOSUB 700
46 FOR l=1 TO 5
48 NEXT l
50 IF k<1000 THEN GOTO 30
60 STOP
700 RETURN

Στο benchmark αυτό, προστίθεται ο καθορισμός ενός πίνακα (στην εντολή 25) και ενός μικρού, κενού loop (46-48). Ο πίνακας θα χρησιμοποιηθεί στο επόμενο (7o) benchmark, αλλά ο καθορισμός του και, πολύ περισσότερο, το loop θα μεγαλώσουν σημαντικά τον χρόνο εκτέλεσης...

PC (Celeron/2400MHz) (QBASIC) --> 0,072 sec

Acorn BBC Micro model B (6502/2MHz) --> 13,9 sec

Acorn Electron (6502/2MHz) --> 18,72 sec

Amstrad CPC 464 (Z80A/4MHz) --> 19,33 sec 
Commodore VIC-20 (6502/1MHz) --> 26,65 sec 
Commodore 64 (6510/1MHz) --> 29,5 sec
Commodore Plus/4 (8501/1,76MHz) --> 34,4 sec   
Atari 800XL (6502/2MHz) --> 40,3 sec
Commodore 128 (8502/2MHz) --> 42,75 sec
Sinclair ZX81 (Z80A/3,5MHz) (Fast mode) --> 49,7 sec
Sinclair ZX Spectrum (Z80A/3,5MHz) --> 53,4 sec

Αν και η τριάδα της κορυφής παραμένει η ίδια, αυτή τη φορά ο BBC μοιάζει να παίζει μόνο του σε δική του κατηγορία. Ο VIC-20 συνεχίζει την παράδοση (;) που τον θέλει να βρίσκεται μέσα στους 4-5 πρώτους - και σίγουρα να είναι ο ταχύτερος Commodore - και αυτή τη φορά τα δύο μοντέλα της Sinclair αποτελούν τους ουραγούς του συγκριτικού. Όχι φυσικά ότι και στα προηγούμενα έβαζαν φωτιά με τις επιδόσεις τους...

Σε αυτό το σημείο θα ολοκληρώσω αυτό, το 2ο μέρος και θα σας δώσω ραντεβού για το 3ο, εκεί όπου θα βρούμε και τα 2 πλέον απαιτητικά και χρονοβόρα benchmarks...

Κυκλοφόρησε το 27ο τεύχος του Retro Planet!

Το λες και επιτυχία, ίσως. Μόλις ενάμισι μήνα μετά το (ολίγον τι καθυστερημένο) προηγούμενο τεύχος και εν μέσω της μεγαλύτερης υγειονομικής κρίσης που έχει γνωρίσει ο πλανήτης μας εδώ και πολλά χρόνια, το Retro Planet είναι και πάλι εδώ, για να καλωσορίσετε μαζί του την άνοιξη και να περάσετε ευχάριστα τις ώρες που - έτσι κι αλλιώς, πλέον - θα είστε κλεισμένοι στο σπίτι σας.

Ελπίζοντας να μην αποτελέσει αυτό, το 27ο, το τελευταίο τεύχος του όμορφου αυτού ταξιδιού που κάνουμε μαζί εδώ και 6μισι χρόνια - γιατί, let's face it, οι άνθρωποι που βρίσκονται πίσω από το Retro Planet είναι και αυτοί θνητοί και καθόλου βέβαιοι για το τι θα τους ξημερώσει αύριο, σε μία εβδομάδα ή σε ένα μήνα, ειδικά τώρα που έσφιξαν τα γάλατα - ας δούμε εν συντομία τι μπορείτε να διαβάσετε στο νέο Retro Planet…

Εν αρχή ην τα Retro Νέα, ή η στήλη των κοινωνικών όπως χαϊδευτικά την αποκαλούν κάποιοι. 4 σελίδες γεμάτες από τα νέα στον χώρο του retro computing & retro gaming καθώς και από… επικήδειους! Τι να κάνεις, κάποιοι έφυγαν από κοντά μας και οφείλουμε να τους θυμηθούμε για μια τελευταία φορά…

Ακολουθούν τα 8/16bit game reviews, με την ενδελεχή εξέταση των L' Abbaye des Morts (Commodore 64), Black Dawn Rebirth (Amiga) και Valley of Rains (ZX Spectrum).

Την σκυτάλη παίρνουν τα 8 Magic bits με την παρουσίαση του Acorn Electron και της ιστορίας του home computer ο οποίος, ως ο μικρός αδελφός του BBC Micro θέλησε να μπει σε όλα τα αγγλικά σπίτια. Δεν το κατάφερε, αλλά μόνο το ίδιο το μηχάνημα δεν ευθυνόταν γι' αυτό. Περισσότερα όμως στο άρθρο…

Και περνάμε στο θέμα του εξωφύλλου, στο συγκριτικό που οι συντάκτες του Retro Planet κατανάλωσαν δεκάδες ώρες παίζοντας, για χάρη των αναγνωστών του περιοδικού (έτσι το λέμε τώρα…). Τα ολοκαίνουρια Space Alpha και The Greek Stick έρχονται αντιμέτωπα με τα Tomahawk, Pacman και C.M.S. σε μία ανελέητη μάχη των arcade like sticks του σήμερα με αυτά του χτες.

Αν ενδιαφέρεστε να μάθετε τι συνέβη με την χιλιοταλαιπωρημένη Amiga μετά το κλείσιμο της Commodore και της ESCOM και πώς απέκτησε το brand name Amiga Inc. ο Bill McEwen και τι έκανε με αυτό, ένα χορταστικό και πολυσέλιδο αφιέρωμα ρίχνει άπλετο φως στην ιστορία αυτή, που μοιάζει με κακό σενάριο από b-movie. Αλλά είναι σίγουρα διδακτική και έχει το ενδιαφέρον της!

Παραμένοντας στον χώρο της Μεγάλης Κυρίας του home computing, και μέσα από τις σελίδες του Lost Treasures, παρουσιάζεται το Motorhead, ενώ ακολουθεί η διεξοδική μελέτη και αναψηλάφηση των τευχών 20 και 21 του PIXEL μέσα από το Scripta Manent.

To Adventureland είναι και πάλι εδώ με το περίφημο Dracula Unleashed, όπως και η Ταινιοθήκη του Retro Planet, που παρουσιάζει το Less Than Zero, την κινηματογραφική μεταφορά του γνωστού βιβλίου του Bret Easton Ellis.

Το 27ο τεύχος του Retro Planet ολοκληρώνεται με την ανταπόκριση των συντακτών του περιοδικού από το Pumpkins United Tour των Helloween: για μία ακόμα φορά οι άνθρωποι του RP ξενιτεύτηκαν για χάρη των αναγνωστών τους (εντάξει, ίσως όχι μόνο γι' αυτό)!

Εάν ενδιαφέρεστε για περισσότερες πληροφορίες για το Retro Planet μπορείτε να συμπληρώσετε την φόρμα επικοινωνίας στο website του περιοδικού ή στέλνοντας email στο retroplanetmagazine@gmail.com.

Ειδικά για αυτό το τεύχος, η διανομή του περιοδικού θα γίνει μόνο μέσω ταχυδρομείου, για ευνόητους λόγους. Παρακαλούμε για την κατανόηση και την υπομονή σας, και ελπίζουμε το Retro Planet να σας κρατήσει ενδιαφέρουσα και ευχάριστη συντροφιά στις δύσκολες αυτές μέρες.

Αναβάλλεται το Amicamp

Καθώς ο κορονοϊός πλέον έχει αξιολογηθεί ως πανδημία από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και μία μετά την άλλη εκδηλώσεις, διοργανώσεις, εκθέσεις, παραστάσεις κλπ. ματαιώνονται, οι διοργανωτές του φετινού, 8ου Amicamp 2020 ενημέρωσαν όλους τους ενδιαφερόμενους ότι το αγαπημένο Amiga gathering αναβάλλεται επ' αόριστο, μέχρι να κωπάσει ο κίνδυνος και να ηρεμήσουν τα πράγματα γενικότερα.

Ελπίζοντας να καταφέρουμε να χαρούμε την αγαπημένη μας μάζωξη τους πρώτους μήνες του καλοκαιριού μακριά από ιους και ανησυχίες, σας αφήνω με την αφίσα της διοργάνωσης...

The speed of BASIC (μέρος 1ο)

Όλοι πάνω-κάτω γνωρίζουμε την γλώσσα προγραμματισμού BASIC. Και όταν γράφω "γνωρίζουμε" εννοώ ότι γνωρίζουμε την ύπαρξή της, και όχι την γλώσσα αυτή καθαυτή απαραίτητα. Από την εποχή εκείνη, στα τέλη των 70s, και για περίπου 10-12 χρόνια η BASIC αποτελούσε το cornerstone κάθε νέου, οικιακού κυρίως υπολογιστή. Αναφέρομαι στην εποχή που δεν νοείτω home micro χωρίς ενσωματωμένη διάλεκτο της δημοφιλούς αυτής γλώσσας προγραμματισμού, σε τέτοιο μάλιστα βαθμό που η τελευταία να αποτελεί και ένα από τα σημαντικότερα κριτήρια για την επιλογή του computer που θα αποκτούσε κάποιος!

Μπορεί στις μέρες μας να φαίνεται ολίγον τι παράλογο, αλλά οι δυνατότητες της ενσωματωμένης διαλέκτου της γλώσσας BASIC έπαιζαν σημαντικό ρόλο εκείνα τα χρόνια, καθώς ο υπολογιστής ήταν περισσότερο προγραμματιστικό εργαλείο για τον χομπίστα ή τον επαγγελματία, παρά παιχνιδομηχανή, media center, Internet appliance ή social media device όπως έχει γίνει στις μέρες μας. Εντάξει, ίσως για κάποιους να ήταν και παιχνιδομηχανή, αλλά, όσο πάμε προς τα πίσω στον χρόνο - ήτοι στον καιρό που μεσουρανούσαν τα 8bit μηχανήματα - ο αγοραστής υπολογιστής ήταν συνειδητοποιημένος σε ό,τι είχε να κάνει με το μηχάνημα που επρόκειτο να αποκτήσει και την χρήση αυτού. Αν ήθελε μονάχα παιχνίδια και τίποτα άλλο, υπήρχε η φτηνή πλην τίμια λύση του Atari 2600 - κανείς δεν ήταν υποχρεωμένος να δώσει 2πλάσια, 3πλάσια ή και παραπάνω χρήματα μονάχα για να παίζει.

Παρόλο που στις μέρες μας η BASIC ως γλώσσα θεωρείται ξεπερασμένη και περιορισμένων δυνατοτήτων,δεν παύει, ακόμα και σήμερα, να αποτελεί την ευκολότερη στην εκμάθηση γλώσσα προγραμματισμού υψηλού επιπέδου. Μάλιστα, τώρα πια, τα κυριότερα ελαττώματα που την συνόδευαν, δηλαδή η απουσία εντολών δομημένου προγραμματισμού και η έλλειψη ικανοποιητικής ταχύτητας, ανήκουν οριστικά στο παρελθόν. Οποιοσδήποτε κάτσει και δώσει μία ευκαιρία στην FUZE BASIC θα το καταλάβει, καθώς έχουμε να κάνουμε με έναν BASIC interpreter με ταχύτητα που ξεπερνάει κατά πολύ αυτήν της γλώσσας μηχανής των μηχανημάτων των 80s. Είναι φυσικό αυτό, καθώς πλέον η επεξεργαστική ισχύς των υπολογιστών μας  - ακόμα και των πλέον ταπεινών εξ' αυτών, όπως είναι το Raspberry Pi - είναι χιλιάδες φορές μεγαλύτερη αυτής των υπολογιστών των 70s και των 80s.

Μιας όμως και αναφέρθηκα στην ταχύτητα της BASIC, ας πάμε και στο θέμα της σημερινής ανάρτησης που δεν είναι άλλο από το πόσο πραγματικά γρήγορες ήταν οι διάλεκτοι της γλώσσας BASIC που "φορούσαν" οι δημοφιλείς υπολογιστές των παιδικών και των εφηβικών μας χρόνων. Γιατί, ναι μεν σημαντική η πληθώρα εντολών για οποιαδήποτε ανάγκη και χρήση, καλό το εύκολο συντακτικό και το ουσιαστικό και κατανοητό error reporting, καίρια προφανώς η ευκολία στην εκμάθηση, τι γίνεται όμως αν η BASIC του υπολογιστή είναι τόσο αργή που ακόμα και το πλέον απλό πρόγραμμα σέρνεται; Ή, από την άλλη, δεν είναι ιδιαίτερα σημαντικό μία διάλεκτος BASIC να είναι τόσο γρήγορη που να μην χρειάζεται ο χρήστης να καταφύγει σε άλλες γλώσσες, διαλέκτους ή σε compilers προκειμένου να φτιάξει ένα πρόγραμμα που να του κάνει τη δουλειά του;

Με όλα τα παραπάνω κατά νου, το αγγλικό περιοδικό Personal Computer World δημιούργησε στις αρχές της δεκαετίας του '80 8 προγραμματάκια, 8 speed benchmarks, τα οποία δοκίμαζαν διάφορες πτυχές της απόδοσης μίας διαλέκτου BASIC και μπορούν εύκολα και σχεδόν χωρίς την παραμικρή αλλαγή να τρέξουν σε όλα τα home micros. Στη συνέχεια λοιπόν θα δούμε ένα προς ένα αυτά τα benchmarks αλλά και το πώς τα πήγαιναν τα δημοφιλέστερα computers της εποχής σε αυτά. I feel the need, the need for (BASIC) speed!

Benchmark #1

20 FOR k=1 TO 1000
40 NEXT k

Ο υπολογιστής μετράει απλά από το 1 μέχρι το 1000 χωρίς να κάνει κάτι άλλο. Αν το μηχάνημα αργεί εδώ, τότε... βράστα Χαράλαμπε! Εξυπακούεται ότι less is better. Για σύγκριση μπήκε στη δοκιμή και ένα single core PC, για να γίνει κατανοητή η διαφορά που προσφέρει η αυξημένη επεξεργαστική ισχύς των υπολογιστών της τρέχουσας χιλιετίας:

PC (Celeron/2400MHz) (QBASIC) --> 0,007 sec

Acorn BBC Micro model B (6502/2MHz) --> 0,8 sec

Acorn Electron (6502/2MHz) --> 1,11 sec
Amstrad CPC 464 (Z80A/4MHz) --> 1,13 sec

Commodore VIC-20 (6502/1MHz) --> 1,2 sec

Commodore 64 (6510/1MHz) --> 1,2 sec

Commodore Plus/4 (8501/1,76MHz) --> 1,9 sec

Commodore 128 (8502/2MHz) --> 2,2 sec

Atari 800XL (6502/2MHz) --> 2,2 sec

Sinclair ZX Spectrum (Z80A/3,5MHz) --> 4,4 sec

Sinclair ZX81 (Z80A/3,5MHz) (Fast mode) --> 4,5 sec

Βλέπουμε την χαώδη διαφορά ενός "σύγχρονου" μηχανήματος από τα παλαιότερα, και, επίσης, την σαφή υπεροχή του περίφημου BBC micro απέναντι στον ανταγωνισμό,  με μονάχα τον Amstrad CPC και τα μοντέλα της Commodore να βρίσκονται σχετικά κοντά του.

Benchmark #2

20 LET k=0
30 LET k=k+1
50 IF k<1000 THEN GOTO 30

Εδώ το loop γίνεται με τη χρήση της εντολής GOTO και μεσολαβεί και η εξέταση μίας συνθήκης καθώς και μία πρόσθεση, οπότε αναμενόμενα ο χρόνος εκτέλεσης είναι σημαντικά μεγαλύτερος:

PC (Celeron/2400MHz) (QBASIC) --> 0,011 sec

Acorn BBC Micro model B (6502/2MHz) --> 3,1 sec

Amstrad CPC 464 (Z80A/4MHz) --> 3,4 sec

Acorn Electron (6502/2MHz) --> 4,01 sec
Sinclair ZX81 (Z80A/3,5MHz) (Fast mode) --> 6,9 sec

Atari 800XL (6502/2MHz) --> 7,3 sec

Commodore VIC-20 (6502/1MHz) --> 7,9 sec

Sinclair ZX Spectrum (Z80A/3,5MHz) --> 8,2 sec

Commodore 64 (6510/1MHz) --> 9,3 sec

Commodore Plus/4 (8501/1,76MHz) --> 9,3 sec 

Commodore 128 (8502/2MHz) --> 11,7 sec

Απίστευτες ανακατατάξεις εδώ, με τον Commodore 128 να έρχεται τελευταίος, πίσω ακόμα και από τον (πάναργο) ZX Spectrum αλλά και τον - γενικώς αργό - Atari 800XL. Μην σας ξεγελάει ο χρόνος του ZX81, αφού, στο Fast mode "κλείνει" την απεικόνιση στην οθόνη! Ο VIC-20 είναι σημαντικά ταχύτερος από όλους τους υπόλοιπους 8μπιτους Commodore, και ο BBC micro εντυπωσιάζει με την ταχύτητα της BBC BASIC ενώ ο Amstrad CPC, με την πανίσχυρη Locomotive BASIC δείχνει τα δόντια του, ακολουθώντας από απόσταση αναπνοής.

Benchmark #3

20 LET k=0
30 LET k=k+1
40 LET a=k/k*k+k-k
50 IF k<1000 THEN GOTO 30

Στο benchmark αυτό έχουν προστεθεί αφαίρεση, πολλαπλασιασμός, πρόσθεση και διαίρεση στην εντολή 40, για να κάνουν τον υπολογιστή να "βγάλει το ψωμί του", ήτοι να υπολογίσει. Όπως και στα προηγούμενα benchmarks, ο μικρότερος χρόνος είναι ο καλύτερος:

PC (Celeron/2400MHz) (QBASIC) --> 0,024 sec

Acorn BBC Micro model B (6502/2MHz) --> 8,1 sec

Amstrad CPC 464 (Z80A/4MHz) --> 9,4 sec  

Acorn Electron (6502/2MHz) --> 11,12 sec 
Commodore VIC-20 (6502/1MHz) --> 15,2 sec

Sinclair ZX81 (Z80A/3,5MHz) (Fast mode) --> 16,4 sec

Commodore 64 (6510/1MHz) --> 17,6 sec

Commodore Plus/4 (8501/1,76MHz) --> 18,1 sec

Atari 800XL (6502/2MHz) --> 19,7 sec

Sinclair ZX Spectrum (Z80A/3,5MHz) --> 20,0 sec
Commodore 128 (8502/2MHz) --> 22,2 sec

Μία από τα ίδια με το προηγούμενο benchmark, πάνω κάτω: με το που μπαίνουν οι πράξεις στο παιχνίδι οι Commodore καταποντίζονται στα επίπεδα των ZX81 και ZX Spectrum (οι οποίοι έτσι κι αλλιώς έχουν τα θέματά τους με την ταχύτητα). Και ο Atari κάπου ανάμεσά τους. Δεν μπορεί να ισχυριστεί κάποιος ότι φταίει ο επεξεργαστής που "φοράνε" οι 8bit Commodore (όλοι είναι παραλλαγές του 6502) και ο Atari 800XL, γιατί και ο BBC τον ίδιο ακριβώς διαθέτει! Αυτό στο οποίο μπορούμε να καταλήξουμε ως (μάλλον) ασφαλές συμπέρασμα είναι ότι όσο γίνονται πιο περίπλοκα τα πράγματα, η BBC BASIC και η Locomotive BASIC δείχνουν την σαφή τους ανωτερότητα, καθώς, όχι μονάχα είναι πληρέστερες σαν διάλεκτοι, αλλά και σαφέστατα ταχύτερες. Επίσης, ένα εντυπωσιακό στοιχείο προκύπτει από τα 2 τελευταία benchmarks σε ό,τι αφορά τους υπολογιστές της Commodore, όπου η BASIC 2.0 (VIC-20 & Commodore 64) είναι ταχύτερη της πιο πλήρους BASIC 3.5 (Commodore Plus/4) η οποία αφήνει πίσω της την (καλύτερη όλων) BASIC 7.0! Πράγμα που σημαίνει με απλά λόγια ότι ο Commodore 128 ήταν μεν εφοδιασμένος με την πιο πλήρη διάλεκτο της γλώσσας από όλους τους 8μπιτους προγόνους του, αλλά ήταν και αργός σας χελώνα! Amstrad και πάλι Amstrad, θα έλεγε κανείς (και BBC, φυσικά, μην ξεχνιόμαστε!)...

Αυτά για σήμερα, θα συνεχίσουμε σύντομα με το 2ο μέρος, εκεί όπου τα benchmarks θα γίνουν πιο απαιτητικά και, αναμενόμενα, πιο χρονοβόρα. Κάποια στιγμή θα βάλω και τα 16μπιτα στο παιχνίδι (Atari ST, Commodore Amiga, Acorn Archimedes) και εκεί θα δείτε νούμερα που δεν θα τα περιμένετε!

Μέχρι την επόμενη φορά, λοιπόν...

Ενημέρωση: στους πίνακες με τους χρόνους προστέθηκαν και τα αποτελέσματα του Acorn Electron. Ο μικρός αδερφός του BBC Micro αποδεικνύει έμπρακτα ότι βρίσκεται σε μια δική του κλάση, πολύ κοντά στην κορυφή, πλησιάζοντας τον ταχύτατο ομόσταυλό του και τον Amstrad CPC.

Review: Star Sabre (Amstrad CPC)

Star Sabre (Amstrad CPC) - Paul Kooistra (Code & Graphics)/Targhan (Music/SFX)

   
Το Star Sabre, λοιπόν! Ένα ακόμα shoot 'em up που κυκλοφόρησε από την Psytronik, και πάλι για τον Amstrad, ξανά από τον Paul Kooistra - δεν θα έλεγε κανείς λιγοστές τις ομοιότητες με το Sub Hunter που παρουσιάσαμε παραπάνω... (αναφέρεται σε αυτήν εδώ την ανάρτηση)

Δεν θα σας κουράσουμε με λεπτομέρειες περί υπόθεσης/σεναρίου κλπ, καθώς έχουμε να κάνουμε με ένα τυπικό horizontal space shooter όπου σκοπός σας είναι να πυροβολείτε ό,τι κινείται (και όχι μόνο!), αποφεύγοντας εχθρικά διαστημόπλοια, βλήματα και background graphics. Εμπρός λοιπόν στο δρόμο που χάραξαν τα Nemesis, R-Type και πολλοί ακόμη κλασικοί τίτλοι του παρελθόντος!

Το Star Sabre χαρακτηρίζεται από καλοσχεδιασμένα και αρκετά λεπτομερή πολύχρωμα γραφικά, ομαλότατο scrolling, άμεση απόκριση στους χειρισμούς του παίκτη, 5 μεσαίου μεγέθους πίστες, end of level bosses, bonuses, power-ups, διαφορετικά όπλα (μέχρι και 3 ταυτόχρονα, σε αντίθεση με ό,τι υποστηρίζουν οι οδηγίες του παιχνιδιού!) και ωραία ingame μουσική. Τα ηχητικά εφέ λάμπουν δια της απουσίας τους, αλλά αυτό ελάχιστα θα ενοχλήσει. Συνολικά έχουμε να κάνουμε με μια εξαιρετική δημιουργία, η οποία, δυστυχώς, απέχει εξ' αιτίας μίας μικρής λεπτομέρειας από το μεγαλείο. Ποια είναι αυτή η λεπτομέρεια; Μα, φυσικά, η πανταχού απούσα στα παιχνίδια του Amstrad δυνατότητα για autofire!

Να τα κάνουμε λίγο πιο λιανά, όμως: το Star Sabre είναι αρκετά έως ιδιαίτερα δύσκολο, καθώς, ανά πάσα στιγμή, ο παίκτης έχει να αποφύγει τις σφαίρες των εχθρών που αντιμετωπίζει (λογικό), τις ταχύτατες ριπές από τους επίγειους στόχους (εδώ δυσκολεύει), αλλά και τις "αδέσποτες" βολές που εκτοξεύουν τα αντίπαλα διαστημόπλοια πριν εξαφανιστούν από την οθόνη, a la 1942. Και εδώ είναι που το όλο πράγμα γίνεται εκνευριστικό, καθώς απαιτούνται ταχύτατες και ακριβέστατες κινήσεις και αστραπιαία αντανακλαστικά προκειμένου να αποφευχθεί το μοιραίο. Ε, σκεφτείτε λοιπόν, ότι λόγω της απουσίας autofire, την ώρα που κάνετε όλους αυτούς τους ελιγμούς πρέπει ταυτόχρονα να πυροβολείτε σαν παλαβοί, πράγμα που κάνει τις κινήσεις του μοχλού... χμμμ, ας τις πούμε όχι και τόσο ακριβείς! Το αποτέλεσμα των παραπάνω είναι ότι, ενώ μπορεί να τα έχετε πάει καλά και να έχετε παίξει π.χ. επί 5 λεπτά χωρίς να χάσετε "κανονάκι" (κινδυνεύετε βέβαια να χάσετε κάποιο χέρι από αγκύλωση, αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία!), ε, μέσα στα επόμενα 15 δευτερόλεπτα μπορεί, έτσι απλά, να χάσετε και τα 3 που διαθέτετε! Στο μυαλό του γράφοντος φαντάζει ιδανική η δυνητική ύπαρξη autofire, καθώς, με τον τρόπο αυτό θα μπορούσε ο παίκτης να αποφύγει τις αντίπαλες βολές με άμεσες και ακριβείς κινήσεις, που δεν θα επηρεάζονταν από τις συνεχείς… δονήσεις του fire button!

Είναι καθαρά υποκειμενική η άποψη, και μάλιστα προέρχεται από έναν gamer με σαφέστατα μειωμένα αντανακλαστικά και ικανότητες λόγω της προχωρημένης ηλικίας, αλλά το Star Sabre θα κέρδιζε πολλούς πόντους σε ό,τι αφορά το gameplay εάν διέθετε autofire. Θα μπορούσε φυσικά να είναι απλά πιο εύκολο συνολικά, αλλά εδώ αναφερόμαστε σε μια ελάχιστη αλλαγή που θα μεταμόρφωνε το παιχνίδι από (σχεδόν) εκνευριστικό σε… challenging!

Παρά τα παραπάνω, το Star Sabre είναι κάτι παραπάνω από αξιόλογο: είναι προσεγμένο σε όλους τους τομείς, χωρίς να εμφανίζει καμία από τις "παραδοσιακές" αδυναμίες του Amstrad, όπως ήταν το μη ομαλό scrolling και τα χοντροκομμένα γραφικά του mode 0. Αν ήταν και πιο εύκολο, θα μιλούσαμε κατά πάσα πιθανότητα για ένα από τα 10 καλύτερα shoot 'em ups στην ιστορία της πλατφόρμας…

Βαθμολογία: 7,5/10

Το παραπάνω review δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά στο 11ο τεύχος του περιοδικού Retro Planet, που κυκλοφόρησε τον Μάρτιο του 2016.

The Spectrum Show επεισόδιο 91: The ZX Spectrum Next

Τι είναι αυτό που κάνει νιάου-νιάου στα κεραμίδια; 2 περίπου εβδομάδες από τη στιγμή που οι ZX Spectrum Next ξεκίνησαν να παραδίδονται στους τυχερούς ιδιοκτήτες τους, τι άραγε θέμα θα είχε το νέο επεισόδιο του The Spectrum Show; 

Μιλάμε για μια σειρά videos που δημιουργεί και επιμελείται ο Paul Jenkinson, ένας από τους πλέον πιστούς οπαδούς του ZX Spectrum παγκοσμίως, ο οποίος, συμπληρώνει τα videos του με την κυκλοφορία videos games αλλά και περιοδικού. Ναι, μην ρωτήσετε, όλα τον ZX Spectrum έχουν ως αντικείμενο, τι άλλο;

Τι κάνει λοιπόν νιάου-νιάου στα κεραμίδια; Ποιο είναι το θέμα του νέου, ολόφρεσκου - καίει, μην το πιάσετε με γυμνά χέρια! - επεισοδίου της σειράς videos του Paul με θέμα τον ZX Spectrum; Το The Spectrum Show μπαίνει πλέον στον 10ο κύκλο, και το 91ο επεισόδιο που τον εγκαινιάζει ασχολείται αποκλειστικά με - ναι, μπράβο, το μαντέψατε! - τον ZX Spectrum Next.

Η ιδανική παρουσίαση από τον ιδανικό άνθρωπο θα μπορούσε να πει κανείς, και δεν θα έπεφτε καθόλου έξω. Και ταυτόχρονα η απάντηση στην ερώτηση "γιατί δεν κάνεις ένα video review του Next;": γιατί, πάρα πολύ απλά, υπάρχουν άλλοι εκεί έξω που μπορούν να το κάνουν καλύτερα!

Δεν θα μακρηγορήσω περισσότερο, γιατί ούτε χρόνος υπάρχει αλλά, το κυριότερο, ούτε και λόγος. Απλά απολαύστε το νέο επεισόδιο του The Spectrum Show στο video που ακολουθεί!